Tekfur Sarayı

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı Müze Saray

Fatih · Balat · İstanbul

Kara surlarının kuzey ucunda, iç sur ile dış sur arasına sıkışmış üç katlı Bizans sarayı. Tuğla ile taşın geometrik desen oluşturduğu cephesiyle tanınır; restorasyondan sonra çini koleksiyonunun sergilendiği bir müze olarak açıldı.

Devamını oku

Tekfur Sarayı ziyaret bilgileri

Ziyaret saatleri: 10:00 – 18:00; Şu an kapalı
Giriş ücreti: ₺150; Yabancı ziyaretçiler için ₺570; Giriş ücreti

Tekfur Sarayı

₺150

Yabancı ziyaretçiler için ₺570

İndirimli bilet 65 TL'dir; 10 yaş altı ve 65 yaş üstü ziyaretçiler ücretsiz girer. Müze İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı olduğu için Müzekart geçmez. Gişede yalnızca kartla ödeme yapılır, nakit alınmaz. Tarife değişebileceği için gitmeden önce doğrulayın.
Ziyaret süresi: 30–45 dk
Engelli erişimi: Kısmen; Engelli erişimi

Tekfur Sarayı

Kısmen

Katlar arasında asansör vardır ve sergi salonları bu asansörle gezilebilir. Üst kattan seyir terasına çıkış merdivenlidir. Avlu zemini ile girişteki eşik hakkında doğrulanmış bilgi bulunamadı; yapı sur dibindeki yokuşlu bir sokaktadır.

Tekfur Sarayı'na genel bakış

Tekfur Sarayı, Konstantinopolis'ten günümüze kalan en bütün Bizans saray yapısıdır. On birinci yüzyıldan sonra imparatorların oturduğu Blakhernai saray bölgesi bütünüyle yok olmuştur; ayakta kalan tek bölüm budur. Yapı kendi başına duran bir saray değil, bu büyük kompleksin bir kanadıydı ve kara surlarının kuzey ucunda, iç sur ile dış sur arasına oturtulmuştu.

İnşa tarihi kesin bilinmez; araştırmacılar on üçüncü yüzyılın sonu ile on dördüncü yüzyılın başı arasına koyar. Adını, VIII. Mihail Palaiologos'un oğlu Konstantinos'tan alır: "mor doğmuş" anlamındaki porphyrogennetos sıfatı, tahttaki bir imparatorun çocuğu demektir. Bugün kullanılan Tekfur adı ise Ermenice kral anlamındaki sözcükten gelir ve Osmanlı Türkçesinde Bizans yöneticileri için kullanılırdı.

Fetihten sonra yapı saray olarak kullanılmadı ve hızla yıprandı. Yüzyıllar içinde sultanın hayvanlarının barındırıldığı yer, çini atölyesi, cam atölyesi ve yoksullar evi oldu; 1864'teki bir yangında iç donanımı ve doğu cephesindeki balkon büyük zarar gördü. Yirminci yüzyıl başında geriye dört duvardan ibaret bir kabuk kalmıştı.

Tekfur Sarayı'nda ne görülür

Asıl gösteri cephedir. Tuğla ile beyaz taş, duvar boyunca baklava, zikzak ve yıldız desenleri oluşturacak biçimde sıra sıra örülmüştür; geç Bizans mimarisinin bu kadar özenli bir dış yüzeyi başka bir yapıda bu bütünlükte görülmez. Alt katta avluya açılan kemerli revak, üstteki iki katta sıra pencereler ve doğu cephesinde şehre bakan balkon yer alır. En üst kat sur duvarının üzerine taşar, dört cephesinde de pencere vardır.

İçerisi restorasyondan sonra yeniden döşendi: kat döşemeleri ve çatı yenilendi, katlar arasına asansör kondu. Bugün burası müzedir ve sergi, yapının Osmanlı dönemindeki ikinci hayatını anlatır. Sarayın avlusunda 1719'da bir çini atölyesi kurulmuştu; İznik'ten getirilen ustaların çalıştığı bu atölyenin çinileri III. Ahmed Çeşmesi ile Hekimoğlu Ali Paşa Camii gibi yapılarda kullanıldı. Kazılarda bulunan çini ve cam parçaları, fırın kalıntıları ve mimari öğeler salonlarda sergilenir.

Üst kattaki pencerelerden kara surları, sur dışındaki mezarlıklar ve Haliç görülür; yapının surlarla nasıl kenetlendiği en iyi buradan anlaşılır.

Tekfur Sarayı'na ne zaman gitmeli?

Müze salı ile pazar arasında 10.00 ile 18.00 arasında açıktır, pazartesi kapalıdır ve gişe 17.30'da kapanır. Müzekart burada geçmez: yapı Kültür ve Turizm Bakanlığı'na değil, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlıdır. Gişede yalnızca kartla ödeme yapılır, nakit geçmez.

Üç kat ile terası gezmek uzun sürmez; bu yüzden ziyareti Kariye ile birleştirmek en iyisidir, iki yapı arasında üç yüz metre vardır. Cephe öğleden sonra güneşi karşıdan alır ve tuğla ile taşın deseni o saatte en iyi okunur.

Tekfur Sarayı'na ulaşım

T4 tramvayının Edirnekapı durağı ile T5 hattının Ayvansaray ve Balat durakları yapıya altı yüz metre kadar uzaktır; üçünden de yokuş yürünür. Eminönü'nden kalkan otobüslerin bir bölümü Edirnekapı'da durur, oradan beş dakikalık bir yürüyüş kalır.

Sultanahmet'ten doğrudan hat yoktur; T1 tramvayıyla Eminönü'ye inip T5'e ya da otobüse aktarma yapılır. Yapı kara surlarına bitişiktir ve UNESCO Dünya Mirası listesindeki İstanbul Kara Surları bileşeninin içinde kalır.

Tekfur Sarayı nerede?

Tekfur Sarayı, tarihî yarımadanın kuzeybatı ucunda, Theodosius surlarının Haliç'e indiği noktada, iç sur ile dış sur arasında durur. Edirnekapı ile Ayvansaray arasındaki yokuşun üstündedir; üst katı sur duvarının üzerinden şehre bakar. Kariye Camii üç yüz metre güneyde, Edirnekapı bir kilometre aşağıda kalır; sur dışında kuzeye doğru Eyüpsultan uzanır.

Haritalar'da aç

Tekfur Sarayı hakkında sıkça sorulan sorular

Tekfur Sarayı giriş ücreti ne kadar?

Giriş ücreti ₺150, yabancı ziyaretçiler için ₺570. İndirimli bilet 65 TL'dir; 10 yaş altı ve 65 yaş üstü ziyaretçiler ücretsiz girer. Müze İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı olduğu için Müzekart geçmez. Gişede yalnızca kartla ödeme yapılır, nakit alınmaz. Tarife değişebileceği için gitmeden önce doğrulayın.

Tekfur Sarayı gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 30–45 dakika sürer.

Tekfur Sarayı engelli erişimine uygun mu?

Kısmen: alanın bir bölümü tekerlekli sandalyeyle gezilebiliyor. Katlar arasında asansör vardır ve sergi salonları bu asansörle gezilebilir. Üst kattan seyir terasına çıkış merdivenlidir. Avlu zemini ile girişteki eşik hakkında doğrulanmış bilgi bulunamadı; yapı sur dibindeki yokuşlu bir sokaktadır.

Müze hangi günler ve saatlerde açık?

Salı ile pazar arasında 10.00 ile 18.00 arasında açıktır, pazartesi kapalıdır. Bilet gişesi 17.30'da kapanır, dolayısıyla son giriş kapanıştan yarım saat öncedir. Rehber sitelerin bir bölümü hâlâ eski 09.00-17.00 bilgisini yazar.

Müzede ne sergileniyor?

Üç kata yayılan sergi, yapının Bizans dönemini ve Osmanlı dönemindeki ikinci hayatını anlatır: kazıda çıkan çini fırınları ve mimari parçalar, cam atölyesinin ürünleri, Tekfur Sarayı çinileri ve çini panoların kopyaları. Üstte kara surlarına bakan bir seyir terası vardır.

"Tekfur" ne demek, sarayın adı nereden geliyor?

Tekfur, Ermenice kral anlamındaki sözcükten gelir ve Osmanlı Türkçesinde Bizans yöneticileri için kullanılırdı. Yapının Bizans dönemindeki adı ise VIII. Mihail Palaiologos'un oğlu Konstantinos'a gönderme yapar; "mor doğmuş" demek olan porphyrogennetos sıfatı, tahttaki bir imparatorun çocuğunu anlatır.

Yakınında başka ne gezilir?

Kariye Camii üç yüz metre güneydedir ve iki yapı tek yürüyüşte görülür. Edirnekapı Mihrimah Sultan Camii ile kara surlarının en iyi korunmuş bölümü bir kilometre güneyde kalır. Sur dışına çıkılırsa Eyüpsultan, Haliç kıyısına inilirse Balat sokakları vardır.

Tekfur Sarayı fetihten sonra ne amaçla kullanıldı?

Fetihten sonra saray olarak kullanılmadı; sultanın hayvanlarının barındırıldığı yer, cam atölyesi ve yoksullar evi oldu. Avlusunda 1719'da İznikli ustaların çalıştığı bir çini atölyesi kuruldu, ürünleri III. Ahmed Çeşmesi'nde kullanıldı. 1864 yangını iç donanıma büyük zarar verdi.