Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi

Tarihi Yapı

Üsküdar iskele meydanının ortasında, III. Ahmed'in annesi Gülnuş Sultan adına 1728-29'da yaptırdığı mermer meydan çeşmesi. Padişahın kendi hattıyla yazdığı kitabe, Nedîm'in şiiri, burmalı sütunlar ve geniş saçaklı ahşap çatısıyla Lale Devri'nin zarif eserlerindendir.

Devamını oku

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 10–20 dk

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi'ne genel bakış

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi, Sultan III. Ahmed'in emriyle annesi Gülnuş Emetullah Sultan'ın hayratı olarak Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa tarafından 1728-29'da yaptırıldı. Anadolu'dan gelen kervan yolunun ve Boğaz'ı geçen kayıkların buluştuğu iskelenin başına kuruldu; suyu Merdivenköy ve Sazlıdere kaynaklarından getirildi. Gülnuş Sultan'ın türbesi ve yaptırdığı Yeni Valide Camii hemen yakındadır.

Meydan 1940'larda yeniden düzenlenince çeşme çukurda kaldı. 1955'te bütün mermer kaplaması sökülüp iç duvarlar bir buçuk metre yükseltildi, cepheler yeniden yerine kondu ve ahşap çatı olduğu gibi yukarı kaldırıldı. Son büyük restorasyonu 1987'dedir.

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi'nde ne görülür

Köşeleri pahlı kare gövdenin her yüzünde sivri kemerli bir çeşme nişi vardır; köşelerde burmalı sütunçeler arasında insan boyunda birer musluk ve yalak bulunur. Esas cephe denize bakan yüzdür: iki yanında mihrap biçimli nişler yer alır ve kitabedeki tek satırlık beytin altındaki girift imza, hattatın III. Ahmed'in kendisi olduğunu gösterir.

Öteki üç yüzde ta'lik hatla yazılmış tarih manzumeleri vardır: kuzeyde Nedîm'in, doğuda Rahmî'nin, güneyde Şâkir'in şiiri. Nişlerin çevresinde ve kemer alınlıklarında rumi kabartmalar, köşelerde mukarnaslar dikkat çeker. Geniş saçaklı ahşap çatı 19. yüzyıl gravürlerinde ortası fener gibi yükselen iki kademeli bir biçimdeydi, bugünkü sade örtü sonradan yapıldı. Dört cepheyi ve kitabeleri dolaşmak on, yirmi dakika sürer.

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi'ne ne zaman gitmeli?

Çeşme açık meydanda durduğu için günün her saatinde görülebilir. Mermer kabartmalar ve kitabeler en net öğleden önceki ışıkta okunur; akşamları çeşme aydınlatılır.

Meydan, iskele ve otobüs duraklarıyla gün boyu kalabalıktır; hafta sonu sabahları daha sakindir. İlkbahar ve sonbahar, meydandaki camilerle birlikte gezmek için en rahat mevsimlerdir.

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi'ne ulaşım

Eminönü, Karaköy, Beşiktaş ve Kabataş'tan kalkan vapurlarla, Marmaray'la ya da M5 metrosuyla Üsküdar'a gelinir; çeşme iskeleden ve Marmaray çıkışından bir iki dakikalık yürüyüştedir. Mihrimah Sultan Camii aynı meydanda, Yeni Valide Camii ve Şemsi Paşa Camii birkaç dakika uzaklıktadır.

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi nerede?

Çeşme, Üsküdar'ın Boğaz kıyısındaki iskele meydanının ortasında, Paşalimanı Caddesi ile Hakimiyet-i Milliye Caddesi'nin kesiştiği yerde durur. Vapur iskelesi ve Marmaray girişleri hemen batısında, Mihrimah Sultan Camii birkaç adım doğusunda, Yeni Valide Camii ise iki yüz metre güneyindedir.

Haritalar'da aç

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi hakkında sıkça sorulan sorular

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi'ni görmek ücretli mi?

Hayır, çeşme iskele meydanının ortasında açık alanda durur; ücret, bilet ya da saat kısıtı yoktur. Dört cephesi ve kitabeleri günün her saatinde dolaşılabilir, akşamları aydınlatılır.

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi'ni kim yaptırdı?

Çeşme, III. Ahmed'in emriyle annesi Gülnuş Emetullah Sultan'ın hayratı olarak Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa tarafından 1728-29'da yaptırıldı. Gülnuş Sultan'ın türbesi yakındaki Yeni Valide Camii'ndedir.

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi'nin kitabelerini kim yazdı?

Denize bakan cephedeki tek satırlık beytin hattatı III. Ahmed'in kendisidir, altında imzası bulunur. Öteki üç cephede Nedîm, Rahmî ve Şâkir'in ta'lik hatla işlenmiş tarih manzumeleri yer alır.

Üsküdar'daki çeşme ile Sultanahmet'teki III. Ahmet Çeşmesi aynı mı?

Hayır, ikisi ayrı yapılardır ve aynı padişah döneminde, aynı yıllarda yapılmıştır. Sultanahmet'teki çeşme Topkapı Sarayı'nın Bab-ı Hümayun kapısı önündedir ve köşelerinde sebiller bulunur; Üsküdar'daki daha sade bir meydan çeşmesidir.

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi neden yerden yüksekte duruyor?

1940'lardaki meydan düzenlemesinden sonra çeşme çukurda kaldı. 1955'te mermer kaplaması sökülüp iç duvarları bir buçuk metre yükseltildi, cepheler yeniden yerine kondu; bugün iki basamaklı bir platformun üstünde durur.

Üsküdar III. Ahmed Çeşmesi gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 10–20 dakika sürer.