Zeyrek Sarnıcı

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı

Fatih · İstanbul

Atatürk Bulvarı'nın kenarında, Zeyrek yamacına dayanan nişli tuğla cephesiyle dikkat çeken 12. yüzyıl Bizans sarnıcı. Pantokrator Manastırı'nın en büyük sarnıcı, İBB restorasyonundan sonra ışıklı nefleri ve cam zeminiyle ziyarete açıldı.

Devamını oku

Zeyrek Sarnıcı ziyaret bilgileri

Ziyaret saatleri: 09:00 – 18:00; Şu an kapalı
Ziyaret süresi: 20–45 dk

Zeyrek Sarnıcı'na genel bakış

Zeyrek Sarnıcı, Atatürk Bulvarı'nın kenarında, Zeyrek yamacına dayanan dev bir Bizans su deposudur. Bizans imparatoru II. İoannes Komnenos'un 12. yüzyılda kurdurduğu Pantokrator Manastırı ile birlikte yapıldığı düşünülür. Manastırın birçok sarnıcı vardı; Pantokrator sarnıçları diye anılan bu grubun en büyüğü budur. Yamaçtaki Zeyrek Camii, aynı manastırın kilisesidir.

Sarnıç 18. yüzyılın sonlarına kadar su dolu kullanıldı, sonra bilinmeyen bir nedenle kurudu. Uzun süre toprak ve yapılar arasında kaldı; İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin restorasyonundan sonra 2022'de ziyarete açıldı ve bugün sergi ve etkinlik mekânı olarak kullanılıyor.

Zeyrek Sarnıcı'nda ne görülür

Sarnıcı öbürlerinden ayıran şey, kısmen toprağın üstünde durmasıdır: bulvar boyunca bir sıra büyük niş hâlinde uzanan heybetli tuğla ve taş cephe, onu kentin öbür sarnıçlarından ayırır. Doğu duvarı içerideki suyun baskısına karşı 5,20 metre kalınlığında örülmüş ve on nişle hafifletilmiştir; batı duvarı ise toprağın baskısına karşı bir dizi nişle desteklenir. Bugünkü giriş, Unkapanı tarafındaki ilk nişin içinden sarnıç kuruduktan sonra oyulmuştur.

İçeride yaklaşık 18 metre genişliğinde, 50 metre uzunluğunda bir mekân vardır; güney ucu yıkık olduğu için özgün boyu bilinmez. Paye ve sütun sıraları tonozları taşır; ziyaretçiler ahşap yürüme yolları ve yer yer cam zemin üzerinden ışıklandırılmış nefleri gezer. Duvarların üstünde uzanan tonozlu dehlizler sarnıca özgüdür; bulvar tarafındaki geniş dehliz 19. yüzyılda küçük pencereler açılarak konut olarak kullanılmıştı.

Zeyrek Sarnıcı'na ne zaman gitmeli?

Sarnıç kapalı ve ışıklı bir mekân olduğu için mevsimden bağımsız gezilir; yaz sıcağında içerisi serin kalır. Nişli dış cephe ise bulvardan her saat görülür, bulvara bakan cephe en iyi sabah ışığında görünür. Ziyaret saatleri ve bilet fiyatı için resmî bir kaynak yayımlanmadığından gitmeden önce sarnıca sormak iyi olur.

Nefleri dolaşmak yirmi dakika sürer; dehlizlere girip dıştaki nişli cepheyi ve bilgi sütununu da görmek isteyenler kırk beş dakika ayırır.

Zeyrek Sarnıcı'na ulaşım

Sarnıç Atatürk Bulvarı'nın üzerindedir; Aksaray ile Unkapanı arasında bulvardan geçen otobüslerle kolayca ulaşılır. M2 metrosunun Haliç durağından Atatürk Köprüsü'nü inip bulvar boyunca yaklaşık on dakikada yürünür, T5 tramvayının Cibali durağı da on dakika uzaklıktadır.

Gezi, yamaçtaki Zeyrek Camii ve Zeyrek Çinili Hamam ile rahatça birleşir; iki yapıya bulvardan yokuş sokaklardan birkaç dakikada çıkılır.

Zeyrek Sarnıcı nerede?

Zeyrek Sarnıcı, tarihi yarımadanın Haliç'e bakan yamacında, Atatürk Bulvarı'nın batı kenarında, Zeyrek tepesinin eteğine gömülü olarak durur. Zeyrek Camii yaklaşık iki yüz metre batıda, üstündeki yamaçta; Atatürk (Unkapanı) Köprüsü yarım kilometre kuzeydoğuda, Bozdoğan Kemeri ise bulvarın güney ucundadır.

Haritalar'da aç

Zeyrek Sarnıcı hakkında sıkça sorulan sorular

Zeyrek Sarnıcı gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 20–45 dakika sürer.

Zeyrek Sarnıcı'nı diğer sarnıçlardan ayıran ne?

Zeyrek Sarnıcı kısmen toprağın üstündedir ve bulvar boyunca bir sıra büyük niş hâlinde uzanan anıtsal bir dış cepheye sahiptir. Yerebatan ya da Binbirdirek gibi tamamen yer altında kalan sarnıçlarda böyle bir cephe yoktur.

Zeyrek Sarnıcı ne zaman yapıldı?

Sarnıcın 12. yüzyılda, Bizans imparatoru II. İoannes Komnenos döneminde Pantokrator Manastırı ile birlikte yapıldığı düşünülür. Manastırın sarnıçlarının en büyüğüdür ve 18. yüzyılın sonlarına kadar su deposu olarak kullanılmıştır.

Zeyrek Sarnıcı ne kadar büyük?

Bugünkü hâliyle iç genişliği 18 metre, uzunluğu yaklaşık 50 metredir. Güney ucu yıkık olduğu için özgün boyu bilinmez; içerideki sütun dizisine bakılırsa bir çift sütun ve üç dört metre daha uzandığı düşünülür.

Zeyrek Sarnıcı ile Zeyrek Camii arasında ne bağ var?

İkisi de 12. yüzyılda kurulan Pantokrator Manastırı'nın parçalarıdır. Zeyrek Camii manastırın kilisesi, sarnıç ise su deposuydu. Cami yamaçta, sarnıç eteğindeki bulvardadır; aralarında birkaç dakikalık yürüyüş vardır.

Zeyrek Sarnıcı ziyarete açık mı?

Evet. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin restorasyonundan sonra 2022'de açıldı ve sergi, ışık enstalasyonu ve etkinlik mekânı olarak kullanılıyor. Giriş ücretlidir; saat ve fiyat için resmî kaynak olmadığından gitmeden önce sorun.