Bodrum Camii

Tarihi Yapı Dini Yapı

Fatih · İstanbul

Laleli'de, Geç Roma döneminden kalma dev bir rotundanın üstünde yükselen onuncu yüzyıl Bizans kilisesi; bir imparatorun kendi ailesi için yaptırdığı ilk mezar kilisesidir. Adını altındaki tonozlu bodrumdan alır.

Devamını oku

Bodrum Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 20–40 dk

Bodrum Camii'ne genel bakış

Bodrum Camii, Laleli'de, İstanbul'un en tuhaf temeline oturan yapılarından biridir: altında Geç Roma döneminden kalma dev bir rotunda vardır. Cecil Striker'a dayanan ölçüme göre bu yuvarlak yapının dış çapı 41,8 metredir ve antik dünyada Roma'daki Pantheon'dan sonraki en büyük ikinci rotundadır; Semavi Eyice ise çapı daha ihtiyatlı biçimde "otuz metreyi aşan" diye verir. Yapının özgün adı ve işlevi bugün bile bilinmiyor.

Onuncu yüzyılda rotunda kullanım dışıydı. Romanos Lekapenos, henüz imparator olmadan Myrelaion denen bu yerde bir ev satın aldı; tahta çıkınca buraya Büyük Saray'a rakip bir saray kurdurdu ve yanına bir kilise yaptırdı. Kilise baştan itibaren ailesinin mezarlığı olarak tasarlandı: eşi Theodora 922 Aralığında, oğlu ve ortak imparatoru Christophoros 931'de, Romanos'un kendisi 948'de buraya gömüldü. Bu tercihle imparator, Konstantin'den beri süren Havariyun Kilisesi'ne gömülme geleneğini kırdı.

Bodrum Camii'nde ne görülür

Kilise dört destekli kapalı haç planındadır ve her kenarı yaklaşık dokuz metredir. Dışarıdan bakıldığında cepheleri baştan aşağı yarım daire kesitli gömme payandalar böler; bu dikey ritim yapının en tanınabilir özelliğidir. Doğuda çokgen üç apsis, batıda narteks bulunur; narteksin ortası kubbeli, yanları çapraz tonozludur. Naosu örten dilimli kubbe yüksek ve çok pencereli bir kasnağa oturur.

İçeride kubbeyi ve tonozları taşıyan dört taş paye vardır; bunlar Osmanlı döneminde, muhtemelen bir yangında zedelenen özgün sütunların yerine konmuştur. Özgün mermer kaplamalardan ve mozaiklerden hiçbir iz kalmamıştır. Asıl sürpriz aşağıdadır: kilisenin altındaki tonozlu bodrum, rotundanın üstünün örtülmesiyle oluşmuş bir su sarnıcının içine kurulmuştur ve tonozlarını en az yetmiş sütun taşır. Bu alt yapı bir yandan kiliseyi sarayla aynı kota çıkarmak için yapılmıştı, bir yandan da imparator ailesinin mezar odası olarak kullanıldı.

Bodrum Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami namaz vakitleri dışında gezilir; sabah geç saatler ile öğle-ikindi arası en rahatıdır, cuma öğlesinden kaçının. Cemaati küçük bir mahalle camisi olduğu için kapı namaz araları kilitli bulunabilir, en güvenli yol bir vaktin hemen öncesinde ya da sonrasında gitmektir. Alt yapı bugün kadınlar mescidi olarak kullanılıyor; oraya inip inemeyeceğinizi kapıdaki görevliye sorun.

Gezi yirmi ile kırk dakika sürer. Laleli Camii iki yüz metre, Şehzade Camii ile Kalenderhane Camii yarım kilometre uzaktadır; üçü aynı yürüyüşe rahatça girer.

Bodrum Camii'ne ulaşım

En yakın durak T1 tramvayının Aksaray durağıdır, yaklaşık 200 metre. Laleli-Üniversite durağı 360 metre, Marmaray ile M1 ve M2 metrolarının buluştuğu Yenikapı aktarma istasyonu 470 metre, M2'nin Vezneciler-İstanbul Üniversitesi istasyonu ise 530 metre uzaklıktadır. Sultanahmet'ten yürümek yaklaşık iki kilometredir.

Giriş ücretsizdir, bilet ya da randevu gerekmez. Kadınlar başlarını örter, omuz ve dizler kapalı olur, ayakkabılar kapıda çıkarılır; namaz sırasında içeride dolaşılmaz. Yapı üç yanından apartmanlarla sıkıştığı için dışarıdan bütününü görmek zordur, payandalı cepheyi en iyi kuzeybatı köşesinden okursunuz.

Bodrum Camii nerede?

Cami, tarihî yarımadanın güney yamacında, Laleli'de, Ordu Caddesi ile Marmara kıyısı arasındaki yokuşta durur. Laleli Camii yaklaşık 190 metre kuzeydoğuda, Şehzade Camii 600 metre kuzeyde, Yenikapı sahili ise yarım kilometre güneybatıdadır. Yapı bugün üç yanından modern apartman bloklarıyla çevrilidir.

Haritalar'da aç

Bodrum Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Bodrum Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 20–40 dakika sürer.

Bodrum Camii'ne giriş ücretli mi?

Hayır, cami ibadete açıktır ve girişi ücretsizdir; bilet ya da randevu gerekmez. Selâtin camilerinden farklı olarak burası küçük cemaatli bir mahalle camisidir, bu yüzden namaz araları kapısı kilitli olabilir. Bir namaz vaktinin hemen öncesinde ya da sonrasında gitmek en güvenlisidir.

Cami neden Bodrum Camii diye anılıyor?

Altındaki tonozlu mahzenden. Hüseyin Ayvansarâyî, yapının bânisinin Mesih Paşa olduğunu ve caminin "altında bir bodrum bulunduğu için" bu adla tanındığını yazar. Türkçede bodrum kelimesi zaten yeraltı tonozu anlamına gelir; yapı Mesih Paşa Camii adıyla da bilinir.

Caminin altındaki yuvarlak yapı nedir?

Geç Roma döneminden kalma dev bir rotunda. Özgün adı ve ne için yapıldığı bilinmiyor; Semavi Eyice bir mezar binası olabileceğini soru işaretiyle yazar. Onuncu yüzyılda üstü tonozlarla örtülüp su sarnıcına çevrildi, tonozları en az yetmiş sütun taşıyor.

Camiyi kim yaptırdı, kimler gömülü?

Kiliseyi imparator I. Romanos Lekapenos, sarayının yanına, ailesinin mezarlığı olarak yaptırdı. Eşi Theodora 922 Aralığında, oğlu ve ortak imparatoru Christophoros 931'de, Romanos'un kendisi 948'de buraya gömüldü. Bir imparatorun kendi ailesi için yaptırdığı ilk mezar kilisesidir.

Kilise ne zaman camiye çevrildi?

Fetihten sonra, II. Bayezid döneminde, sadrazam Mesih Paşa tarafından; İngilizce kaynaklar 1500 civarını verir, Mesih Paşa'nın vakfiyesi Eylül 1501 tarihlidir. Çevirme sırasında yalnızca bir mihrap, ahşap bir minber ve sağ yana kesme taştan bir minare eklenmiştir.