Atik Valide Camii

Tarihi Yapı Dini Yapı

Üsküdar'ın Toptaşı sırtında, Mimar Sinan'ın Nurbanu Valide Sultan için kurduğu ve neredeyse bütünüyle ayakta kalan büyük külliyenin camisi. Revaklı şadırvan avlusu, mihrap duvarındaki İznik çinileri, II. Mahmud'un ahşap hünkâr kasrı ve sokağın üstünden geçen medrese dershanesiyle Anadolu yakasının en zengin Sinan yapısıdır.

Devamını oku

Atik Valide Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 30 dk – 1 sa

Atik Valide Camii'ne genel bakış

Atik Valide Camii, II. Selim'in eşi ve III. Murad'ın annesi Nurbanu Valide Sultan adına Mimar Sinan'ın tasarladığı külliyenin merkezidir. Cami 1570'lerde yapıldı, 1580'lerin başında iki yana ikişer kubbeli bölüm eklenerek genişletildi. Önceleri yalnızca Valide Sultan Camii diye anılan yapı, 18. yüzyılın başında iskele meydanında Yeni Valide Camii açılınca Eski ya da Atik Valide adını aldı.

Külliye cami, medrese, tekke, sıbyan mektebi, darülhadis, darülkurra, imaret, darüşşifa ve hamamdan oluşur. Sinan'ın İstanbul'daki en kapsamlı yapı topluluklarından biridir ve birimlerinin çoğu bugün ayaktadır. Darüşşifa ile imaret 19. yüzyılda kışla, akıl hastanesi ve tütün deposu, darülhadis ise cezaevi olarak kullanıldı; bu bölümü bugün bir vakıf üniversitesi kullanıyor.

Atik Valide Camii'nde ne görülür

Kuzeydeki şadırvan avlusu otuz sekiz kubbeli revakla çevrilidir; ortasında çok köşeli şadırvan ve yaşlı ağaçlar durur. Caminin önünde mermer ve somaki kemerli ahşap çatılı bir dış revak, içinde beş birimli son cemaat yeri ve mukarnaslı mermer taçkapı vardır. Revaktaki pencerelerin üstünde İznik çinisinden yazı levhaları sıralanır.

Harimde yaklaşık 13 metre çaplı kubbe altı kemere ve beş yarım kubbeye oturur; 114 pencere içeriyi aydınlatır. Mihrap çıkıntısı kırmızı, lacivert ve yeşil çiçekli İznik çinileriyle kaplıdır, üstünde Ayetel Kürsi yazılı bir çini kuşağı dolaşır. İnce şebekeli mermer minber, yaldızlı ahşap mahfil tavanları ve II. Mahmud döneminde eklenen kafesli hünkâr mahfili de görülmeye değer. Cami ve avlular yarım saatte, çevredeki külliye yapılarıyla bir saatte görülür.

Avlunun güneybatısında eski bir İstanbul konağını andıran ahşap hünkâr kasrı, güneyde ağaçlı bir hazire, kuzeyde ise altından sokağın geçtiği medrese dershanesi vardır. Avlu duvarlarının dış yüzünde sivri kemerli çeşmeler, Toptaşı Caddesi'nde de imaretin II. Mahmud tuğralı cümle kapısı görülür.

Atik Valide Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami gün boyu ibadete açıktır; ziyaret için en uygun zaman namaz vakitleri dışıdır. Cuma öğle namazında harim ve revaklar dolar, bu saatte gezi yapılamaz. Sabah ve öğleden sonra cami sakindir ve çinili mihrap duvarı gün ışığında en iyi görünür.

Şadırvan avlusundaki ağaçlar yazın gölge verir; ilkbahar ve sonbahar, iskeleden çıkan yokuşu yürümek için en rahat mevsimlerdir. Ramazan'da teravih saatlerinde avlu mahalleliyle dolar.

Atik Valide Camii'ne ulaşım

Cami Üsküdar iskele meydanına kuş uçuşu yaklaşık 1,2 kilometre uzaklıktadır; Eminönü, Karaköy, Beşiktaş ya da Kabataş vapurundan, Marmaray'dan veya M5 metrosundan Üsküdar'da inip Toptaşı'na doğru yokuş yukarı yaklaşık yirmi dakikada yürünür. Meydandan kalkan dolmuş ve otobüsler de Toptaşı Caddesi'nden geçer.

Ziyaretçilerden omuzları ve dizleri örten kıyafet beklenir, kadınlar başlarını örter; girişte ayakkabılar çıkarılır. Yakındaki Çinili Camii aynı geziye kolayca eklenir.

Atik Valide Camii nerede?

Cami, Üsküdar'ın iç kesiminde, Toptaşı sırtının kuzeyde Çavuşderesi vadisine inen yamacında durur. Üsküdar iskele meydanının yaklaşık bir kilometre güneydoğusunda, Toptaşı Caddesi ile Kartal Baba Caddesi arasındadır. Yakınında Çinili Camii, batıda Boğaz kıyısında Şemsi Paşa Camii ve Kız Kulesi yer alır.

Haritalar'da aç

Atik Valide Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Atik Valide Camii'ne giriş ücretli mi?

Hayır, cami ibadete açıktır ve giriş ücretsizdir; şadırvan avlusu, hazire ve dış avlu da serbestçe gezilir. Namaz vakitlerinde turistik ziyaret yapılmaz, Cuma öğle namazında cami tamamen dolar.

Atik Valide Camii'ni kim yaptırdı?

Cami, II. Selim'in eşi ve III. Murad'ın annesi Nurbanu Valide Sultan adına Mimar Sinan tarafından 1570'lerde yapıldı. 1580'lerin başındaki genişleme, yaşlanan Sinan'ın yardımcılarından birine, büyük olasılıkla Davud Ağa'ya verildi.

Neden Atik ya da Eski Valide Camii deniyor?

Yapı önce yalnızca Valide Sultan Camii diye anılıyordu. 18. yüzyılın başında Gülnuş Valide Sultan Üsküdar iskele meydanında Yeni Valide Camii'ni yaptırınca, ikisini ayırmak için bu yapıya Atik, yani eski, Valide denmeye başlandı.

Atik Valide Külliyesi'nde hangi yapılar var?

Külliye cami, medrese, tekke, sıbyan mektebi, darülhadis, darülkurra, imaret, darüşşifa ve hamamdan oluşur. Cami ile şadırvan avlusu ziyarete açıktır; imaret ve darüşşifa bölümünü bugün bir üniversite kullanır, diğer yapılar çoğunlukla dışarıdan görülür.

Atik Valide Camii'ne Üsküdar iskelesinden nasıl gidilir?

İskele meydanından Toptaşı yönüne yokuş yukarı yaklaşık yirmi dakika yürünür; cami meydana kuş uçuşu 1,2 kilometre uzaklıktadır. Toptaşı Caddesi'nden geçen dolmuş ve otobüsler de yokuşu kısaltır.

Atik Valide Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 30 dakika – 1 saat sürer.