Kariye Camii
Fatih · İstanbul
Edirnekapı'da, kara surlarının hemen içinde duran on birinci yüzyıl Bizans kilisesi. Theodoros Metokhites'in on dördüncü yüzyılda yaptırdığı mozaik ve fresklerle geç Bizans resminin doruğu sayılır; 1511'de camiye, 1945'te müzeye çevrildi, 2024'ten beri yeniden cami.
Ziyaret bilgileri
- Ziyaret saatleri
- 09:00 – 18:00
- Giriş ücreti
- €20,00
Şu an kapalı
≈ ₺1.126,66
Kariye Camii'ne genel bakış
Yapı adını Yunanca "şehir dışı, kırlık" anlamındaki khora sözcüğünden alır; ilk manastır kilisesi dördüncü yüzyılda surların dışındaki bir arazide kuruldu, 413-414'te Theodosius surları çekilince kentin içinde kaldı. Bugün ayakta duran kilise, İmparator Aleksios Komnenos'un kayınvalidesi Maria Dukaina'nın 1077-1081 arasında yeniden yaptırdığı kapalı haç planlı yapıdır.
Kiliseyi dünya çapında tanınır kılan bezeme ise iki yüzyıl sonra eklendi. Devletin maliyesini yöneten bilgin Theodoros Metokhites 1310'lu yıllarda iki narteksi, dış payandaları ve yandaki mezar şapelini yaptırdı, yüzeyleri baştan sona mozaik ve freskle kaplattı. Yapı 1511 dolayında camiye çevrildi ve tasvirler sıvayla örtüldü; 1945'te müze ilan edildi, Amerikan Bizans Enstitüsü'nün 1948'de başlayan temizliğiyle mozaikler ortaya çıktı. 2020'de yeniden cami statüsü alan bina, restorasyonun ardından 6 Mayıs 2024'te açıldı.
Kariye Camii'nde ne görülür
Ziyaretin tamamı bezeme üzerinedir; yapı küçüktür ama duvarların hemen her karışı doludur. Dış narteksin tonozlarında İsa'nın çocukluğu, iç narteksinkilerde Meryem'in hayatı sahne sahne anlatılır: doğumu, tapınağa götürülüşü, Yusuf ile nişanı. Bu dizi geç Bizans resminin en eksiksiz örneğidir.
İç nartekste naosa açılan kapının yanındaki Deesis mozaiğinde İsa ile Meryem, altlarında bağışçı olarak İsaakios Komnenos ve "Moğolların Hanımı" diye anılan rahibe Melane görülür. Kapının üstündeki panoda Metokhites, sarığıyla diz çökmüş, kilisenin maketini İsa'ya sunar. Yapının güney yanındaki mezar şapeli baştan sona freskle bezelidir; apsisteki Anastasis sahnesinde beyazlar içindeki İsa, cehennemin kapılarını kırıp Adem ile Havva'yı mezarlarından çekerek çıkarır. Karşı duvarda Son Yargı, kubbede ise Meryem ile melekler yer alır. Naostaki tasvirler namaz vakitlerinde perdeyle kapatılır.
Kariye Camii'ne ne zaman gitmeli?
Cuma günleri turistik ziyaret yoktur, yapı o gün yalnızca ibadete açıktır; kalan altı gün dokuz ile on sekiz arası gezilebilir. Her vakit namazından on beş dakika önce ziyaret durduğu için öğle ve ikindi saatlerine denk gelmemek gezinin akışını korur. Sabah açılış en sakin dilimdir; tur otobüsleri genellikle öğleden sonra gelir.
Yapı küçüktür, kırk beş dakika ile bir saat yeterlidir. Mozaikler yapay ışıkla aydınlatıldığından hava koşulu ziyareti etkilemez, ancak Edirnekapı yokuşları yağmurda kayganlaşır. İlkbahar ile sonbahar, çevredeki Fener ve Balat yürüyüşü için de en elverişli mevsimlerdir.
Kariye Camii'ne ulaşım
En yakın raylı bağlantı T4 tramvayının Edirnekapı istasyonudur; oradan yapıya yürüyüş yaklaşık on dakikadır. T1 tramvayıyla gelenler Topkapı'da, M1A metrosuyla gelenler Vatan durağında T4'e aktarır. Eminönü, Taksim ve Mecidiyeköy'den Edirnekapı'ya doğrudan otobüs vardır; Sultanahmet'ten taksiyle yol yirmi dakikadır.
Bilet gişeden ya da çevrim içi alınır, Müzekart burada geçmez. Yapı cami olduğu için ziyaret kuralları da caminin kurallarıdır: ayakkabılar girişte çıkarılır, kadın ziyaretçilerden baş örtmesi beklenir, kapıda örtü bulunur. Namaz kılınırken sessiz olunması ve saf tutanların önünden geçilmemesi gerekir. Kariye'yi Fener ile Balat gezisine eklemek yaygındır.
Kariye Camii nerede?
Kariye Camii, tarihi yarımadanın kuzeybatı ucunda, Edirnekapı'da Theodosius surlarının yaklaşık iki yüz metre içinde durur. Güneyinde surlar boyunca uzanan Fevzi Paşa Caddesi, kuzeydoğusunda Haliç'e inen Fener ile Balat yokuşları vardır. Yapı Haliç'e bakan sırtın üstündedir; çevresi dar, eğimli sokaklardan oluşan eski bir mahalledir.
Kariye Camii hakkında sıkça sorulan sorular
Kariye Camii'nin girişi ücretli mi?
Yabancı ziyaretçiler için giriş 20 eurodur ve bu tarife Ağustos 2024'te başladı. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, ibadet için gelen Müslüman ziyaretçiler ve sekiz yaş altı çocuklar ücret ödemez. Müzekart burada geçerli değildir; bilet gişeden ya da çevrim içi satın alınır.
Cuma günü ziyaret edilebilir mi?
Hayır, cuma günleri turistik ziyarete kapalıdır; yapı o gün yalnızca ibadete açıktır. Kalan altı gün dokuz ile on sekiz arası gezilir. Diğer günlerde de her vakit namazından on beş dakika önce ziyaret durdurulur, namaz bittikten sonra yeniden başlar.
Mozaikler ve freskler görülebiliyor mu?
Evet, iki narteksteki mozaiklerle mezar şapelindeki freskler açıktır ve ziyaretin asıl konusudur. Naos içindeki tasvirler namaz vakitlerinde perdeyle kapatılır, namaz dışındaki saatlerde perdeler açılır. Anastasis freski ile Deesis mozaiği yapının en çok bilinen iki eseridir.
Gezmek ne kadar sürer?
Yapı küçüktür; iki narteks ile mezar şapeli için kırk beş dakika ile bir saat yeterlidir. Mozaikleri panel panel okuyarak gezmek isteyenler bir buçuk saate kadar çıkabilir. Ziyareti Fener ve Balat yürüyüşüne eklemek en yaygın program olduğundan yarım gün ayırmak rahat olur.
Yakınında başka ne gezilir?
Edirnekapı'da Mimar Sinan'ın yaptığı Mihrimah Sultan Camii yürüyüş mesafesindedir, Theodosius surları da hemen yanı başındadır. Yokuş aşağı yirmi dakikada Fener ve Balat'ın renkli sokaklarına, oradan Haliç kıyısına inilir. Eyüpsultan ile Pierre Loti Tepesi de otobüsle on beş dakikadır.
