Alay Köşkü

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı Müze

Fatih · İstanbul

Gülhane Parkı'nın surunda, Bâbıâli'nin tam karşısında duran, padişahların geçen alayları izlediği mermer köşk. Kurşun kaplı soğan kubbesinin altında bugün Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi hizmet veriyor.

Devamını oku

Alay Köşkü ziyaret bilgileri

Ziyaret saatleri: Bugün kapalı; Şu an kapalı
Ziyaret süresi: 20 dk – 1 sa

Alay Köşkü'ne genel bakış

Alay Köşkü, Topkapı Sarayı'nı kentten ayıran surun Alemdar Caddesi'ne bakan köşesinde, burcun üstüne oturtulmuş bir padişah köşküdür. Sarayın şehirle doğrudan yüz yüze gelen tek parçasıydı: padişahlar kafesli pencerelerin ardından caddeden geçen alayları, esnaf geçitlerini ve karşıdaki Bâbıâli'nin kapısını izlerdi. Evliya Çelebi, IV. Murad'ın Bağdat seferinden önce esnafı bu köşkün önünden geçirdiğini anlatır.

Yerinde 16. yüzyıl sonlarında ahşap bir köşk vardı. Bugünkü yapıyı II. Mahmud yaptırdı; pencere kemerlerindeki tarih manzumesi genellikle 1819-20 okunur. Mimarı kesin bilinmez, Krikor Amira Balyan olabileceği düşünülür. Dolmabahçe döneminde işlevini yitiren köşk 1855'te Telgrafhane Nazırlığı'na, Cumhuriyet'in ilk yıllarında Güzel Sanatlar Birliği'ne verildi; Ahmet Hamdi Tanpınar 1929'da birliğe burada üye seçildi. 12 Kasım 2011'den beri Tanpınar'ın adını taşıyan edebiyat müze kütüphanesidir.

Alay Köşkü'nde ne görülür

Dışarıdan bakınca köşk, taş konsollarla burcun dışına taşan on iki köşeli bir salondur. Cephe bütünüyle mermer kaplıdır, yedi pencerenin siyah mermer kemerlerinde Keçecizade İzzet Molla'nın beyitleri okunur, dökme demir şebekeler bir zamanlar yaldızlıydı. Üstte geniş saçaklı, kurşun kaplı ve dilimli bir soğan kubbe yükselir.

İçeride aynı kubbe, kalem işi süslemeli dilimleriyle salonun tavanını oluşturur. Salon bugün okuma odasıdır: bin yazardan sekiz binden fazla kitap, yedi yüzü aşkın ödüllü eser ve otuz üç yazarın dolmakalemleri, daktiloları ve belgeleri sergilenir. Duvarlarda barok çerçeveli, manzara resimli nişler görülür.

Alay Köşkü'ne ne zaman gitmeli?

Müze kütüphane pazartesiden cumartesiye 10.00-19.00 arası açıktır, pazar kapalıdır; giriş ücretsizdir ve üyelik gerekmez. Hafta içi sabahlar en sakin saatlerdir. Dış cephe ise her saat görülebilir; öğleden sonra batı güneşi mermeri altın rengine boyar, gece ışıklandırılır.

Kubbeli salonu dolaşmak yirmi dakika sürer; yazar eşyalarına bakıp okuma salonunda oturmak isteyenler bir saat ayırır.

Alay Köşkü'ne ulaşım

T1 tramvayının Gülhane durağı köşkün hemen yanındadır. Kütüphanenin kapısı caddeye değil parka açılır: Gülhane Parkı'nın ana kapısından girip sağa, sur boyunca yürüyün; köşke parktan çıkan geniş bir rampayla varılır.

İçeride fotoğraf ve video çekmek yasaktır, yiyecek sokulmaz, içecek yalnızca kapalı şişe ya da termosla alınır. Köşk, Gülhane Parkı gezisinin ilk durağı olarak rahatça eklenir; Topkapı Sarayı'nın kapısı ve Ayasofya beş on dakikalık yürüyüştür.

Alay Köşkü nerede?

Alay Köşkü, tarihi yarımadanın doğu ucunda, Topkapı Sarayı'nı çeviren Sur-ı Sultani'nin doksan derece döndüğü köşedeki burcun üstünde durur. Güneybatısında Gülhane Parkı'nın ana kapısı, karşısında Alemdar Caddesi'nin öbür yakasında Bâbıâli vardır; Ayasofya yaklaşık üç yüz metre güneydedir.

Haritalar'da aç

Alay Köşkü hakkında sıkça sorulan sorular

Alay Köşkü gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 20 dakika – 1 saat sürer.

Alay Köşkü'ne neden bu ad verilmiş?

Padişahlar surun köşesindeki bu köşkten caddeden geçen alayları, esnaf geçitlerini ve törenleri izlerdi. Köşk, Topkapı Sarayı'nın kentle doğrudan yüz yüze gelen tek yapısıydı ve karşısındaki Bâbıâli'nin, yani sadrazamlık dairesinin kapısını da görürdü.

Alay Köşkü'ne giriş ücretli mi?

Hayır. Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi herkese açık ve ücretsizdir, üyelik de gerekmez. Pazartesiden cumartesiye 10.00-19.00 arası açıktır, pazar kapalıdır. Okul ve grup ziyaretleri için randevu alınır.

Alay Köşkü'nün içinde fotoğraf çekilebilir mi?

Hayır. Müze kütüphanenin içinde kamera, fotoğraf makinesi ya da cep telefonuyla çekim yapılmaz. Köşkün mermer dış cephesi ise Alemdar Caddesi'nden ve Gülhane Parkı'ndan serbestçe fotoğraflanabilir; en güzel ışık öğleden sonradır.

Alay Köşkü'nde neler sergileniyor?

Köşk bir edebiyat müze kütüphanesidir. Bin yazardan sekiz binden fazla kitap, yedi yüzü aşkın ödüllü eser ve otuz üç yazarın dolmakalem, daktilo ve belge gibi yüzü aşkın eşyası bulunur. Kitaplar yerinde okunur, dışarıya ödünç verilmez.

Alay Köşkü'nün Ahmet Hamdi Tanpınar ile bağı ne?

Cumhuriyet'in ilk yıllarında köşk Güzel Sanatlar Birliği'ne verilmişti; Tanpınar 1929'da birliğin burada yapılan toplantısında üye seçildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı köşkü onarıp 12 Kasım 2011'de onun adını taşıyan edebiyat müze kütüphanesi olarak açtı.