Dikilitaş

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı Anıt

Sultanahmet Meydanı'nın ortasında, Bizans Hipodromu'nun pist ekseni üzerinde duran Mısır obeliski. III. Tutmosis'in Karnak'ta diktirdiği pembe granit taşı Theodosius 390'da buraya getirtti; hiyeroglifli gövdesi ve imparatoru anlatan mermer kaidesiyle şehrin en eski anıtıdır.

Devamını oku

Dikilitaş ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 10–30 dk
Engelli erişimi: Var; Engelli erişimi

Dikilitaş

Var

Dikilitaş Sultanahmet Meydanı'nın düz, taş döşeli yaya alanındadır ve çevresi tekerlekli sandalyeyle basamaksız dolaşılır. Kaide zeminin biraz altında, parmaklıklı bir çukurdadır; kabartmalar parmaklığın kenarından görülür.

Dikilitaş'a genel bakış

Dikilitaş, Sultanahmet Meydanı'nın ortasında duran eski bir Mısır obeliskidir. Firavun III. Tutmosis onu MÖ 15. yüzyılda Karnak'taki Amon Tapınağı'nın yedinci pilonunun güneyine diktirdi. Asvan'ın pembe granitinden yontulan taş, İmparator II. Constantius'un emriyle 357'de Nil üzerinden İskenderiye'ye taşındı ve orada otuz yılı aşkın bekledi.

I. Theodosius 390'da taşı Konstantinopolis'e getirtti ve Hipodrom'un pist ortasındaki setin üstüne diktirdi. Aslında otuz metre kadar olan gövdenin alt kısmı taşıma ya da dikme sırasında kırıldı; ayakta kalan bölüm 18,54 metredir, kaidesiyle yüksekliği 25,6 metreyi bulur. Osmanlı döneminde Hipodrom yıkılırken de yerinde kaldı.

Dikilitaş'ta ne görülür

Gövdenin dört yüzünde ortadan inen birer hiyeroglif sütunu vardır. Yazılar, III. Tutmosis'in Fırat kıyısında Mitannilere karşı kazandığı zaferi kutlar. Gövde, köşelerinden dört bronz küp üzerinde kaideye oturur; küpler taşın taşınmasında ve dikilmesinde kullanılmıştı.

Asıl görülecek olan mermer kaidedir. Dört yüzündeki kabartmalarda Theodosius, Hipodrom'daki imparator locasından sarayıyla birlikte gösteriyi izler. Kuzey yüzde obeliskin dikilişi, batıda diz çöküp haraç sunan barbarlar, güneyde araba yarışı, doğuda ise imparatorun yarış galibine zafer tacı uzattığı sahne, müzisyenler ve dansçılar vardır. Doğu yüzdeki Latince kitabe taşın otuz günde dikildiğini söyler; batıdaki Grekçe kitabe bu süreyi otuz iki gün olarak verir.

Dikilitaş'a ne zaman gitmeli?

Dikilitaş açık meydanda durur, girişi ücretsizdir ve her saat görülebilir. Sabahın ilk saatleri meydanın en tenha zamanıdır, yumuşak ışık kaidedeki kabartmaları da okunur kılar. Akşamları anıt aydınlatılır ve Sultanahmet Camii ile birlikte çerçevelenir.

Anıtı görmek on dakika, kaidenin dört yüzündeki kabartmaları tek tek okumak yarım saat sürer. Meydandaki Yılanlı Sütun, Örme Sütun ve Alman Çeşmesi aynı yürüyüşe girer.

Dikilitaş'a ulaşım

T1 tramvayının Sultanahmet durağından Dikilitaş'a üç dakikalık düz bir yürüyüş vardır. Marmaray ile gelenler Sirkeci'de inip yokuş yukarı on beş dakika yürür. Meydanın tamamı yayadır, çevre sokaklara araçla girmek zordur.

Anıt, Sultanahmet Camii, Ayasofya, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ve Arasta Çarşısı ile aynı yürüyüşün içindedir. Kaide bugünkü zeminin altında kaldığı için kabartmalara parmaklığın kenarından, biraz yukarıdan bakılır.

Dikilitaş nerede?

Dikilitaş, tarihi yarımadanın sırtında, Bizans Hipodromu'nun yerindeki Sultanahmet Meydanı'nın ortasında, eski pistin ekseni üzerinde durur. Doğusunda Sultanahmet Camii, batısında İbrahim Paşa Sarayı yükselir. Aynı eksende kuzeydoğuda Alman Çeşmesi, güneybatıda Yılanlı Sütun ile Örme Sütun sıralanır.

Haritalar'da aç

Dikilitaş hakkında sıkça sorulan sorular

Dikilitaş gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 10–30 dakika sürer.

Dikilitaş engelli erişimine uygun mu?

Evet, engelli erişimi var. Dikilitaş Sultanahmet Meydanı'nın düz, taş döşeli yaya alanındadır ve çevresi tekerlekli sandalyeyle basamaksız dolaşılır. Kaide zeminin biraz altında, parmaklıklı bir çukurdadır; kabartmalar parmaklığın kenarından görülür.

Dikilitaş kaç yaşında?

Obelisk, Firavun III. Tutmosis döneminde, MÖ 15. yüzyılda Karnak'ta dikildi; yaşı yaklaşık 3.500 yıldır. İstanbul'daki yerine ise 390'da, İmparator I. Theodosius döneminde kondu, yani burada da 1.600 yılı aşkın süredir durur.

Dikilitaş Mısır'dan İstanbul'a nasıl geldi?

II. Constantius 357'de iki obeliski Nil üzerinden İskenderiye'ye taşıttı; biri Roma'ya gitti, bugün Lateran Obeliski olarak bilinir. Diğeri İskenderiye'de kaldı ve Theodosius 390'da onu Konstantinopolis'e getirip Hipodrom'a diktirdi.

Dikilitaş neden bu kadar kısa?

Gövde başlangıçta otuz metre kadardı. Alt kısmı antik çağda, büyük olasılıkla taşıma ya da yeniden dikme sırasında kırıldı. Bugün ayakta kalan bölüm 18,54 metredir; mermer kaidesiyle birlikte toplam yükseklik 25,6 metreyi bulur.

Kaidedeki kabartmalar neyi anlatıyor?

Dört yüzde Theodosius, Hipodrom'daki locasından sarayıyla gösterileri izler. Kuzeyde obeliskin dikilişi, batıda haraç sunan barbarlar, güneyde araba yarışı, doğuda galibe zafer tacı sunuluşu ile müzisyen ve dansçılar işlenmiştir.

Yakında başka neler görülür?

Dikilitaş Sultanahmet Meydanı'nın ortasındadır. Yılanlı Sütun ile Örme Sütun güneybatıda, Alman Çeşmesi kuzeydoğuda, Sultanahmet Camii doğuda, Türk ve İslam Eserleri Müzesi batıda birkaç adım ötededir; Ayasofya beş dakikalık yürüyüştür.