Pertevniyal Valide Sultan Camii

Tarihi Yapı Dini Yapı

Fatih · İstanbul

Aksaray'da, Ordu Caddesi ile Atatürk Bulvarı'nın kesiştiği köşede duran 1871 tarihli sultan camisi. Gotik pencereleri, kule gibi yükselen köşeleri ve mavinin hâkim olduğu yoğun kalem işleriyle Osmanlı'nın son döneminin eklektik üslubunun en çarpıcı örneklerinden biridir.

Devamını oku

Pertevniyal Valide Sultan Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 15–30 dk

Pertevniyal Valide Sultan Camii'ne genel bakış

Pertevniyal Valide Sultan Camii, Aksaray'da Ordu Caddesi ile Atatürk Bulvarı'nın kesiştiği köşede duran bir külliyenin ana yapısıdır. II. Mahmud'un eşi ve Sultan Abdülaziz'in annesi Pertevniyal Valide Sultan yaptırdı. İnşaat 1868 sonbaharında başladı ve 121 hafta sürerek Ocak 1871'de bitti; avlu kapılarındaki kitabeler 1871 tarihlidir.

Arşiv belgeleri yapının mimarı olarak Sarkis Balyan'ı gösterir; kardeşi Agop ve Bedros beyler yamağıydı, süslemeleri Oseb Bey çizdi. Bazı kaynaklarda mimar olarak anılan İtalyan Montani'nin atfı belgelere göre doğru değildir. Külliye cami, türbe, mektep, kütüphane, muvakkithane, çeşmeler ve dükkânlardan oluşuyordu.

Pertevniyal Valide Sultan Camii'nde ne görülür

Cami, Osmanlı'nın son döneminde yaygınlaşan eklektik üslubun çarpıcı bir örneğidir. Dört büyük ayağa oturan on metre çapındaki kubbe, on altı kenarlı bir kasnak üzerinde yükselir. Köşe ayakları kule gibi çıkar; cepheleri gotik sivri kemerli dev pencereler ve üçgen alınlıklar belirler. İki minare kare kaide üzerinde yivli gövdeli ve tek şerefelidir.

İçerisi mavinin hâkim olduğu, göz yoracak kadar yoğun kalem işleriyle kaplıdır; pandantiflerde yıldızlar, kubbe göbeğinde yazı madalyonu vardır. Mihrap ve minber mermerdendir; minberin külahı yerine dilimli küçük bir kubbe konmuştur. Avlunun batı kapısı, Abdülaziz'in tuğrası, çifte sütunları ve mukarnas frizi ile anıtsal bir eserdir. Avlunun kuzeybatı köşesinde Pertevniyal Sultan'ın türbesi durur.

Pertevniyal Valide Sultan Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami ibadete açıktır ve girişi ücretsizdir. Sabah ile öğleden sonranın başı en sakin zamandır; cuma namazında harim ve avlu dolar. Namaz vakitlerine on beş dakika kala girmemek ziyareti hem sizin hem cemaat için rahatlatır.

Harimi, avlu kapılarını ve türbeyi görmek yarım saat kadar sürer. Güneşli bir günde gotik pencerelerden süzülen ışık, mavi kalem işlerini en iyi hâliyle gösterir.

Pertevniyal Valide Sultan Camii'ne ulaşım

Cami, Aksaray kavşağının tam köşesindedir. T1 tramvayının Aksaray durağı ile M1 metrosunun Aksaray istasyonu birkaç dakikalık yürüyüştedir. Sultanahmet'ten T1 ile gelenler dört durak sonra iner.

Yapı, 1950'lerden beri süren yol düzenlemeleriyle bugün cadde seviyesinin altında kalmıştır; avluya kapılardan inilir. Camiye girerken ayakkabılar çıkarılır, kadınlar başlarını örter, omuz ve dizlerin kapalı olması beklenir. Laleli Camii ve Beyazıt Meydanı Ordu Caddesi boyunca aynı yürüyüşe girer.

Pertevniyal Valide Sultan Camii nerede?

Cami, tarihi yarımadanın ortasında, Aksaray'da Ordu Caddesi ile Atatürk Bulvarı'nın kesiştiği kavşağın köşesinde durur. Beyazıt Meydanı doğuda bir kilometre kadar, Laleli Camii Ordu Caddesi boyunca birkaç yüz metre ötededir. Kuzeyinde Atatürk Bulvarı Şehzadebaşı'na ve Haliç'e, güneyinde Marmara kıyısındaki Yenikapı'ya iner.

Haritalar'da aç

Pertevniyal Valide Sultan Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Pertevniyal Valide Sultan Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 15–30 dakika sürer.

Pertevniyal Valide Sultan Camii'ni kim yaptırdı?

Camiyi II. Mahmud'un eşi ve Sultan Abdülaziz'in annesi Pertevniyal Valide Sultan yaptırdı. İnşaat 1868'de başlayıp Ocak 1871'de bitti. Arşiv belgelerine göre mimarı Sarkis Balyan'dır; kardeşleri Agop ve Bedros beyler de yapımda çalıştı.

Cami neden diğer Osmanlı camilerinden farklı görünüyor?

Yapı, on dokuzuncu yüzyıl sonunda yaygınlaşan eklektik üslupta inşa edildi. Klasik tek kubbeli plan korunmuş, ama cepheye gotik sivri kemerli pencereler, kule gibi yükselen köşeler ve üçgen alınlıklar eklenmiştir. İçeride mavi ağırlıklı yoğun kalem işi vardır.

Caminin türbesinde kim yatıyor?

Avlunun kuzeybatı köşesindeki türbede Pertevniyal Valide Sultan ile Yusuf İzzeddin Efendi'nin oğlu Mehmed Sadeddin Efendi yatar. Türbe yol genişletmeleri yüzünden iki kez söküldü, 1968-69'da bugünkü yerine yeniden kuruldu.

Giriş ücretli mi, kıyafet kuralı var mı?

Giriş ücretsizdir, bilet yoktur. Cami ibadete açık olduğu için ayakkabılar kapıda çıkarılır, kadınlar başlarını örter, omuz ve dizlerin kapalı olması beklenir. Namaz vakitlerinde içeride dolaşılmaz, namaz kılanların fotoğrafı çekilmez.

Yakında başka neler görülür?

Laleli Camii Ordu Caddesi boyunca birkaç yüz metre doğudadır; Beyazıt Meydanı, Beyazıt Camii ve Kapalıçarşı birkaç durak ötededir. Kuzeyde Atatürk Bulvarı üzerinden Şehzade Camii ve Bozdoğan Kemeri yürüme mesafesindedir.