Küçük Ayasofya Camii

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı Dini Yapı

Sultanahmet'in güneyinde, Marmara kıyısına inen yokuşta duran ve altıncı yüzyılda Justinianus ile Theodora'nın yaptırdığı Bizans kilisesi. On altı dilimli kubbesi, yeşil ve kırmızı mermer sütunları ve imparator çiftin adını taşıyan Yunanca kitabesiyle bilinir.

Devamını oku

Küçük Ayasofya Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 30 dk – 1 sa

Küçük Ayasofya Camii'ne genel bakış

Yapı, İmparator I. Justinianus ile eşi Theodora tarafından Aziz Sergios ve Bakhos adına kilise olarak yaptırıldı. Kaynaklar başlangıç için 527 ile 532 yıllarını tartışır, tamamlanma 536 olarak verilir; mimarlığı Ayasofya'yı da yapan Miletli İsidoros ile Trallesli Anthemios'a atfedilir. Bir söylenceye göre Justinianus, gençliğinde bir komplo suçlamasıyla idama mahkûm edilmiş, iki aziz lehine tanıklık edince bağışlanmış ve tahta çıkınca bu kiliseyi adak olarak yaptırmıştır.

Türkçe adı yapının Ayasofya'nın küçük bir denemesi olduğunu düşündürür, ama bu yaygın kanı bugün büyük ölçüde geçerliliğini yitirmiştir: iki yapının inşaatı hemen hemen aynı yıllara denk gelir ve mimari çözümleri belirgin biçimde ayrılır. Fetihten sonra kilise bir süre dokunulmadan kaldı; on altıncı yüzyılın başında Babüssaade ağası Hüseyin Ağa tarafından camiye çevrildi. Yapı 1985'ten beri UNESCO'nun İstanbul'un Tarihî Alanları dünya mirasının parçasıdır.

Küçük Ayasofya Camii'nde ne görülür

Plan, düzensiz bir dörtgenin içine yerleştirilmiş bir sekizgendir ve merkezî kubbe sekiz çokgen ayağa oturur. Kubbe on altı dilimlidir: sekiz düz ile sekiz içbükey bölüm dönüşümlü sıralanır ve içeriden bir şemsiyeyi andırır. Kuzey, batı ve güney kenarlarda iki katlı bir sütun dizisi uzanır; sütunlar dönüşümlü olarak yeşil damarlı verd antique ile kırmızı Synnad mermerindendir. Başlıkların çoğu hâlâ Justinianus ile Theodora'nın monogramlarını taşır.

Yapının en değerli ayrıntısı, sütun başlıklarının üzerinden dolanan oyma frizdir: on iki mısralık Yunanca kitabe imparatoru, Theodora'yı ve Aziz Sergios'u anar; nedeni bilinmemekle birlikte Aziz Bakhos'tan hiç söz etmez. Özgün iç bezemeden bugüne bir şey kalmamıştır; dönemin yazarları duvarları mozaik ve alacalı mermerle kaplı anlatır, camiye çevrilirken iç yüzeyler sıvanmıştır.

Osmanlı eklerini de görün. Son cemaat yeri ile medrese çevrim sırasında eklendi; şadırvanı 1740'ta Sadrazam Hacı Ahmet Paşa yaptırdı. Minare ilk kez 1762'de yapıldı, 1940'ta yıkıldı ve 1956'da yeniden dikildi. Bahçenin güneyindeki yirmi dört odalı Hüseyin Ağa Medresesi restore edildi; bugün el sanatları atölyeleri ve çay bahçesidir. Kuzeydeki küçük hazirede caminin banisi Hüseyin Ağa yatar.

Küçük Ayasofya Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami ibadete açıktır, girişi ücretsizdir ve bilet gerekmez. Ziyaret namaz vakitlerinin dışında yapılır; her vaktin öncesinde ve sonrasında yarım saat kadar turistik giriş durur, cuma öğle namazında harim dolar. En uygun dilim sabahtır.

Yapı Sultanahmet'in kalabalığından uzakta kaldığı için gün içinde de sakindir. Kubbenin dilimleri yan pencerelerden gelen ışıkla en iyi öğleden önce okunur. Camiyi gezmek yarım saat sürer, medrese avlusunda çay içmekle bir saati bulur.

Küçük Ayasofya Camii'ne ulaşım

En kolay yol T1 tramvayının Sultanahmet durağında inip yokuş aşağı yürümektir; on dakikalık yürüyüş Hipodrom'un güneybatı ucundan Küçük Ayasofya Caddesi'ne iner. Çemberlitaş durağından da benzer sürede varılır. Marmaray'la gelenler Sirkeci'de inip tramvaya aktarır; sahil yolundaki otobüs durakları da banliyö hattının üstünden yürüyerek bağlanır.

Ziyaret kuralları caminin kurallarıdır: ayakkabılar girişte çıkarılır, diz ve omuzların kapalı olması beklenir, kadın ziyaretçiler başlarını örter ve kapıda örtü bulunur. Namaz kılınırken sessiz olunmalı, saf tutanların önünden geçilmemeli, flaş kullanılmamalıdır. Sütun başlıklarındaki kitabeye ve monogramlara dokunulmaz.

Küçük Ayasofya Camii nerede?

Küçük Ayasofya Camii, tarihi yarımadanın Marmara'ya bakan yamacında, Sultanahmet'in yaklaşık altı yüz metre güneybatısında durur. Kuzeydoğusunda Sultanahmet Camii ile Hipodrom, doğusunda Büyük Saray kalıntıları, batısında Kumkapı vardır. Yapıyı denizden Sirkeci-Halkalı banliyö hattı ile Kennedy Caddesi ayırır; mahalle bu yokuşta dar sokaklara oturur.

Haritalar'da aç

Küçük Ayasofya Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Küçük Ayasofya Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 30 dakika – 1 saat sürer.

Küçük Ayasofya, Ayasofya'nın küçük bir kopyası mı?

Hayır. Türkçe adı böyle düşündürse de iki yapının inşaatı hemen hemen aynı yıllara denk gelir, dolayısıyla biri diğerinin denemesi olamaz. Planları ve mimari çözümleri de belirgin biçimde ayrılır. Ad benzerliği, kubbeli merkezî planın uzaktan çağrıştırdığı görüntüden gelir.

Camiyi gezmek ücretli mi?

Hayır, cami ibadete açık bir yapıdır ve girişi ücretsizdir; bilet ya da rezervasyon gerekmez. Bağış kutuları vardır ama bağış zorunlu değildir. Ziyaret namaz vakitleri dışındaki saatlerde yapılır, cuma öğle namazı sırasında turistik ziyarete kapalıdır.

Kilise döneminden geriye ne kaldı?

Yapının kendisi, sekizgen planı, on altı dilimli kubbesi, iki katlı sütun dizisi ve mermer başlıkları altıncı yüzyıldan kalmadır. Başlıklarda Justinianus ile Theodora'nın monogramları, üstlerindeki frizde on iki mısralık Yunanca kitabe okunur. Mozaikler ve özgün bezeme günümüze ulaşmadı.

Yapı ne zaman camiye çevrildi?

On altıncı yüzyılın başında, Babüssaade ağası Hüseyin Ağa tarafından. Kaynaklar tarihi 1497 ile 1513 arasında farklı verir. Çevrim sırasında son cemaat yeri ile medrese eklendi, pencereler ve giriş değiştirildi, döşeme kotu yükseltildi. Minare ise daha geç, 1762'de yapıldı.

Yakınında başka ne gezilir?

Sokollu Mehmet Paşa Camii birkaç dakikalık yürüyüş uzaklığındadır. Yokuş yukarı çıkılınca Hipodrom, Sultanahmet Camii, Ayasofya ve Yerebatan Sarnıcı gelir; aşağıda ise Kennedy Caddesi ile Marmara kıyısı ve batıda Kumkapı'nın balıkçı sokakları vardır.