Büyükada'da Bir Gün: İskeleden Yücetepe'ye Yürüyüş

Büyükada'da motorlu taşıt yoktur, iki tepesi vardır ve gezmeye değer ne varsa ya o tepelerin üstünde ya da aralarındaki köşklü sokaklardadır. Adayı tanımanın en iyi yolu yürümektir: sabah vapurla gelip akşam vapuruyla dönen biri, bir günde iki tepeyi de görüp iskeleye geri inebilir.

Aşağıdaki rota iskeleden başlar, köşklü caddelerden adanın ortasındaki Lunapark meydanına yürür, oradan önce kuzeydeki Hristos Tepesi'ne, sonra adanın en yüksek noktası Yücetepe'ye çıkar. Hepsi yürünürse yedi kilometreyi biraz aşan, üçte biri yokuş bir hattır; yorulan, dönüşü elektrikli araçla kısaltabilir.

Rotadaki hiçbir durak biletli değildir; para yalnızca vapura, öğle yemeğine ve isterseniz elektrikli araca gider. Buna karşılık iki gün bu rota için yanlıştır: 23 Nisan ve 24 Eylül'de binlerce kişi dilek dilemek için Aya Yorgi'ye tırmanır, vapurlar dolar ve kilisenin önünde uzun kuyruklar oluşur. Hafta sonları da iskele meydanı kalabalıktır; mümkünse hafta içi gidin.

Rahat ayakkabı şarttır: Hristos Tepesi'ne ve Yücetepe'ye çıkan yollar dik, yer yer taşlık ve topraktır. Yanınıza su alın, yazın gölgesiz yokuşlarda yorulursunuz. Aya Yorgi ibadete açık bir kilisedir; omuz ve dizleri örten bir kıyafet işinizi kolaylaştırır.

Şehir Hatları vapurları Kabataş ve Kadıköy'den kalkar, Kınalıada, Burgazada ve Heybeliada'ya uğradıktan sonra Büyükada'ya varır. Bostancı, Maltepe ve Kartal'dan kalkan özel deniz motorları çok daha kısa sürer. Dönüş için son vapurun saatini sabahtan not edin; tarifeler yaz ve kış, hafta içi ve hafta sonu değişir.

Vapurdan indiğiniz kubbeli beyaz iskele binası adanın kapısıdır. Önündeki meydanda saat kulesi durur; çarşı buradan ayrılır ve adanın lokantaları, fırınları, dükkânları ile bisiklet kiralama noktaları bu birkaç sokakta toplanır.

İskelenin birkaç yüz metre güneyinde, Ada Camii Sokağı'nda II. Abdülhamid'in yaptırdığı Hamidiye Camii vardır; Batı etkili mimarisiyle adanın dört camisinin en dikkat çekenidir. Sabah fırınlar sıcakken bir şeyler alıp yola çıkın.

Çarşıdan güneybatıya uzanan Çankaya Caddesi'ne girin. Büyükada'nın ahşap ve taş köşkleri, 1846'da vapur seferleri başlayınca adanın İstanbullu ailelerin yazlık sayfiyesine dönüştüğü dönemden kalır. Kuleli konaklar, demir parmaklıklı bahçeler ve yaşlı ağaçlar bu caddeyi adanın en güzel yürüyüş yolu yapar.

Çankaya Caddesi, adanın batı yakasında Nizam Caddesi'ne bağlanır. Nizam Mahallesi'nde Lev Troçki'nin Stalin tarafından sürgün edildikten sonra 1929-1933'te yaşadığı ev durur. Köşklerin neredeyse tamamı gibi o ev de özel mülktür ve gezilmez; bahçe kapılarından bakmakla yetinin. Nizam Caddesi sizi Lunapark meydanına çıkarır.

Lunapark'ın hemen kuzeyinde, çam ormanının içinden kısa ama dik bir yolla Hristos Tepesi'ne çıkılır. Tepenin üstünde Büyükada Rum Yetimhanesi yükselir: Alexandre Vallaury'nin 1898-1899'da otel olarak tasarladığı, ama II. Abdülhamid izin vermediği için hiç otel olarak açılmayan beş katlı dev ahşap yapı.

Bina 1903'ten 1964'e kadar Rum yetimhanesi olarak kullanıldı ve o tarihten beri boştur. İçine girilmez; tel örgü ve duvarların ardından, çam ağaçlarının arasından görülür. Haziran 2026'da restorasyonu için anlaşma imzalandı. Çevresini dolaşmak yarım saat sürer.

Yetimhaneden Lunapark'a geri inin. Elektrikli araçlar ve ada otobüsleri buraya kadar gelir; Yücetepe'ye çıkan yola ise yalnızca yürüyerek girilir.

Buradan başlayan Azap Yokuşu yaklaşık bir kilometredir ve diktir; tırmanış yarım saat sürer. Dilek günlerinde yokuşun iki yanındaki ağaçlar renkli iplerle örülür: ziyaretçiler başından bir makara açar ve ipi koparmadan tepeye kadar sarar.

Tepeye varınca beyaz mermer çan kulesi ve ahşap çıkmalı manastır binası karşılar. Aya Yorgi'nin kuruluşu X. yüzyıla bağlanır ve Adalar'ın en eski manastırı sayılır; kulenin kemerinden geçilen avluda 1905-1909'da yapılan taş kilise ile 1751'den kalan küçük eski kilise yan yanadır. Kilisenin içinde avizeler, ahşap ikonostasis ve madalyon ikonalı kubbe görülür.

Kilisenin yanındaki teras adanın en geniş manzarasını verir: batıda Heybeliada, doğuda Sedef Adası ve Anadolu kıyısı. Öğle yemeğini tepedeki kır lokantasında, bu manzaraya karşı yiyebilirsiniz. Kilise, teras ve yemek için bir buçuk saat ayırın.

Azap Yokuşu'ndan Lunapark'a inin. Buradan iskeleye elektrikli araçla dönülebilir; yürüyen, adanın içinden geçen sokaklarla yarım saatte çarşıya ulaşır. Yazın deniz için vakit ayırmak isteyenler bu noktada adanın batısındaki Dil Burnu'na sapabilir; burnun iki yanında Yörükali ve Nizam plajları vardır.

Akşam vapuruna kadar iskele meydanındaki çay bahçelerinde Marmara'ya karşı oturun. Hafta sonu dönüş vapurları dolu kalkar; son seferi beklemek yerine bir önceki vapura binmek daha rahattır.

Rotanın dokuz durağı da ücretsizdir: iskele meydanı, çarşı, Hamidiye Camii, Çankaya ve Nizam caddelerinin köşkleri, Lunapark, Rum Yetimhanesi, Azap Yokuşu, Aya Yorgi Kilisesi ve Yücetepe'nin terası. Harcama yalnızca vapur, yemek ve isteğe bağlı elektrikli araç ya da bisiklet kiralamasıdır.

Aceleniz varsa rotayı ikiye bölebilirsiniz: yalnızca Yücetepe'ye çıkmak isteyen iskeleden Lunapark'a elektrikli araçla gidip yarım günde dönebilir. Her durağın tarihi, ulaşımı ve pratik bilgisi kendi rehber sayfasında ayrıca duruyor.