Sultanahmet'te Bir Gün: Yürüyerek Sekiz Durak

Sultanahmet'in simge yapılarının hepsi birbirine on dakikalık yürüme mesafesindedir; asıl zorluk mesafe değil, sıralamadır. Saray salı kapanır, camiler namaz vakitlerinde ziyarete ara verir, sarnıcın kuyruğu öğleye doğru uzar. Aynı yapıları yanlış sırayla gezen biri günün yarısını bekleyerek geçirir.

Aşağıdaki rota bu takvime göre kuruldu. Sekiz durak, kuş uçuşu iki buçuk kilometreyi biraz aşan, sokak sokak yürününce üç kilometre dolayında bir hat. Sabah dokuzda başlar, akşam ezanından önce denize yakın sessiz bir avluda biter.

Günü seçerken iki şeye bakın. Topkapı Sarayı salı günleri kapalıdır; o gün rotanın sarayı yerine hemen yanındaki İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ni koyun, müze haftanın yedi günü açıktır. Cuma günü ise Sultanahmet Camii sabahtan ikindiye kadar turistik ziyarete kapalı kalır; aşağıdaki saatler camiyi zaten ikindiden sonraya koyuyor.

Rahat ayakkabı giyin, zeminin büyük bölümü arnavut kaldırımıdır. Üç cami için diz ve omuzları örten bir kıyafet yeter; kadınlar için başörtüsü kapıda ücretsiz verilir. Namaz vakitlerini sabahtan telefonunuza not edin, gün boyu işinize yarayacak.

Güne Ayasofya ile başlayın, çünkü yarımadanın en sakin saati açılıştan sonraki ilk bir iki saattir. Kruvaziyer grupları meydana saat ona doğru gelir. Zemin kattaki ibadet alanı herkese ücretsizdir; mozaiklerin çoğunu gösteren üst galeri ise yabancı ziyaretçiler için 25 euroluk ayrı bilettir ve ayrı bir kapıdan girilir.

Bir ile bir buçuk saat ayırın. Galeriden kubbeye bakan pencere dizisi ve Deesis mozaiği sabah ışığında en iyi okunur.

Ayasofya'dan çıkıp sarayın dış kapısı Bab-ı Hümayun'a yürürken yolun ortasında III. Ahmet Çeşmesi'ni görürsünüz. Lale Devri'nin bu dört cepheli meydan çeşmesi açık alandadır, on dakika yeter.

Topkapı Sarayı günün en uzun durağıdır: dört avlu, Harem ve Hazine ile üç, dört saat. Yabancı ziyaretçi için saray, Harem ve Aya İrini'yi kapsayan kombine bilet 2.750 TL, Türkiye'de oturanlar için 450 TL'dir. Birinci avludaki Aya İrini bu bilete dahildir ve ayrı kapıdan girilir; Osmanlı döneminde sarayın surları içinde kaldığı için hiç camiye çevrilmemiş bu Bizans kilisesi yarım saati hak eder.

Hazine'de Kaşıkçı Elması, dördüncü avluda Bağdat ve Revan köşkleri sizi en çok oyalayacak yerlerdir. Büyük sırt çantası alınmaz, Kutsal Emanetler Dairesi'nde fotoğraf çekilmez.

Saraydan çıkınca bir öğle arası verin, sonra Yerebatan Sarnıcı'na inin. Altıncı yüzyıldan kalan bu yeraltı su deposu yaz sıcağında günün en serin durağıdır. Gündüz bileti yabancı ziyaretçi için 1.500 TL'dir; çevrim içi alınan bilette seans saati seçildiği için kuyruk kısalır.

Kuzeybatı köşesinde sütun kaidesi olarak kullanılmış, biri ters biri yan yatırılmış iki Medusa başı durur. Gezi kırk beş dakika ile bir saat sürer; zemin nemli olabilir.

Sarnıçtan çıkıp birkaç yüz metre güneye yürüdüğünüzde Roma hipodromunun üzerindeki Sultanahmet Meydanı'na varırsınız. Mısır'dan getirilen Dikilitaş, Yılanlı Sütun ve Örme Sütun hâlâ eski yarış pistinin ekseninde sıralanır; yarım saat yeter.

Sultanahmet Camii meydanın güney ucundadır ve girişi ücretsizdir. Ziyaretçi kapısı meydana bakan kuzey taraftadır; ayakkabılar girişte verilen poşete konur. Ezan okunduysa ziyaret otuz, kırk beş dakika duraklar; beklemeyi meydandaki bankta geçirin. İçerideki İznik çinilerini görmek yarım saat, en fazla kırk beş dakika sürer.

Günün son saatini kalabalığın hiç inmediği yamaca ayırın. Meydandan Marmara'ya doğru inen sokaklarda önce Mimar Sinan'ın Sokollu Mehmet Paşa Camii'ne varırsınız: küçük ve biletsizdir, mihrap duvarını baştan aşağı İznik çinileri kaplar. Hacerü'l-Esved'den geldiği söylenen taş parçaları da buradadır; bunu rivayet olarak okuyun.

İki yüz metre aşağıdaki Küçük Ayasofya, Ayasofya ile aynı yıllarda yapılmış ve aynı mimarlara atfedilen altıncı yüzyıl kilisesidir; bugün camidir. Avludaki eski medresede çay bahçesi vardır; günü akşam ezanından önce orada bitirmek rotanın en iyi anıdır.

Rotanın biletli üç durağı vardır: Ayasofya galerisi 25 euro, Topkapı kombine bileti 2.750 TL, Yerebatan gündüz bileti 1.500 TL. Bunlar yabancı ziyaretçi tarifeleridir; Türkiye'de oturanlar için ayrı ve çok daha düşük tarifeler uygulanır. Kalan beş durak ücretsizdir.

Akşam devam etmek isterseniz Yerebatan'ın gece seansı 22.00'ye, Şerefiye Sarnıcı ise haftanın her günü 22.00'ye kadar açıktır. Her durağın saatleri, ulaşımı ve erişim bilgisi kendi rehber sayfasında ayrıca duruyor.