Laleli Camii

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı Dini Yapı

Fatih · İstanbul

Ordu Caddesi'nin üstünde, III. Mustafa'nın 1760'larda yaptırdığı barok selatin camisi. Tonozlu bir çarşı katının üstünde yükselir, avlusuna merdivenle çıkılır; yanındaki türbede padişahın kendisi ile III. Selim yatar.

Devamını oku

Laleli Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 20–30 dk

Laleli Camii'ne genel bakış

Cami, Sultan III. Mustafa'nın buyruğuyla 1760'ta temeli atılıp 1763-64'te tamamlandı. İnşaata hassa başmimarı Hacı Ahmed Ağa başladı, Mehmed Tahir Ağa tamamladı; tasarımın kime ait olduğu belgeyle kesinleşmiş değildir. Yapı resmî adını padişahtan alır ve kayıtlarda Nur Mustafa diye geçer, ama herkes onu Laleli diye bilir. Adın kökeni tartışmalıdır: bir görüş yakındaki Laleli Baba türbesine, başka bir görüş semtin kendi adına bağlar.

Yuvarlak kemerler, "C" ve "S" kıvrımlı taçlar, volütlü başlıklar ve oval profiller barok dilin izleridir; buna karşılık plan ve kütle klasik Osmanlı şemasına bağlı kalır. Kaynaklar bu ölçülü tavrı Nuruosmaniye ile karşılaştırarak anlatır: Laleli barok süslemeyi geleneksel mimariyle daha yumuşak bir dille birleştirir.

Laleli Camii'nde ne görülür

Yapının en dikkat çekici yanı yerden başlar: cami fevkanidir, yani tonozlu bir alt katın üstünde durur. Alt kat kalın payeler ve tonozlarla örtülü bir çarşıdır; dükkânların kirası vaktiyle külliyenin giderlerini karşılıyordu. Avluya üç yönden yelpaze biçiminde açılan merdivenlerle çıkılır; revaklı avluyu on sekiz kubbe örter, ortasında sekiz sütunlu şadırvan durur. Harimin önünde beş kubbeli son cemaat yeri, iki yanında birer minare yükselir.

İçeride kubbe on iki buçuk metre çapında ve yirmi dört buçuk metre yüksekliğindedir; yükü sekiz paye taşır, çevresini altı yarım kubbe destekler. Duvarlar serpantin breşi ile pembe breş gibi renkli taş levhalarla kaplıdır, beş sıra pencere iç mekânı bol ışıkla doldurur. Mermer mihrabın nişi koyu yeşil taşla kaplıdır; mermer minberin iki yanında III. Mustafa'nın tuğrası işlenmiştir.

Ordu Caddesi'ne bakan türbede III. Mustafa ile oğlu III. Selim yatar; içerideki mercan kırmızılı İznik çinileri on altıncı yüzyıldan kalmadır ve Üsküdar Sarayı'ndan sökülüp buraya getirilmiştir. Hazirede Âdilşah Kadın'ın üstü açık kabri, dönemin maden işçiliğini gösteren süslü bronz şebekesiyle ayrı bir köşe oluşturur. Külliyenin sebili, çeşmeleri, imareti ve kuzeydeki Taşhan da ayaktadır; medrese ise 1911 yangınında yok oldu.

Laleli Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami ibadete açıktır, gezmek ücretsizdir. Namaz vakitlerinin dışındaki saatler ziyaret için uygundur; cuma öğlesinde harim dolar. Öğleden sonra beş sıra pencereden giren ışık renkli taş kaplamaları en iyi bu saatte gösterir.

Laleli turistten çok tekstil ticaretiyle yaşayan bir semttir; cami hafta içi gündüz kalabalıklaşır, hafta sonu sakindir. Gezmek yirmi dakika sürer, türbe ile avluyu da dolaşmak yarım saate çıkarır.

Laleli Camii'ne ulaşım

T1 tramvayının Laleli-Üniversite durağı caminin tam önündedir. M2 metrosuyla gelenler Vezneciler'de inip beş dakika yürür; Beyazıt Meydanı ile Kapalıçarşı on dakika doğudadır. Ordu Caddesi'nden geçen otobüsler de caminin önünde durur.

Avluya ve harime merdivenle çıkılır, cadde kotunda düz bir giriş yoktur. Girmeden önce ayakkabılar çıkarılır, kadın ziyaretçilerden başörtüsü beklenir, kısa şort ve atlet uygun değildir. Türbe caminin batısında ayrı bir avludadır; kapısı her zaman açık olmayabilir.

Laleli Camii nerede?

Laleli Camii, tarihi yarımadanın sırtında, Beyazıt'tan Aksaray'a inen Ordu Caddesi'nin kuzey kenarındadır. Doğusunda Beyazıt Meydanı ile İstanbul Üniversitesi, batısında Aksaray, kuzeyinde Şehzadebaşı vardır. Çevresi tekstil mağazaları ve otellerle dolu işlek bir ticaret bölgesidir.

Haritalar'da aç

Laleli Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Laleli Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 20–30 dakika sürer.

Laleli Camii'ni gezmek ücretli mi?

Hayır, cami ibadete açıktır ve girişi ücretsizdir; bilet ya da turnike yoktur. Namaz vakitlerinin dışında serbestçe gezilir. Avlu, şadırvan ve hazire de ücretsizdir. Ziyaret için ayakkabı çıkarmak ve örtünme kuralına uymak yeterlidir.

Cami neden merdivenle çıkılan bir platformun üstünde?

Çünkü yapı fevkanidir: caminin altında tonozlu bir çarşı katı vardır. Dükkânların kirası külliyenin giderlerini karşılamak üzere düşünülmüştü ve bu kat bugün de ticaretle doludur. Avluya üç yönden yelpaze biçiminde açılan merdivenlerle çıkılır; cadde kotunda düz bir giriş bulunmaz.

Türbede kim yatıyor?

Caminin batısındaki türbede külliyenin banisi III. Mustafa ile oğlu III. Selim yatar; kaynaklar hanedandan başka isimlerin de burada gömülü olduğunu söyler ama listeleri birbirini tutmaz. Türbenin duvarlarını kaplayan mercan kırmızılı İznik çinileri on altıncı yüzyıldan kalmadır ve Üsküdar Sarayı'ndan getirilmiştir.

Laleli ile Nuruosmaniye arasındaki fark ne?

İkisi de on sekizinci yüzyıl Osmanlı barokunun selatin camileridir, ama Nuruosmaniye barok dili çok daha keskin kullanır. Laleli'de yuvarlak kemerler, kıvrımlı taçlar ve volütlü başlıklar barok üsluptandır, buna karşılık plan ile kütle klasik Osmanlı şemasına bağlı kalır. Nuruosmaniye önce yapıldı ve Laleli'ye örnek oldu.

Caminin çevresinde ne var?

Ordu Caddesi üzerindeki sebil ve türbe külliyenin parçasıdır; kuzeyde, Fethibey Caddesi'nde bugün çarşı olarak kullanılan Taşhan durur. Doğuya doğru on dakika yürünürse Beyazıt Meydanı, İstanbul Üniversitesi'nin taçkapısı ve Kapalıçarşı gelir. Kuzeydoğuda Şehzade Camii ile Bozdoğan Kemeri vardır.