Gazi Atik Ali Paşa Camii

Tarihi Yapı Dini Yapı

Fatih · İstanbul

Divanyolu'nun Çemberlitaş kesiminde, Konstantin Forumu'nun yerinde duran erken Osmanlı camisi. II. Bayezid'in sadrazamı Hadım Atik Ali Paşa'nın yaptırdığı yapı, büyük kubbesi, mihrap önündeki yarım kubbesi ve devşirme sütunlu revakıyla İstanbul'un en eski camilerindendir.

Devamını oku

Gazi Atik Ali Paşa Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 15–30 dk

Gazi Atik Ali Paşa Camii'ne genel bakış

Gazi Atik Ali Paşa Camii, Divanyolu'nun Çemberlitaş kesiminde, I. Konstantin'in oval forumunun bulunduğu yerde durur. Banisi Hadım Atik Ali Paşa, Bosnalı bir devşirmeydi; II. Bayezid'in iki kez sadrazamı oldu ve 1511'de Şahkulu isyanını bastırırken bir okla şehit düştü, "Gazi" unvanı buradan gelir.

Caminin özgün bir inşa kitabesi yoktur. Ayvansarâyî yapımını 1496-97'ye tarihler; TDV'de Semavi Eyice ise vakfiyenin 1509-10 tarihli olmasına dayanarak caminin bu yıllara doğru yapıldığını savunur. Külliyede medrese, imaret ve bir kervansaray da vardı; medrese bugün caddenin karşısında, ön cephesi kesilmiş hâlde durur.

Gazi Atik Ali Paşa Camii'nde ne görülür

Tamamen kesme taştan yapının harimini büyük bir kubbe örter; mihrap tarafındaki dikdörtgen çıkıntıyı ise bir yarım kubbe kapatır. Kubbeye geçiş köşelerde çok zengin mukarnaslı pandantiflerle sağlanır. İki yanda daha alçak, ikişer kubbeli bölmeler geniş kemerlerle orta mekâna açılır. Bu bölmeleri ayıran kalın payelerin yerinde başlangıçta kırmızı benekli sütunlar vardı; 1766 depreminden sonra değiştirildiler.

Beş kubbeli son cemaat yeri, dördü mermer ikisi porfir, forumdan devşirme altı sütuna oturur; ortadaki kubbe içten kalem işiyle süslüdür. Mermer mihrabın iki yanındaki mum külahları, eşine az rastlanan unsurlardır. Kalın gövdeli minarenin şerefesi mukarnaslıdır.

Gazi Atik Ali Paşa Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami ibadete açıktır ve girişi ücretsizdir. Sabah ile öğleden sonranın başı en sakin zamandır; Yeniçeriler Caddesi gün boyu kalabalık olsa da avlu ağaçlıklı ve sessizdir. Namaz vakitlerine on beş dakika kala girmemek ziyareti hem sizin hem cemaat için rahatlatır.

Harimi, son cemaat yerini ve avluyu görmek yirmi dakika kadar sürer. Yapı, Çemberlitaş sütunu, Kapalıçarşı ya da Nuruosmaniye Camii gezisine kolayca eklenir.

Gazi Atik Ali Paşa Camii'ne ulaşım

T1 tramvayının Çemberlitaş durağında inince cami caddenin kuzey yakasında, durağın hemen yanındadır. Sultanahmet'ten Divanyolu boyunca yürüyüş on dakika, Kapalıçarşı'nın Nuruosmaniye Kapısı'ndan ise beş dakika kadardır.

Camiye girerken ayakkabılar çıkarılır, kadınlar başlarını örter; omuz ve dizlerin kapalı olması beklenir. Namaz kılanları çerçeveye almadan fotoğraf çekilebilir. Avluya caddedeki taş kemerli kapılardan girilir; hazire caminin çevresini sarar.

Gazi Atik Ali Paşa Camii nerede?

Cami, tarihi yarımadanın sırtında, Divanyolu'nun devamı olan Yeniçeriler Caddesi üzerinde, Çemberlitaş sütununun birkaç adım batısında durur. Kuzeyinde Vezir Han ve Nuruosmaniye Camii, onların ardında Kapalıçarşı'nın Nuruosmaniye Kapısı yer alır; caddenin karşısında külliyenin medresesi, doğuda ise Sultanahmet'e inen yol uzanır.

Haritalar'da aç

Gazi Atik Ali Paşa Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Gazi Atik Ali Paşa Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 15–30 dakika sürer.

Gazi Atik Ali Paşa Camii'ni kim yaptırdı?

Camiyi II. Bayezid'in sadrazamı Hadım Atik Ali Paşa yaptırdı. Bosnalı bir devşirme olan paşa, 1501-1503 ve 1506-1511 yıllarında iki kez sadrazamlık yaptı. 1511'de Şahkulu isyanını bastırırken şehit düştü; "Gazi" unvanı bu yüzden adına eklenir.

Cami ne zaman yapıldı?

Özgün bir inşa kitabesi yoktur. Ayvansarâyî yapım tarihini 1496-97 olarak verir ve bu tarih yaygın olarak kullanılır. Semavi Eyice ise vakfiyenin 1509-10 tarihli olduğunu hatırlatarak caminin en azından bu yıllara doğru yapılmış olması gerektiğini savunur.

Son cemaat yerinin sütunları nereden geliyor?

Cami, I. Konstantin'in oval forumunun yerine kurulmuştur. Son cemaat yerini taşıyan altı sütun devşirmedir; dördü mermer, ikisi porfirdir. Forumu çevreleyen revakların sütunlarının cami ve çevresindeki yapılarda kullanıldığı bilinir.

Giriş ücretli mi, kıyafet kuralı var mı?

Giriş ücretsizdir, bilet yoktur. Cami ibadete açık olduğu için ayakkabılar kapıda çıkarılır, kadınlar başlarını örter, omuz ve dizlerin kapalı olması beklenir. Namaz vakitlerinde içeride dolaşılmaz, namaz kılanların fotoğrafı çekilmez.

Yakında başka neler görülür?

Çemberlitaş sütunu ve Çemberlitaş Hamamı birkaç adım doğudadır. Kuzeyde Vezir Han ile Nuruosmaniye Camii, onların ardında Kapalıçarşı yer alır. Divanyolu boyunca doğuya yürüyünce Firuz Ağa Camii ve Sultanahmet Meydanı gelir.