Vlaherna Meryem Ana Kilisesi

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı Dini Yapı

Fatih · Balat · İstanbul

Ayvansaray'da, Bizans'ın en kutsal Meryem kilisesinin yerinde, bugün de akan ayazmanın üzerine kurulmuş küçük bir Rum Ortodoks kilisesi. Duvarla çevrili bahçesi, gümüş kaplı ikonası ve Hristiyan ile Müslüman ziyaretçilerin birlikte su aldığı ayazmasıyla Haliç kıyısının sakin duraklarındandır.

Devamını oku

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 20–40 dk
Engelli erişimi: Kısmen; Engelli erişimi

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi

Kısmen

Sokak kapısından kiliseye uzanan avlu ve bahçe yolları düz, taş döşemelidir. Kilisenin içinde naos ile ayazma arasında basamaklar vardır ve ayazmaya merdivenle inilir; rampa ya da engelli tuvaleti olduğunu gösteren bir kaynak yoktur.

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi'ne genel bakış

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi, tarihî yarımadanın kuzeybatı ucunda, Ayvansaray'da, yüksek duvarlı bir bahçenin içinde duran küçük bir Rum Ortodoks kilisesidir. Asıl önemi yapıdan değil yerden gelir: burası Bizans İstanbul'unun Meryem'e adanmış en kutsal kilisesinin, Blakherna Meryem Kilisesi'nin yeridir ve o kiliseden bugüne kalan tek şey, üzerinde durduğu ayazmadır.

İlk kilise beşinci yüzyılın ortasında İmparatoriçe Pulkheria tarafından başlatıldı, Markianos ve I. Leon döneminde tamamlanıp genişletildi. Meryem'in Filistin'den getirilen örtüsü (maphorion) burada, Hagia Soros denen şapelde saklandı. 626'daki Avar kuşatmasında kentin ikonası surlarda dolaştırıldı ve Akathistos ilahisi bu zaferle özdeşleşti. Büyük kilise 1434'te çıkan bir yangında yok oldu, geriye yalnızca kutsal su kaldı. Bugünkü yapı on dokuzuncu yüzyılda, Ortodoks kürkçüler esnafının satın aldığı arsada yapıldı ve Ekümenik Patrikhane'ye bağlıdır.

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi'nde ne görülür

Sokak kapısının kemerinde Rumca ve Türkçe "Panayia Vlaherna Ayazması Meryem Ana" yazar. Kapıdan girince çardaklı yollar, geniş bir çimenlik ve mermer anma çeşmeleriyle Ayvansaray'ın en sakin bahçelerinden biri karşılar.

Kilisenin içi sade ve aydınlıktır; ahşap, yaldızlı ikonostasis ile metropolit tahtı dikkat çeker. Tahtın sağındaki, yüzleri ve elleri gümüşle kaplı Meryem ile Çocuk İsa ikonası geleneksel olarak İstanbul Rum kiliselerinin en eskisi sayılır. Duvarlardaki resimlerin bir kısmı 1964'te Eirenarkhos Kovas tarafından yapıldı ve Blakherna'ya bağlanan Bizans zaferlerini anlatır.

Ayazma naosun sağındadır ve basamaklarla inilir. Çinili bir kemerin altındaki mermer havuz, Bizans'ın kutsal banyosunun (Hagion Lousma) on dokuzuncu yüzyıldaki yeniden yapımıdır. Suyun şifalı olduğuna inanılır; ziyaretçiler şişeyle su alır, mum yakar ve dilek tutar. Gelenek yalnız Rumlarla sınırlı değildir, Müslüman ziyaretçiler de gelir.

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi'ne ne zaman gitmeli?

Kilise hafta içi gündüz saatlerinde en sakindir; pazar sabahları ve bayramlarda ayin sırasında gezmek yerine ibadete yer açmak gerekir. Yılın en kalabalık günleri, 2 Temmuz'da başlayan ve bir hafta süren ayazma panayırıdır; binlerce kişi su almaya gelir. Gezi yirmi ile kırk dakika sürer; Atik Mustafa Paşa Camii, Anemas Zindanları ve Tekfur Sarayı aynı yürüyüşe kolayca girer.

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi'ne ulaşım

En kolay yol T5 Eminönü-Alibeyköy tramvayıdır: Ayvansaray durağı kilisenin sokak kapısına yaklaşık 150 metre uzaklıktadır. Haliç vapurunun Ayvansaray iskelesi 300 metre kadar uzaktadır; Karaköy, Balat ve Eyüp yönünden deniz yolu da iyi bir seçenektir.

Giriş ücretsizdir, bilet ya da randevu gerekmez. Omuz ve dizler kapalı giyinmek beklenir. Kilisenin içinde fotoğraf çekimi kısıtlanabilir, çekmeden önce görevliye sorun; dua eden ve su alan ziyaretçileri fotoğraflamayın.

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi nerede?

Kilise, tarihî yarımadanın kuzeybatı ucunda, Ayvansaray'da, kara surlarının Haliç'e indiği köşenin iç tarafında durur. Haliç kıyısı yaklaşık 200 metre kuzeydoğuda, Blakherna surları 250 metre batıdadır. Atik Mustafa Paşa Camii 130 metre doğuda, Anemas Zindanları 170 metre batıda, Tekfur Sarayı 560 metre güneybatıda kalır.

Haritalar'da aç

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi hakkında sıkça sorulan sorular

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 20–40 dakika sürer.

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi engelli erişimine uygun mu?

Kısmen: alanın bir bölümü tekerlekli sandalyeyle gezilebiliyor. Sokak kapısından kiliseye uzanan avlu ve bahçe yolları düz, taş döşemelidir. Kilisenin içinde naos ile ayazma arasında basamaklar vardır ve ayazmaya merdivenle inilir; rampa ya da engelli tuvaleti olduğunu gösteren bir kaynak yoktur.

Vlaherna Meryem Ana Kilisesi'ne giriş ücretli mi?

Hayır, kilise ibadete açıktır ve girişi ücretsizdir; bilet ya da randevu gerekmez. Mum satışı ve bağış kutusu vardır. Resmî bir saat çizelgesi yayımlanmadığı için en güvenli zaman hafta içi gündüz saatleridir; ayin sırasında gezmek yerine ibadete yer açmak gerekir.

Ayazmanın suyu alınabilir mi?

Evet, ziyaretçiler ayazmadan şişeyle su alır; kilisede bunun için şişe de bulunur. Suyun şifalı olduğuna inanılır ve gelenek yalnız Rumlarla sınırlı değildir, Müslüman ziyaretçiler de gelir. Ayazmaya naosun sağından, basamaklarla inilir.

Bizans'taki Blakherna Kilisesi'nden ne kaldı?

Yalnızca ayazma. Beşinci yüzyılda kurulan, Meryem'in örtüsünün saklandığı büyük kilise 1434 yangınında yok oldu. Bugünkü yapı on dokuzuncu yüzyılda, kutsal suyun üzerine yapılmış küçük bir kilisedir; kuruluş tarihini kaynaklar 1860 ile 1867 arasında farklı verir.

Ayazma panayırı ne zaman yapılır?

Panayır her yıl 2 Temmuz'da başlar ve yaklaşık bir hafta sürer; o günler binlerce kişi su almaya ve mum yakmaya gelir. 2 Temmuz, Ortodoks takviminde Meryem'in örtüsünün Blakherna'ya konmasının anıldığı gündür. Sakin bir ziyaret isteyenler bu haftanın dışını seçmelidir.

Yakında başka ne görülür?

Atik Mustafa Paşa Camii (Hz. Câbir Camii) yaklaşık 130 metre doğuda, Anemas Zindanları 170 metre batıda, surların Haliç'e inen ucu birkaç yüz metre ötededir. Tekfur Sarayı Müzesi 560 metre güneybatıda, Balat'ın renkli sokakları ise güneydoğu yönünde başlar.