Hekimoğlu Ali Paşa Camii

Tarihi Yapı Dini Yapı

Fatih · İstanbul

Kocamustafapaşa ile Hekimoğlu Ali Paşa caddeleri arasındaki bahçede duran, üç kez sadrazamlık yapmış Hekimoğlu Ali Paşa'nın 1734'te yaptırdığı külliye. Altı payeye oturan kubbesi, avlu kapısının üstüne kurulmuş kütüphanesi ve köşedeki sebiliyle klasik Osmanlı mimarisinin son büyük eseri sayılır.

Devamını oku

Hekimoğlu Ali Paşa Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 25–45 dk

Hekimoğlu Ali Paşa Camii'ne genel bakış

Hekimoğlu Ali Paşa Camii, Kocamustafapaşa'da, ağaçlı bir bahçenin ortasında duran bir külliyenin ana yapısıdır. Külliyeyi 1734-35'te, I. Mahmud döneminde, üç kez sadrazamlık yapan Hekimoğlu Ali Paşa yaptırdı; adı, babası padişah hekimi Nuh Efendi'den gelir. İnşaatı Çuhadar Ömer Ağa ile Hacı Mustafa Ağa yürüttü.

Yapı, sanat tarihinde klasik Osmanlı mimarisinin son büyük anıtı sayılır. Kubbeyi altı payenin taşıdığı bu düzen on altıncı yüzyıl camilerinin şemasıdır ve onu son kez burada görürüz; birkaç yıl sonra Osmanlı barok dönemi başlayacaktır.

Külliyenin yerinde daha önce Abdal Yakub Tekkesi vardı. Tekke inşaat sırasında yeniden kuruldu, cami aynı zamanda onun tevhidhanesi oldu. Bu yüzden harimin köşelerinde, duvar içine yerleştirilmiş, her biri iki metreden küçük üç halvet hücresi bulunur.

Hekimoğlu Ali Paşa Camii'nde ne görülür

Cami kesme küfeki taşındandır ve yüksek bir subasman üzerinde oturur; altı mermer sütunlu, beş birimli son cemaat yerine basamaklarla çıkılır. Taçkapının mukarnaslı yaşmağı, kıvrık dal ve rumi dolgularıyla yapının en özenli taş işçiliğidir. Kapı üstündeki on beş beyitlik kitabeyi Şeyhülislam Ebû İshakzâde İshak Efendi yazmıştır.

İçeride ana kubbe altı yarım kubbeyle çevrilidir ve beş sıra pencere mekânı doldurur. Duvarlar mahfil hizasına kadar çinilidir; bunlar İznik'in değil, on sekizinci yüzyılda kurulan Tekfur Sarayı atölyelerinin işidir, aralarında Kütahya çinileri de vardır. Mihrap bölümünde bir Kâbe tasvirli çini pano ile celi sülüs Ayetü'l-kürsî kuşağı bulunur. Mermer minberin ahşap külahındaki natüralist çiçek demetleri dönemin yeni zevkini gösterir.

Avluda dolaşırken görülecekler sırayla şunlardır: köşedeki beş cepheli mermer sebil, iki kubbeli türbe, ahşap çatılı şadırvan, mezar taşlarıyla dolu hazire ve duvarlardaki çeşmeler. Avlu kapısının üstüne kurulmuş kütüphane, dönemi için alışılmadık bir çözümdür; kitapları bugün Süleymaniye Kütüphanesi'nde, minyatürlü olanlar Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ndedir.

Hekimoğlu Ali Paşa Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami ibadete açıktır ve girişi ücretsizdir. Sabah ile öğleden sonranın başı en sakin zamandır; cuma namazı ile kandil gecelerinde avlu da dolar. Namaz vakitlerine on beş dakika kala girmemek ziyareti hem sizin hem cemaat için rahatlatır.

Harimin içi öğleden sonra en iyi ışığı alır: beş sıra pencereden gelen ışık çinileri ve kalem işlerini okunur kılar. Türbenin kapısı her zaman açık olmayabilir; içerisi kapalıysa pencerelerinden bakılır.

Hekimoğlu Ali Paşa Camii'ne ulaşım

En yakın raylı durak T1 Kabataş-Bağcılar tramvayının Haseki durağıdır, oradan güneye sekiz yüz metre yürünür. Kocamustafapaşa caddesinden geçen otobüsler külliyenin dış kapısının önünde durur.

Camiye girerken ayakkabılar çıkarılır, kadınlar başlarını örter; omuz ve dizlerin kapalı olması beklenir. Kapıda örtü bulundurulmayabilir, yanınızda bir şal taşımanız iyi olur. Fotoğraf çekmek serbesttir, namaz kılanları çerçeveye almamak gerekir. Aynı yürüyüşe Koca Mustafa Paşa Camii ile Cerrahpaşa kolayca girer.

Hekimoğlu Ali Paşa Camii nerede?

Külliye, tarihi yarımadanın güneybatısında, Kocamustafapaşa ile Hekimoğlu Ali Paşa caddeleri arasındaki geniş bir bahçenin içindedir. Marmara kıyısına yaklaşık sekiz yüz metre, kara surlarının Silivrikapı kesimine bir kilometre kadar uzaktır. Kuzeydoğusunda Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, güneybatısında Koca Mustafa Paşa Camii bulunur.

Haritalar'da aç

Hekimoğlu Ali Paşa Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Hekimoğlu Ali Paşa Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 25–45 dakika sürer.

Hekimoğlu Ali Paşa Camii'ne giriş ücretli mi?

Hayır. Cami ibadete açıktır, girişi ücretsizdir ve bileti yoktur; avlu, hazire, sebil ve türbe için de ücret alınmaz. İlan edilmiş bir ziyaret saati yoktur, kapanış akşam namazına bağlı olduğu için mevsime göre kayar. Namaz vakitleri dışında serbestçe gezilir.

Külliyede cami dışında neler var?

Aynı bahçede iki kubbeli türbe, köşedeki beş cepheli mermer sebil, ahşap çatılı şadırvan, mezar taşlarıyla dolu hazire ve avlu duvarlarındaki çeşmeler bulunur. Dört çeşmeden üçü ayaktadır; Kocamustafapaşa caddesindeki yol genişletilirken yıkılmıştır. Ahşap hünkâr kasrından ise yalnızca rampası kalmıştır.

Türbede kim yatıyor?

Türbe iki bölümlüdür. Doğudaki kubbenin altında külliyenin banisi Hekimoğlu Ali Paşa, eşi Muhsine Hatun ve aile fertleri yatar. Batıdaki kubbenin altında ise külliyenin yerindeki tekkenin şeyhleri Abdal Yakub ile Şeyh İbrahim ve tekkenin diğer ileri gelenleri bulunur.

Cami neden klasik üslubun son eseri sayılıyor?

Ana kubbesi altı payenin taşıdığı kemerlere oturur ve altı yarım kubbeyle çevrilidir. Bu altıgen düzen on altıncı yüzyıl camilerinin şemasıdır; Osmanlı mimarisinde son kez burada uygulanmıştır. Bundan birkaç yıl sonra barok üslup yayılmaya başlamış, camiler bambaşka bir biçim almıştır.

Kütüphanenin kitapları nerede?

Kütüphane binası avlu kapısının üstündedir ve ayaktadır, ama koleksiyon yerinde değildir. Kitapların büyük bölümü Süleymaniye Kütüphanesi'ne, minyatürlü ve değerli olanlar ile tahta üzerine yazılmış kitabesi Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ne taşınmıştır. Bina uzun süre semt kütüphanesi olarak kullanıldı.