Yeni Cami
Fatih · İstanbul
Eminönü meydanının kıyı ucunda duran, yapımı 1597'de başlayıp yarım yüzyıllık aradan sonra 1665'te tamamlanan külliye camisi. Piramit gibi yükselen altmış altı kubbe ve yarım kubbesi, iki minaresi, İznik çinileri ve Mısır Çarşısı'yla birlikte anılır.
Ziyaret bilgileri
Yeni Cami'ye genel bakış
Caminin yapımına 1597'de, III. Murad'ın eşi Safiye Sultan'ın buyruğuyla başlandı; ilk mimar Davut Ağa, onun ölümünden sonra Dalgıç Ahmed Çavuş'tu. Safiye Sultan'ın saraydaki gücünü yitirmesiyle inşaat 1603'te durdu ve yapı yarım kalmış temelleriyle yarım yüzyıl bekledi. 1660'taki büyük yangının ardından IV. Mehmed'in annesi Turhan Hatice Sultan işi devraldı, mimar Mustafa Ağa'yla inşaat sürdürüldü ve cami 1663'te bitirilip 1665'te ibadete açıldı.
Yapı tek başına bir cami değil, bir külliyenin merkezidir. Aynı vakfa bağlı olarak Turhan Hatice Sultan ile IV. Mehmed'in ve sonraki beş padişahın gömülü olduğu türbe, sıbyan mektebi, padişaha ayrılmış Hünkâr Kasrı ve gelirleriyle külliyeyi ayakta tutan Mısır Çarşısı yapıldı. Cami bu yüzden Eminönü meydanının yalnızca simgesi değil, meydanın kurucu yapısıdır.
Yeni Cami'de ne görülür
Dışarıdan bakıldığında yapının en belirgin özelliği kademeli örtü düzenidir: ana kubbeden aşağıya doğru yarım kubbeler ve küçük kubbeler piramit gibi alçalır, toplamda altmış altı kubbe ile yarım kubbe sayılır. İki minarenin her biri üçer şerefelidir. Meydana bakan revaklı avluda ortada şadırvan, çevresinde kemer dizisi vardır ve avlu gün boyu güvercinlerle anılır.
İç mekânda ana kubbe otuz altı metre yüksekliğindedir, iç çapı on yedi buçuk metredir; harim her yönde kırk bir metrelik bir kareye oturur. Duvarlar mavi, yeşil ve beyaz ağırlıklı İznik ile Kütahya çinileriyle kaplıdır; çinilerin yapıldığı dönem İznik atölyelerinin son parlak yıllarına denk gelir. Mermer mihrap altın yaldızlı mukarnas kavsarasıyla, minber ise oyma işçiliğiyle öne çıkar. Doğu yönündeki Hünkâr Kasrı, padişahın kendi rampasından çıkıp namaz öncesi dinlendiği ayrı bir dairedir ve çinileriyle caminin en zengin bölümüdür. Avlunun yanındaki türbede altı padişahın sandukası bir arada durur.
Yeni Cami'ye ne zaman gitmeli?
Cami ibadete açık bir yapıdır, girişi ücretsizdir ve bilet gerekmez. Ziyaret için en uygun zaman, namaz vakitleri arasındaki dilimlerdir; özellikle sabahla öğle arası hem sakin hem aydınlıktır. Cuma öğle namazı ile ramazan akşamlarında harim tamamen dolar, o saatlerde turistik ziyaret yapılmaz.
Meydan gün boyu kalabalıktır, en tenha saat sabahın ilk saatidir. Öğleden sonra ışık avluyu ve batı cephesini yandan aydınlatır, fotoğraf için en iyi zamandır. Camiyi gezmek yarım saat sürer; türbe, avlu ve bitişikteki Mısır Çarşısı ile birlikte program iki saati bulur.
Yeni Cami'ye ulaşım
T1 tramvayının Eminönü durağı avlunun hemen yanındadır. Marmaray ile gelenler Sirkeci'de inip beş dakika yürür; Üsküdar, Kadıköy ve Karaköy'den gelen vapurlar caminin karşısındaki iskelelere yanaşır. Karaköy'den Galata Köprüsü üzerinden yürüyüş on beş dakikadır.
Ziyaret kuralları caminin kurallarıdır: ayakkabılar girişte çıkarılır ve poşete konur, kadın ziyaretçilerden baş örtmesi beklenir, kapıda örtü bulunur, diz ve omuz kapalı olmalıdır. Namaz kılınırken sessiz olunması, saf tutanların önünden geçilmemesi ve flaş kullanılmaması gerekir. Avluda yem satanlardan alışveriş yapmak zorunlu değildir. Mısır Çarşısı caminin güney kapısının hemen dibindedir.
Yeni Cami nerede?
Yeni Cami, Haliç ağzındaki Eminönü meydanının kıyı ucunda, Galata Köprüsü'nün ayağına yüz metre uzaklıkta durur. Güneyinde Mısır Çarşısı'nın L biçimli kanadı, doğusunda Sirkeci, karşı kıyısında Karaköy ile Galata Kulesi vardır. Avlusu meydandan birkaç basamakla yükselir ve vapur iskelelerine bakar.
Yeni Cami hakkında sıkça sorulan sorular
Yeni Cami'yi gezmek ücretli mi?
Hayır, cami ibadete açık bir yapıdır ve girişi ücretsizdir; bilet ya da rezervasyon gerekmez. Bağış kutuları vardır ama bağış zorunlu değildir. Ziyaret namaz vakitleri dışındaki saatlerde yapılır, cuma öğle namazı sırasında turistik ziyarete kapalıdır.
Ziyarette nelere dikkat etmek gerekir?
Ayakkabılar girişte çıkarılır, diz ve omuzların kapalı olması beklenir, kadın ziyaretçiler başlarını örter; kapıda ücretsiz örtü bulunur. Namaz kılınırken sessiz olunmalı, saf tutanların önünden geçilmemeli ve flaşlı çekim yapılmamalıdır. Fotoğraf çekmek bunun dışında serbesttir.
Cami neden bu kadar geç tamamlandı?
Yapım 1597'de Safiye Sultan'ın buyruğuyla başladı, ancak onun saraydaki gücünü yitirmesiyle 1603'te durdu ve temeller yarım yüzyıl bekledi. 1660'taki büyük yangından sonra Turhan Hatice Sultan işi devraldı, cami 1663'te bitirildi ve 1665'te açıldı. Adındaki "Yeni" sıfatı da bu geç tamamlanmadan gelir.
Mısır Çarşısı ile aynı yapı mı?
Aynı yapı değil ama aynı külliyenin parçalarıdır. Çarşı, caminin giderlerini karşılayacak vakıf geliri olarak yapıldı ve caminin güney kapısına bitişiktir; ikisi arasında yürüyüş bir dakikadır. Katalogda ayrı girişler olarak listelenir, çünkü çarşının kendi çalışma saatleri vardır.
Yakınında başka ne gezilir?
Mısır Çarşısı caminin dibindedir, İznik çinileriyle ünlü Rüstem Paşa Camii ise çarşının batı kapısının birkaç adım ötesindedir. Galata Köprüsü'nün balıkçıları, Sirkeci Garı ve Gülhane Parkı yürüme mesafesindedir. Kapalıçarşı, Mahmutpaşa Yokuşu'ndan on dakikada çıkılır.
