Sultanahmet Meydanı
Fatih · Sultanahmet · İstanbul
Ayasofya ile Sultanahmet Camii arasında uzanan, MS 203'te kurulan Konstantinopolis Hipodromu'nun üstündeki meydan. Bizans'ın araba yarışı pistinden bugüne Dikilitaş, Yılanlı Sütun ve Örme Sütun ile 1900 tarihli Alman Çeşmesi kaldı; meydan gezmeye açıktır.
Ziyaret bilgileri
- Semt
- Sultanahmet
- Engelli erişimi
- Var
Meydan baştan sona yayalaştırılmıştır, düze yakındır ve turnike ya da basamakla kesilmez; tramvay durağından anıtlara kadar kesintisiz ilerlenir. Zemin taş döşelidir, anıtların çevresindeki çakıllı şeritler tekerlekli sandalyeyi zorlayabilir. Meydanın kuzey ucunda umumi tuvalet vardır.
Sultanahmet Meydanı'na genel bakış
Meydanın altında Konstantinopolis Hipodromu yatar. İlk pist MS 203'te İmparator Septimius Severus döneminde yapıldı, Büyük Konstantin başkenti buraya taşırken 324 dolayında yapıyı genişletti ve saraya bitişik bir tören alanına çevirdi. Yaklaşık dört yüz elli metre uzunluğunda, yüz otuz metre genişliğindeki pistin çevresinde, tahminlere göre yüz bine yakın seyirci yer alıyordu.
Hipodrom yalnızca yarış yeri değil, kentin siyaset sahnesiydi: Mavi ve Yeşil takımların çevresinde örgütlenen kalabalıklar imparatorla burada yüzleşirdi. 532'deki Nika Ayaklanması bu meydanda otuz bine yakın kişinin öldürülmesiyle bastırıldı. 1204'te Dördüncü Haçlı Seferi sırasında pistin bronz heykelleri eritildi, dört tunç at Venedik'e götürülüp San Marco'nun cephesine kondu. Osmanlı döneminde alan At Meydanı adını aldı; cirit oyunlarına, şenliklere ve tören alaylarına sahne oldu.
Sultanahmet Meydanı'nda ne görülür
Pistin ortasındaki setin üstünde duran üç anıt hâlâ yerindedir. Dikilitaş, Firavun III. Tutmosis'in Karnak'ta diktirdiği pembe granit bir Mısır obeliskidir; Theodosius 390'da buraya getirtti. Ayakta kalan gövde 18,54 metre, mermer kaidesiyle 25,6 metredir. Dört bronz küpün üstünde duran kaidenin yüzlerinde imparatorun locası, yarışlar, haraç sunan barbarlar ve taşın dikilişi kabartmayla anlatılır.
Yılanlı Sütun bunun güneybatısındadır: MÖ 479'daki Plataia zaferinden sonra Perslerden alınan ganimet tunçtan dökülüp Delphi'deki Apollon Tapınağı'na adanmış, Konstantin tarafından buraya taşınmıştı. Birbirine dolanan üç yılan gövdesinden bugün alt bölüm kaldı; başlar 1700 dolayında koptu, biri İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ndedir. Örme Sütun, güney uçta otuz iki metre yüksekliğinde kaba taş örgüyle yükselir; onuncu yüzyılda VII. Konstantinos onarttı, bronz kaplamalarını Haçlılar söktü. Kuzey uçtaki Alman Çeşmesi, Kayzer II. Wilhelm'in 1898 ziyaretinin anısına 1900'de yaptırıldı; sekiz sütunlu kubbeli yapının içi altın yaldızlı mozaikle kaplıdır.
Sultanahmet Meydanı'na ne zaman gitmeli?
Meydan açık bir kamusal alandır, kapısı ve bileti yoktur; gece gündüz serbestçe gezilir. Sabahın ilk saatleri hem tenhadır hem de Dikilitaş ile Sultanahmet Camii'ni birlikte çerçeveleyen ışık en iyi bu saatte olur. Gün batımından sonra anıtlar ve cami aydınlatılır, meydan akşam yürüyüşü için de uygundur.
Yaz öğleleri gölgesizdir; çınarların altındaki banklar dışında sığınacak yer yoktur. Ramazan aylarında meydan iftar saatlerinde etkinlik alanına dönüşür ve çok kalabalıklaşır. Meydanı dolaşmak yarım saat sürer.
Sultanahmet Meydanı'na ulaşım
T1 tramvayının Sultanahmet durağı meydanın kuzey ucundadır, anıtlara yürüyüş iki dakikadır. Marmaray ile gelenler Sirkeci'de inip on dakika yürür, Eminönü'nden yokuş yukarı yürüyüş on beş dakikadır. Meydan tümüyle yayalaştırıldığı için araçla yanaşılmaz.
Gezmek ücretsizdir, bilet ya da rezervasyon gerekmez. Anıtların çevresi alçak korkulukla çevrilidir, yaklaşılır ama dokunulmaz. Meydanda kendiliğinden yaklaşıp rehberlik ya da halı dükkânı öneren kişilere karşı temkinli olun ve fiyatı konuşulmadan hizmet almayın. Zemin taş döşelidir, rahat ayakkabı işe yarar; en yakın tuvalet meydanın kuzey ucundadır.
Sultanahmet Meydanı nerede?
Sultanahmet Meydanı, tarihi yarımadanın sırtında Ayasofya ile Sultanahmet Camii'nin arasında, Marmara'ya bakan yamacın üstünde uzanır. Kuzeydoğusunda Ayasofya ile Yerebatan Sarnıcı, batısında Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ni barındıran İbrahim Paşa Sarayı vardır. Güneybatı ucundan Küçük Ayasofya ile Kumkapı'ya inen sokaklar başlar.
Sultanahmet Meydanı hakkında sıkça sorulan sorular
Sultanahmet Meydanı'nı gezmek ücretli mi?
Hayır, meydan açık ve serbest bir kamusal alandır; bilet, turnike ya da kapanış saati yoktur. Dikilitaş, Yılanlı Sütun, Örme Sütun ve Alman Çeşmesi meydanın içinde, açık havada durur ve hepsi ücretsiz görülür. Çevresindeki Ayasofya ile Topkapı Sarayı biletli, camiler ücretsizdir.
Hipodrom ile Sultanahmet Meydanı aynı yer mi?
Evet, bugünkü meydan Konstantinopolis Hipodromu'nun pisti üzerindedir ve Osmanlı döneminde At Meydanı diye anılırdı. Uzun elips biçimindeki düzen hâlâ okunur; anıtlar pistin ortasındaki setin üstünde duruyordu. Antik oturma sıraları ayakta değildir, güney ucundaki kavis dönüş kısmını gösterir.
Dikilitaş kaç yaşında?
Taş, Firavun III. Tutmosis adına MÖ on beşinci yüzyılda Karnak'ta dikildi, yani üç bin beş yüz yılı aşkındır. İstanbul'a 390'da getirildi ve Theodosius tarafından hipodroma dikildi. Mısır'daki hâli otuz metreye yakındı; taşınırken kırıldığı için bugün ayakta duran gövde 18,54 metredir.
Meydanda ne kadar zaman geçirilir?
Anıtları görmek ve meydanı baştan sona yürümek yarım saat sürer. Alman Çeşmesi'nin mozaiklerine ve Dikilitaş'ın kaidesindeki kabartmalara bakarak gezmek süreyi bir saate çıkarır. Çevredeki Ayasofya, Sultanahmet Camii ve Yerebatan Sarnıcı ile birlikte program bütün günü doldurur.
Meydanın çevresinde neler var?
Kuzeydoğu ucunda Ayasofya ile Yerebatan Sarnıcı, doğu kenarında Sultanahmet Camii'nin avlusu, batı kenarında İbrahim Paşa Sarayı'ndaki Türk ve İslam Eserleri Müzesi vardır. Topkapı Sarayı ile Gülhane Parkı on dakika yürüme mesafesindedir; güneye inen sokaklar Arasta Çarşısı'na ulaşır.
Sultanahmet Meydanı engelli erişimine uygun mu?
Evet, engelli erişimi var. Meydan baştan sona yayalaştırılmıştır, düze yakındır ve turnike ya da basamakla kesilmez; tramvay durağından anıtlara kadar kesintisiz ilerlenir. Zemin taş döşelidir, anıtların çevresindeki çakıllı şeritler tekerlekli sandalyeyi zorlayabilir. Meydanın kuzey ucunda umumi tuvalet vardır.
