Rüstem Paşa Camii
Fatih · İstanbul
Eminönü'nde, Mısır Çarşısı'nın birkaç adım batısında dükkânların üzerine oturan Mimar Sinan camisi. Duvarlarını kubbe eteğine kadar kaplayan lale ve karanfil desenli İznik çinileri, çarşı sokağından dar bir merdivenle çıkılan avlusu ve çinili son cemaat yeriyle tanınır.
Ziyaret bilgileri
Rüstem Paşa Camii'ne genel bakış
Cami, Kanuni Sultan Süleyman'ın sadrazamı ve damadı Rüstem Paşa adına Mimar Sinan'a yaptırıldı. Paşa 1561'de öldü; yapının planlanması aynı yıl başladı, arsa alımları 1562'ye tarihlenir ve cami 1563 dolaylarında tamamlandı. Sinan, Haliç kıyısındaki alçak ve dar arsayı altına tonozlu dükkânlar ile depolar yerleştirerek yükseltti; dükkânların kirası külliyenin giderlerini karşılayan vakıf geliriydi.
Yapı 1660 yangınında zarar gördü, 1766 depreminde kubbesi ile minaresi yıkıldı ve III. Mustafa döneminde onarıldı. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün 2016'da başlattığı kapsamlı restorasyonda kubbe ile kasnak güçlendirildi, eksik çiniler tamamlandı ve dükkânlar arasındaki geçişler Sinan'ın tasarımındaki gibi yeniden açıldı. Cami 20 Kasım 2020'de cuma namazıyla yeniden ibadete açıldı.
Rüstem Paşa Camii'nde ne görülür
Caminin ünü çinilerindendir; Sinan'ın camileri arasında çininin en yoğun kullanıldığı yapıdır. İznik çinileri duvarları kubbe eteklerine kadar kaplar, mihrap ile minberi de sarar. Lale, karanfil, rumi ve hatayi motifleri turkuaz, kobalt mavisi ve adaçayı yeşiliyle işlenmiştir; aralarında 1550'lerin sonunda İznik atölyelerinde kullanılmaya başlanan kabarık domates kırmızısı öne çıkar. Onlarca farklı desen yan yana durduğu için duvarlar tek bir örtü gibi değil, bir desen kataloğu gibi okunur.
Kubbe, köşelerdeki yarım kubbelerle kurulan sekizgen bir kaideye oturur ve Sinan'ın başkentte bir sadrazam için yaptığı en büyük kubbe sayılır. Kuzey ve güney yanlarda mermer sütunlara dayanan mahfiller, mihrabın üstünde üç pencere vardır. Dışarıda çift son cemaat yeri dikkat çeker: beş kubbeli iç revağın önüne sütunlara oturan alçak, geniş bir saçak uzanır ve revağın cephe duvarı da çinilerle kaplıdır.
Rüstem Paşa Camii'ne ne zaman gitmeli?
Cami ibadete açık bir yapıdır, girişi ücretsizdir ve bilet gerekmez. Ziyaret namaz vakitlerinin dışında yapılır; her vaktin öncesinde ve sonrasında yarım saat kadar turistik giriş durur. Cuma öğle namazında ve ramazan akşamlarında harim tamamen dolar. En uygun dilim sabah dokuzla öğle arasıdır.
Çinilerin rengi gün ışığında ortaya çıkar, bu yüzden açık bir günün öğleden önceki saatleri en iyi zamandır. Çevredeki Hasırcılar ve Tahtakale sokakları hafta içi gün boyu yük arabaları ve alışverişçilerle dolar. Camiyi gezmek yarım saat sürer; Mısır Çarşısı ve Yeni Cami ile birlikte program yarım günü bulur.
Rüstem Paşa Camii'ne ulaşım
T1 tramvayının Eminönü durağından yürüyüş beş dakikadır; yol Mısır Çarşısı'nın batı kapısından Hasırcılar Caddesi'ne girer. Cami sokaktan görünmez: dükkânların arasındaki dar bir kapıdan ve dönemeçli taş merdivenden avluya çıkılır, girişi kaçırmamak için kapının üstündeki tabelaya bakmak gerekir. Marmaray ile gelenler Sirkeci'de inip on dakika yürür, vapurlar Eminönü iskelelerine yanaşır.
Ziyaret kuralları caminin kurallarıdır: ayakkabılar girişte çıkarılır, diz ve omuzların kapalı olması beklenir, kadın ziyaretçiler başlarını örter ve kapıda örtü bulunur. Namaz kılınırken sessiz olunmalı, saf tutanların önünden geçilmemeli, flaş kullanılmamalıdır.
Rüstem Paşa Camii nerede?
Rüstem Paşa Camii, Eminönü'nde Haliç kıyısının hemen gerisinde, Hasırcılar Caddesi ile Uzunçarşı Caddesi'nin buluştuğu çarşı dokusunun içinde durur. Doğusunda Mısır Çarşısı ile Yeni Cami, güneybatıdaki sırtta Süleymaniye Camii, kuzeydoğusunda Galata Köprüsü vardır. Yapı sokaktan görünmez; dükkân sırasının üzerindeki yükseltilmiş bir terasa oturur.
Rüstem Paşa Camii hakkında sıkça sorulan sorular
Rüstem Paşa Camii'ni gezmek ücretli mi?
Hayır, cami ibadete açık bir yapıdır ve girişi ücretsizdir; bilet ya da rezervasyon gerekmez. Bağış kutuları vardır ama bağış zorunlu değildir. Ziyaret namaz vakitleri dışındaki saatlerde yapılır, cuma öğle namazı sırasında turistik ziyarete kapalıdır.
Caminin girişi nerede, neden bulunamıyor?
Cami, dükkân sırasının üzerindeki yükseltilmiş bir terasa oturduğu için sokaktan görünmez. Giriş, Hasırcılar Caddesi'ndeki dükkânların arasında açılan dar bir kapıdır; oradan dönemeçli taş merdivenle avluya çıkılır. Mısır Çarşısı'nın batı kapısından yürüyüş iki dakikadır.
Çinileri neden bu kadar ünlü?
Sinan'ın camileri arasında çininin en yoğun kullanıldığı yapıdır; İznik çinileri duvarları kubbe eteğine kadar, mihrap ile minberi de tamamen kaplar. Lale ve karanfil desenlerinin yanında, İznik atölyelerinin 1550'lerin sonunda kullanmaya başladığı kabarık domates kırmızısının erken örnekleri görülür.
Ziyarette nelere dikkat etmek gerekir?
Ayakkabılar girişte çıkarılır, diz ve omuzların kapalı olması beklenir, kadın ziyaretçiler başlarını örter; kapıda ücretsiz örtü bulunur. Namaz kılınırken sessiz olunmalı, flaş kullanılmamalı ve çinilere dokunulmamalıdır. Fotoğraf çekmek bunun dışında serbesttir.
Yakınında başka ne gezilir?
Mısır Çarşısı ile Yeni Cami birkaç dakikalık yürüyüş uzaklığındadır. Uzunçarşı Caddesi'nden yokuş yukarı çıkılarak on beş dakikada Süleymaniye Camii'ne varılır. Galata Köprüsü'nün balıkçıları, Eminönü iskeleleri ve Sirkeci Garı da aynı çemberdedir.
