Fatih Camii

Tarihi Yapı Dini Yapı

Fatih · İstanbul

İlçeye adını veren, Fatih Sultan Mehmet'in 1470'te tamamlattığı ve Osmanlı'nın İstanbul'daki ilk büyük külliyesi olan cami. 1766 depreminden sonra barok etkili bir planla yeniden kuruldu; avlusu, şadırvanı, Sahn-ı Seman medreseleri ve Fatih Sultan Mehmet Türbesi ile gezilir.

Devamını oku

Fatih Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 45 dk – 1 sa

Fatih Camii'ne genel bakış

Cami, İstanbul'u fetheden II. Mehmed'in adını taşır ve ilçeye de adını veren yapıdır. Mimar Atik Sinan'ın yönettiği inşaat 1463'te başladı, cami 1470'te tamamlandı. Yapı, Osmanlı'nın başkentte kurduğu ilk büyük külliyedir: çevresine medreseler, tabhane, darüşşifa, imaret, kervansaray, hamam ve mektep yerleştirildi; neredeyse kare biçimli, yaklaşık 325 metrelik alan baştan sona bu program için tasarlandı.

Külliye, Bizans döneminde imparator mezarlarının bulunduğu Havariyun Kilisesi'nin yükseldiği tepeye kuruldu; kilise fetih sırasında zaten harap durumdaydı. Cami 1509 depreminde ağır hasar görüp onarıldı, 22 Mayıs 1766 depremindeyse kubbesi çöktü ve yapı kullanılamaz hâle geldi. III. Mustafa döneminde mimar Mehmed Tahir Ağa 1767-1771 arasında camiyi bambaşka bir planla yeniden kurdu. Bugün görülen yapı bu ikinci camidir; barok etkili ayrıntıları, eski yapıdan kalan klasik parçalarla bir arada durur.

Fatih Camii'nde ne görülür

İlk camiden kalan bölümler avludadır: şadırvan avlusunun üç duvarı, sekiz köşeli şadırvan, mermer taç kapı, mihrap ve minarelerin birinci şerefeye kadarki gövdeleri. Revak sütunlarının sekizi yeşil Eğriboz mermeri, ikisi pembe, ikisi esmer granittir; başlıkları mukarnaslıdır. Avlunun üç kapısı vardır ve kapı yanındaki yangın havuzunu 1825'te II. Mahmud yaptırmıştır.

Harimde 26 metre çapındaki merkezî kubbe dört büyük fil ayağına oturur ve dört yönden yarım kubbelerle desteklenir; bu dört yarım kubbeli plan 1766 sonrasının işidir. Kalem işleri, hat panoları ve mermer minber barok üslubun izini taşır.

Avlunun arkasındaki hazirede Fatih Sultan Mehmet Türbesi ile eşi Gülbahar Hatun'un daha sade, klasik çizgideki türbesi durur; ikisi de depremden sonra yenilenmiştir. Aynı hazirede Gazi Osman Paşa'nın türbesi ile Ahmet Cevdet Paşa, hattat Sami Efendi ve tarihçi Halil İnalcık'ın mezarları vardır. Tabhanenin karşısında II. Mahmud'un annesi Nakşidil Sultan'ın barok türbesi, camiye bitişikte 1724 tarihli Carullah Efendi Kütüphanesi vardır.

Fatih Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami ibadete açık bir yapıdır, girişi ücretsizdir ve bilet gerekmez; hazire ile türbeler de ücretsiz gezilir. Ziyaret namaz vakitlerinin dışında yapılır, her vaktin öncesinde ve sonrasında yarım saat kadar turistik giriş durur. Burası mahallenin cuma camisidir: cuma öğle namazında ve ramazan akşamlarında hem harim hem avlu dolar, o saatlerde gezilmez.

En rahat dilim sabah dokuzla öğle arasıdır. Çarşamba günleri caminin çevresindeki sokaklarda Çarşamba Pazarı kurulur; semtin en canlı hâlini isteyen o günü, sakin bir ziyaret isteyen başka bir günü seçer. Camiyi, hazireyi ve türbeleri gezmek bir saat sürer.

Fatih Camii'ne ulaşım

Külliyenin kapısı Fevzi Paşa Caddesi'ne açılır ve Eminönü ile Edirnekapı arasında işleyen otobüslerin durağı tam önündedir. M2 metrosunun Vezneciler-İstanbul Üniversitesi istasyonundan, M1A metrosunun ve T1 tramvayının Aksaray duraklarından yürüyüş yaklaşık yirmi dakikadır. Haliç kıyısındaki T5 tramvayının Küçükmustafapaşa ve Fener duraklarından yokuş yukarı on beş dakika yürünür; yol dik olduğu için otobüs daha kolaydır.

Ziyaret kuralları caminin kurallarıdır: ayakkabılar girişte çıkarılır, diz ve omuzların kapalı olması beklenir, kadın ziyaretçiler başlarını örter ve kapıda örtü bulunur. Namaz kılınırken sessiz olunmalı, saf tutanların önünden geçilmemeli, flaş kullanılmamalıdır. Türbelere girerken de ayakkabı çıkarılır; hazire bir mezarlıktır, sessizce dolaşılır.

Fatih Camii nerede?

Fatih Camii, tarihi yarımadanın dördüncü tepesinde, Fevzi Paşa Caddesi'nin Haliç'e bakan yanında geniş bir avlu ve hazireyle çevrili durur. Doğusunda Bozdoğan Kemeri ile Süleymaniye, kuzeyinde yokuş aşağı Fener ve Balat, batısında Edirnekapı ve kara surları vardır. Külliyenin kapladığı yaklaşık kare alan çevresindeki mahalle dokusunu bugün de belirler.

Haritalar'da aç

Fatih Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Fatih Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 45 dakika – 1 saat sürer.

Fatih Camii'ni gezmek ücretli mi?

Hayır, cami ibadete açık bir yapıdır ve girişi ücretsizdir; bilet ya da rezervasyon gerekmez. Fatih Sultan Mehmet Türbesi, Gülbahar Hatun Türbesi ve hazire de ücretsiz gezilir. Bağış kutuları vardır ama bağış zorunlu değildir. Ziyaret namaz vakitlerinin dışında yapılır.

Fatih Sultan Mehmet'in türbesi ziyaret edilebilir mi?

Evet, türbe caminin kıble tarafındaki hazirededir ve camiyle aynı saatlerde ücretsiz açıktır. Girişte ayakkabı çıkarılır, içeride sessiz olunur ve fotoğraf çekerken flaş kullanılmaz. Birkaç adım ötede Fatih'in eşi, II. Bayezid'in annesi Gülbahar Hatun'un daha sade türbesi vardır.

Cami neden klasik Osmanlı camilerine benzemiyor?

Çünkü bugünkü yapı 1470'te açılan ilk cami değildir. 22 Mayıs 1766 depreminde kubbe çökünce yapı kullanılamaz hâle geldi ve mimar Mehmed Tahir Ağa 1767-1771 arasında camiyi dört yarım kubbeli, barok etkili yeni bir planla kurdu. İlk camiden avlu, şadırvan, taç kapı, mihrap ve minare gövdeleri kaldı.

Sahn-ı Seman medreseleri nedir, görülebilir mi?

Caminin kuzey ve güneyinde dörderli iki sıra hâlinde duran sekiz medresedir; on beşinci yüzyılda teoloji, hukuk, tıp, astronomi ve matematik okutulan bu yapılar yaklaşık bin öğrenciye hizmet veriyordu. Binalar ayaktadır ve avludan dıştan görülür; içleri bugün farklı kurumlarca kullanılır.

Yakınında başka ne gezilir?

Çarşamba günleri külliyenin çevresinde kurulan Çarşamba Pazarı semtin en canlı yeridir. Yürüme mesafesinde Bozdoğan Kemeri ile Zeyrek Camii, yokuş aşağı Fener ve Balat'ın renkli sokakları, doğuda yirmi dakikalık yürüyüşle Süleymaniye Camii bulunur.