Bozdoğan Kemeri

UNESCO Dünya Mirası

Tarihi Yapı

Fatih · İstanbul

Fatih'in üçüncü ve dördüncü tepeleri arasındaki vadiyi iki katlı kemer dizisiyle geçen Roma su kemeri. Dördüncü yüzyılda tamamlandı, bugün 921 metresi ayakta duruyor ve Atatürk Bulvarı kemer gözlerinin altından geçiyor.

Devamını oku

Bozdoğan Kemeri ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 20–30 dk

Bozdoğan Kemeri'ne genel bakış

Kemer, Konstantinopolis'in büyüyen nüfusuna su getiren dev bir sistemin şehir içindeki son halkasıdır. İnşaat dördüncü yüzyılın ortasında başladı ve İmparator Valens döneminde tamamlandı; yapı adını ondan alır. Kaynaklar tamamlanma yılını farklı verir, ama şehir valisi Klearchos'un kemeri törenle hizmete açtığı tarihte birleşirler: 373. Rivayete göre yapımda, Prokopios isyanının ardından ceza olarak yıktırılan Kalkedon surlarının taşları kullanıldı.

Suyu getiren hat Trakya'nın tepelerinden başlıyordu ve beşinci yüzyıldaki genişletmeyle Vize'ye kadar uzandı; toplam uzunluğu iki yüz elli kilometreyi aşan sistem, antik dünyanın bilinen en uzun su yoludur. Kemerin doğu ucundaki dağıtım tesisinden çıkan su, Theodosius Forumu'ndaki anıtsal çeşmeye, açık haznelere, Binbirdirek ile Yerebatan gibi sarnıçlara ve saray bölgesine gidiyordu.

Bozdoğan Kemeri'nde ne görülür

Kemerin özgün uzunluğu 971 metreydi; bugün 921 metresi ayakta durur. En yüksek yerinde yerden yaklaşık yirmi dokuz metre yükselir ve boyunca binde bir gibi sabit bir eğim tutar, çünkü su yalnızca yerçekimiyle akıyordu. Gövde 7,75 ile 8,24 metre arasında değişen kalınlıktadır. Orta bölüm çift katlı kemer dizisi hâlindedir, uçlara doğru tek kata iner.

Duvara yakından bakın: alt sıra düzgün kesilmiş taş bloklardan örülmüştür, üst sırada dört ile yedi taş sırası harçlı dolgu katmanlarıyla dönüşür ve bloklar demir kenetlerle bağlanmıştır. Gözler tek elden çıkmamıştır ve bunu görmek mümkündür. Şehzade Camii yakınındaki bir grup göz Kanuni Sultan Süleyman döneminde yeniden yapıldı; onlar yuvarlak değil sivri kemerlidir. Beş göz ise II. Mustafa döneminde onarıldı ve yerinde duran 1696 tarihli kitabe bunu anar.

Yapının biçimi tarihini de anlatır. Kemer başlangıçta baştan sona düzdü; Fatih Camii'nin inşası sırasında o kesiminde büküldü. 1509 depreminde Şehzade Camii yakınındaki gözler yıkıldı, 1912'de Fatih Camii tarafında elli metrelik bir bölüm kayboldu. Aradaki uzun kesinti de gövdede yazılıdır: 626'daki Avar kuşatmasında hat kesildi ve su ancak 758 kuraklığından sonra, V. Konstantinos'un yaptırdığı büyük onarımla geri geldi.

Bozdoğan Kemeri'ne ne zaman gitmeli?

Kemer açık havada duran bir anıttır; kapısı, bileti ve kapanış saati yoktur, görmek tamamen ücretsizdir. Gece aydınlatıldığı için karanlıkta da bakılabilir. Kemerin üstüne çıkılmaz.

En iyi saat sabah erken ya da akşamüstüdür: Atatürk Bulvarı gün ortasında yoğun trafiklidir ve kemerin altından geçen araç akışı hem gürültülüdür hem fotoğrafı zorlaştırır. Alçak güneş taşın dokusunu ortaya çıkarır. Kemeri görmek yarım saat sürer; Şehzade Camii ile birleştirilirse program iki saati bulur.

Bozdoğan Kemeri'ne ulaşım

En yakın durak M2 metrosunun Vezneciler-İstanbul Üniversitesi istasyonudur; çıkıştan yürüyüş beş dakikadır ve yol Şehzadebaşı Caddesi'nden kemere iner. T1 tramvayının Laleli-Üniversite durağından on dakika, Beyazıt'tan on beş dakika yürünür. Atatürk Bulvarı'ndan geçen otobüsler kemerin hemen altında durur.

Kemer bir bulvarın üzerinde durduğu için gezerken trafiğe dikkat edin: iki yanındaki kaldırımlardan yürünür, karşıya yalnızca yaya geçitlerinden geçilir. En iyi bakış açıları güneydeki yeşil alandan ve gözlerin tam altından yukarı bakarak elde edilir.

Bozdoğan Kemeri nerede?

Bozdoğan Kemeri, tarihi yarımadanın ortasında, üçüncü tepe ile dördüncü tepe arasındaki vadiyi doğu-batı doğrultusunda geçer. Üçüncü tepede bugün İstanbul Üniversitesi, dördüncü tepede Fatih Camii durur. Kemerin altından kuzey-güney yönünde Atatürk Bulvarı geçer; güneydoğusunda Şehzade Camii, kuzeydoğusunda Süleymaniye vardır.

Haritalar'da aç

Bozdoğan Kemeri hakkında sıkça sorulan sorular

Bozdoğan Kemeri gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 20–30 dakika sürer.

Bozdoğan Kemeri'ni görmek ücretli mi?

Hayır. Kemer açık havada, bulvarın üzerinde duran bir anıttır; girişi, bileti ve kapanış saati yoktur, istediğiniz saatte bakabilirsiniz. Gece de aydınlatılır. Kemerin üstü ziyarete açık değildir, yapı yalnızca dışarıdan izlenir.

Kemer ne zaman yapıldı?

İnşaat dördüncü yüzyılın ortasında başladı ve İmparator Valens döneminde tamamlandı; adını da ondan alır. Kaynaklar tamamlanma yılını farklı verir, ama şehir valisi Klearchos'un yapıyı törenle hizmete açtığı tarih 373 olarak bilinir. Yani kemer bin altı yüz yılı aşkın süredir ayakta.

Su nereden geliyordu?

Trakya'nın tepelerinden. Hat dördüncü yüzyılda Çatalca çevresindeki kaynaklardan başlıyordu, beşinci yüzyıldaki genişletmeyle Vize'ye kadar uzandı. Toplam uzunluğu iki yüz elli kilometreyi aşan sistem antik dünyanın bilinen en uzun su yoludur; kemer bu hattın şehir içindeki son halkasıydı.

Kemer ne kadar uzun ve ne kadar yüksek?

Özgün uzunluğu 971 metreydi, bugün 921 metresi ayakta. En yüksek yerinde yerden yaklaşık yirmi dokuz metre yükselir ve deniz seviyesinden altmış üç metre yüksekte durur. Boyunca binde bir sabit eğim tutar, çünkü su borularla değil yalnızca yerçekimiyle akıyordu.

Yakınında başka ne gezilir?

Şehzade Camii kemerin güneydoğusunda, birkaç dakikalık yürüyüş uzaklığındadır. Kuzeydoğuda Süleymaniye Camii, doğuda Beyazıt Meydanı ile Kapalıçarşı, kuzeyde yokuş aşağı Fener yönü vardır. Batıya yürünürse yirmi dakikada Fatih Camii'ne varılır.