Soğukçeşme Sokağı

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı

Ayasofya ile Topkapı Sarayı'nın sur duvarı arasında inen, arabaya kapalı taş döşeli bir sokak. Pastel boyalı cumbalı ahşap evleri, adını veren 1800 tarihli çeşmesi, Bizans sarnıcı ve İstanbul Kitaplığı ile Sultanahmet'in en fotojenik köşesidir.

Devamını oku

Soğukçeşme Sokağı ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 15–45 dk

Soğukçeşme Sokağı'na genel bakış

Soğukçeşme Sokağı, Ayasofya'nın arkasından Topkapı Sarayı'nın sur duvarı boyunca Gülhane Parkı'na inen, arabaya kapalı taş döşeli bir sokaktır. Adını Gülhane ucundaki, III. Selim döneminden kalan 1800 tarihli mermer çeşmeden alır. Sokağın 18. yüzyılda var olduğunu 1784 tarihli bir satış senedi gösterir.

Bugün görülen görüntü 1985-86'ya aittir. Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, Çelik Gülersoy önderliğinde sokaktaki yapıları yıktırıp on mimarın projesiyle yeniden kurdurdu; evler tuğla dolgulu betonarme iskeletin üzerine ahşap kaplanarak yapıldı ve 19. yüzyıl gezginlerinin anlatılarından esinlenen pastel renklere boyandı. Bu yüzden sokak, özgün bir Osmanlı mahallesinden çok onun titiz bir yeniden yorumudur.

Soğukçeşme Sokağı'nda ne görülür

Saray kapısından inerken sağ kolda, Sur-ı Sultani'ye yaslanmış iki üç katlı, cumbalı ve kafesli ahşap evler sıralanır; evlerin çoğu bugün bir otelin odalarıdır. Sol kolda Ayasofya'nın bahçe duvarı sokak boyunca uzanır. Yokuşun başında, Ayasofya ile aynı yaşta olabilecek erken Bizans döneminden bir sarnıç vardır: altı mermer sütunlu bu mekân 1985'e kadar toprakla dolu bir oto tamirhanesiydi.

En büyük parselde Çelik Gülersoy Vakfı'nın İstanbul Kitaplığı durur; 14 binden fazla ciltlik İstanbul koleksiyonu Salı-Perşembe günleri araştırmacılara açıktır. Evlerden birinin duvarındaki levha, altıncı Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'ün 1903'te bu evde doğduğunu hatırlatır.

Soğukçeşme Sokağı'na ne zaman gitmeli?

Sokak kamuya açık bir yaya yoludur, giriş ücretsizdir ve saat sınırı yoktur. Gündüz Ayasofya ile Topkapı arasında geçen kalabalık sokağı da doldurur; sabahın erken saatleri hem sessizliği hem de evlerin cephesine vuran yumuşak ışığı verir. İlkbaharda sarmaşık ve erguvan açar, kışın yapraksız ağaçlar cumbaları açığa çıkarır.

Sokağı iki yönde yürümek on beş dakika sürer; çeşmelerde, levhada ve fotoğraf için duranlar kırk beş dakika ayırır.

Soğukçeşme Sokağı'na ulaşım

T1 tramvayının Gülhane durağında inip Alemdar Caddesi'nden Gülhane Parkı kapısına yürüyün; sokak, kapının hemen yanındaki çeşmeden başlar ve Ayasofya'nın arkasından Bâb-ı Hümâyun'a çıkar. Sultanahmet durağından gelenler Ayasofya'nın yanından Topkapı kapısına yürüyüp sokağa yukarıdan girer.

Sokak Topkapı Sarayı ile Gülhane Parkı arasındaki doğal geçittir. Bâb-ı Hümâyun'un önünde III. Ahmed Çeşmesi, kapının ardında Aya İrini ile sarayın ilk avlusu, aşağı uçta Alay Köşkü ve Gülhane Parkı vardır.

Soğukçeşme Sokağı nerede?

Soğukçeşme Sokağı, tarihi yarımadanın doğu ucunda, Ayasofya'nın kuzeydoğu duvarı ile Topkapı Sarayı'nı çevreleyen Sur-ı Sultani arasında uzanır. Güneydoğu ucu sarayın Bâb-ı Hümâyun kapısına ve III. Ahmed Çeşmesi'ne açılır, kuzeybatı ucu Alemdar Caddesi'nde Gülhane Parkı kapısına iner.

Haritalar'da aç

Soğukçeşme Sokağı hakkında sıkça sorulan sorular

Soğukçeşme Sokağı gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 15–45 dakika sürer.

Soğukçeşme Sokağı adını nereden alır?

Sokağın Gülhane Parkı ucundaki mermer çeşmeden alır. III. Selim döneminden kalan çeşmenin kitabesi 1800 tarihlidir; çeşme bir Bizans sarnıcının cephesine yerleştirilmiştir ve sonradan tümüyle yenilenmiştir.

Soğukçeşme Sokağı'ndaki evler gerçekten eski mi?

Hayır, görüntü tarihî ama yapılar 1985-86'dan. Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu eski evleri yıktırıp on mimarın projesiyle yeniden kurdurdu; evler betonarme iskeletin üzerine ahşap kaplandı. Sokağın kendisi ise en az 18. yüzyıldan beri vardır.

Soğukçeşme Sokağı'nı gezmek ücretli mi?

Hayır. Sokak kamuya açık, arabaya kapalı bir yaya yoludur; bileti, kapısı ya da kapanış saati yoktur. Evlerin çoğu bir otelin parçası olduğu için içleri yalnızca konuklara açıktır, sokak ise herkesin geçebileceği bir yoldur.

İstanbul Kitaplığı ziyaret edilebilir mi?

Çelik Gülersoy Vakfı'nın İstanbul Kitaplığı, İstanbul üzerine 14 binden fazla ciltlik koleksiyonuyla araştırmacılara açıktır. Resmî sitesine göre Salı-Perşembe 09.00-12.00 ve 13.00-16.30 arası çalışır, kitap ödünç verilmez.

Yakında başka neler görülür?

Sokağın bir ucunda Topkapı Sarayı'nın Bâb-ı Hümâyun kapısı ve III. Ahmed Çeşmesi, öbür ucunda Gülhane Parkı ve Alay Köşkü vardır. Ayasofya sokağın hemen yanındadır; Aya İrini ise sarayın ilk avlusunda, birkaç dakikalık yürüyüştedir.