Sokullu Mehmed Paşa Camii

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı Dini Yapı

Kadırga'da, Sultanahmet'ten inen yokuşun üstündeki 1571-72 tarihli Sinan külliyesi. Mihrap duvarını baştan aşağı kaplayan İznik çinileri ile minberin çini külahı yapının imzasıdır; avlusunu on altı odalı bir medrese kuşatır.

Devamını oku

Sokullu Mehmed Paşa Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 20–30 dk

Sokollu Mehmet Paşa Camii'ne genel bakış

Külliye, kuzey girişinin üstündeki kitabeye göre hicri 979'da, yani 1571-72'de tamamlandı; mimarı Mimar Sinan'dır. Kimin adına vakfedildiği tartışmalıdır: paşanın vakfiyesi yapıyı eşi İsmihan Sultan'a armağan olarak yaptırdığını söyler, İsmihan Sultan'ın vakfiyesi ise doğrudan kendisine mal eder; kitabede yalnızca paşanın adı geçer. Kitabe burada daha önce bir kilise bulunduğunu da yazar.

Yapı tek bir cami değil, bir külliyedir: cami, on altı hücreli medrese ve dershane, ayrı girişli bir tekke, dükkânlar, çeşmeler ve hazire aynı adada toplanır. Tekke Halvetiyye tarikatına hizmet etti ve tekkelerin kapatıldığı 1925'e kadar açık kaldı.

Sokollu Mehmet Paşa Camii'nde ne görülür

İçerideki asıl olay çinidir. Mihrap duvarının iki paye arasında kalan bölümü, mihrabın kendisi ve yatay silmeler dışında baştan aşağı İznik çinisiyle kaplıdır; kubbeyi kuşatan altı pandantifin tamamı da çinilidir. Pencere üstlerinde mavi zemin üzerine beyaz sülüs hatlı levhalar sıralanır, minberin köşkünü taçlandıran külah da çinidir. Rüstem Paşa Camii'nin aksine burada çini mimariyi gölgelemez: ortadaki mermer mihrap, mukarnaslı kavsarası ve yeşil porfir sütunçeleriyle bilinçli bir sadelik taşır.

Plan, Sinan'ın altı destekli şemasının en olgun örneği sayılır. On üç metre çapındaki kubbeyi altı paye taşır, köşelerdeki dört yarım kubbe yatay kuvvetleri karşılar. Önde yedi kubbeli son cemaat yeri, avluda mermer şebekeli şadırvan durur. Kalem işleri onarımlarda aslına sadık kalınarak yenilendi; özgün örnekler kuzey girişin sofasında ve yan mahfil tavanlarının altında görülebilir.

Yapının en çok anlatılan ayrıntısı, Kâbe'nin Hacerü'l-Esved'inden geldiği söylenen taş parçalarıdır. Bir kaynak dört parça sayar ve yerlerini giriş kapısının iç yüzü, mihrap, minber kapısı ile minber külahı olarak verir; başka kaynaklar yerleri farklı gösterir, kimi hiç anmaz. Rivayet olarak okumak doğru olur.

Sokollu Mehmet Paşa Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami ibadete açıktır, gezmek ücretsizdir. Namaz vakitlerinin dışındaki saatler ziyaret için uygundur; cuma öğlesinde harimde dolaşmak güçleşir. Öğleden sonra güney duvarındaki pencerelerden giren ışık çini yüzeyi doğrudan aydınlatır, çinileri görmek için en iyi saat budur.

Yapı turist rotasının dışında kaldığı için Sultanahmet ölçüsünde kalabalık değildir. Gezmek yirmi dakika sürer, avlu ile hazireyi de dolaşmak yarım saate çıkarır.

Sokollu Mehmet Paşa Camii'ne ulaşım

T1 tramvayının Sultanahmet durağından Şehit Mehmet Paşa Yokuşu'ndan aşağı yürüyerek sekiz dakikada varılır; Çemberlitaş durağından on dakikadır. Aynı yokuş aşağıda Küçük Ayasofya Camii'ne iner, iki cami tek yürüyüşte görülür.

Külliyenin ana kapısı dershanenin altındadır ve avluya on sekiz mermer basamakla çıkılır; arazi eğimli olduğu için yan sokaklara açılan iki giriş daha vardır. Girmeden önce ayakkabılar çıkarılır, kadın ziyaretçilerden başörtüsü beklenir, kısa şort ve atlet uygun değildir. Fotoğraf çekmek serbesttir, namaz kılanların önünden geçmemeye dikkat edin.

Sokullu Mehmed Paşa Camii nerede?

Külliye, Sultanahmet Meydanı'ndan Kadırga'ya inen Şehit Mehmet Paşa Yokuşu'nun üstünde, dört sokağın çevrelediği yapı adasındadır. Arazi hem güneyden kuzeye hem doğudan batıya eğimlidir; cami, medrese ve tekke farklı kotlardaki setlere oturur. Aynı yokuşun aşağısında Küçük Ayasofya Camii, yukarısında Sultanahmet Camii vardır.

Haritalar'da aç

Sokullu Mehmed Paşa Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Sokullu Mehmed Paşa Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 20–30 dakika sürer.

Sokollu Mehmet Paşa Camii'ni gezmek ücretli mi?

Hayır, cami ibadete açıktır ve girişi ücretsizdir; bilet ya da turnike yoktur. Namaz vakitlerinin dışında serbestçe gezilir. Avlu, medrese revakları ve hazire de aynı şekilde ücretsizdir. Ziyaret için ayakkabı çıkarmak ve örtünme kuralına uymak yeterlidir.

Kadırga'daki cami ile Azapkapı'daki aynı yapı mı?

Hayır, ikisi ayrı camidir. Sokollu Mehmet Paşa'nın İstanbul'da Sinan yapısı üç külliyesi vardır: Kadırga, Azapkapı ve Eyüp. Kadırga'daki 1571-72 tarihlidir ve medreseli avlusuyla çinileriyle bilinir; Azapkapı'daki 1577-78 tarihlidir, Haliç kıyısında, yüksek bir altyapının üstündedir.

Camiyi kim yaptırdı?

Kaynaklar ayrışır. Sokollu Mehmet Paşa'nın vakfiyesi yapıyı eşi İsmihan Sultan'a armağan olarak yaptırdığını söyler, İsmihan Sultan'ın vakfiyesi ise doğrudan kendisine mal eder; bir görüş ikisinin ortak banisi olduğunu savunur. Kapı kitabesinde yalnızca paşanın adı geçer. Mimarı konusunda ise tartışma yoktur: Mimar Sinan.

Camideki çiniler neden önemli?

Mihrap duvarı ile kubbenin altı pandantifi baştan aşağı İznik çinisiyle kaplıdır ve bunlar on altıncı yüzyıl çiniciliğinin en iyi döneminden gelir. Minberin çini külahı ise ender bir uygulamadır. Rüstem Paşa Camii'nden farkı ölçüdür: burada çini bütün yüzeyleri kaplamaz, mermer mihrabın çevresini kuşatarak mimariyi öne çıkarır.

Caminin çevresinde ne var?

Aynı avluda on altı odalı medrese, üstteki kotta hazire, güneyde tekke binaları durur. Yokuş aşağı beş dakikada Küçük Ayasofya Camii'ne, yokuş yukarı sekiz dakikada Sultanahmet Meydanı ile Sultanahmet Camii'ne varılır. Kadırga sahili ve Kumkapı'nın balık lokantaları on dakika güneydedir.