Zal Mahmud Paşa Camii

Tarihi Yapı Dini Yapı Türbe

Eyüp'ün girişinde, Haliç'e inen bir yamaçta Mimar Sinan'ın III. Murad'ın veziri Zal Mahmud Paşa ile eşi Şah Sultan için yaptığı külliye. Taş ve tuğla sıralı kübik cami, iki kotta kurulmuş iki medrese, ağaçlı hazire ve sekizgen türbe bir arada gezilir.

Devamını oku

Zal Mahmud Paşa Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 30–45 dk

Zal Mahmud Paşa Camii'ne genel bakış

Zal Mahmud Paşa Camii, Eyüp'ün girişinde, Haliç'e inen bir yamaçta Mimar Sinan'ın kurduğu bir külliyenin merkezidir. Külliyeyi III. Murad döneminin vezirlerinden Zal Mahmud Paşa ile eşi, II. Selim'in kızı Şah Sultan yaptırdı. Şah Sultan'ın 1569 vakfiyesi önce yalnızca medrese, türbe ve çeşme öngörüyordu; cami, çiftin 1574'teki evliliğinden sonra programa eklendi ve 1580'de tamamlandı, medreseler 1582'ye kadar sürdü.

1894 depreminde minare ve batı tonozları yıkıldı. 1955'te başlayan onarımdan sonra cami 1963'te yeniden ibadete açıldı.

Zal Mahmud Paşa Camii'nde ne görülür

Cami, yamaçta uzaktan fark edilsin diye kübik bir kütle olarak tasarlandı; taş ve tuğla sıralı yüksek duvarları, kat kat sıklaşan pencereleriyle Sinan'ın camileri arasında ayrı durur. İçeride kubbe mihrap tarafında duvara gizlenmiş payandalara, öbür üç yanda galerilere oturur. Mermer mihrabın çevresi dönemin İznik çinileriyle kaplıdır, taş minber ve mukarnaslı cümle kapısının ahşap kanatları da görülmeye değer.

Külliye iki kotta kuruludur. Cami ile on dört odalı medrese şadırvanlı üst avluyu paylaşır; merdivenle inilen alt bahçede L planlı ikinci medrese, hazire ve sekizgen türbe vardır. Türbede Zal Mahmud Paşa ile aynı gün öldüğü rivayet edilen Şah Sultan yatar. Cami ve iki avlu yarım saatte, alt bahçedeki türbe ve hazireyle birlikte kırk beş dakikada gezilir.

Zal Mahmud Paşa Camii'ne ne zaman gitmeli?

Cami gün boyu ibadete açıktır, ancak bir mahalle camisi olduğu için namaz araları dışında kapısı zaman zaman kapalı bulunabilir; içeriyi görmek için öğle ya da ikindi vaktinden hemen önce ya da sonra gitmek en güvenlisidir. Namaz sırasında turistik ziyaret yapılmaz.

Eyüp Sultan Camii'nin kalabalığından uzak, sakin bir duraktır. Bahar ve sonbaharda Eyüp yürüyüşünün ilk durağı olarak rahatça eklenir.

Zal Mahmud Paşa Camii'ne ulaşım

Eminönü'nden kalkan T5 tramvayıyla Feshane durağına inilir, cami iki yüz metre batıdadır. Haliç vapurlarıyla gelinirse Eyüp iskelesinden kıyı boyunca güneye birkaç dakika yürünür. Eyüp Sultan Camii'ne yürüyüş yaklaşık beş dakikadır.

Ziyaretçilerden omuzları ve dizleri örten kıyafet beklenir, kadınlar başlarını örter; cami girişinde ayakkabılar çıkarılır.

Zal Mahmud Paşa Camii nerede?

Cami, Haliç'in batı kıyısından yükselen yamaçta, Defterdar ile Eyüpsultan arasındaki Zal Paşa Caddesi'nin üzerinde durur. Feshane tramvay durağı ve kıyı yolu yaklaşık 200 metre doğudadır. Eyüp Sultan Camii yaklaşık 400 metre kuzeyde, tarihi yarımadanın surlarının Haliç'e indiği Ayvansaray ise 750 metre kadar güneydoğudadır.

Haritalar'da aç

Zal Mahmud Paşa Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Zal Mahmud Paşa Camii'ne giriş ücretli mi?

Hayır, cami ibadete açıktır ve giriş ücretsizdir; avlular, alt bahçedeki hazire ve türbenin çevresi de serbestçe gezilir. Namaz vakitlerinde turistik ziyaret yapılmaz, namaz araları dışında caminin kapısı zaman zaman kapalı olabilir.

Zal Mahmud Paşa Camii'ni kim yaptı?

Cami, III. Murad döneminin vezirlerinden Zal Mahmud Paşa ile eşi Şah Sultan adına Mimar Sinan tarafından yapıldı. Plandaki alışılmadık geri dönüşler yüzünden bazı araştırmacılar onu Sinan'ın çıraklarından birine bağlar, ancak yapının yamaca göre tasarlandığı düşünülerek Sinan'a ait olduğu kabul edilir.

Zal Mahmud Paşa Camii ne zaman yapıldı?

Şah Sultan'ın 1569 tarihli vakfiyesi önce medrese, türbe ve çeşme öngörüyordu. Cami, çiftin 1574'teki evliliğinden sonra eklendi ve 1580'de tamamlandı; medreselerin yapımı 1582'ye kadar sürdü. Avlu duvarındaki çeşmenin kitabesi 1590 tarihlidir.

Zal Mahmud Paşa Türbesi'nde kimler yatıyor?

Alt bahçenin ortasındaki sekizgen, çifte kubbeli türbede Zal Mahmud Paşa ile aynı gün vefat ettiği rivayet edilen eşi Şah Sultan'ın ahşap sandukaları bulunur. Türbedeki üçüncü sandukanın kime ait olduğu bilinmemektedir.

Zal Mahmud Paşa Camii neden iki katlı görünür?

Külliye eğimli bir arazide iki kotta kurulmuştur: cami ile medreselerden biri üst kotta, türbe ile öbür medrese alt kottadır. Caminin kubbe eteğine kadar yükselen galerileri ve kat kat pencereleri de dışarıdan bakıldığında yapıya çok katlı bir görünüm verir.

Zal Mahmud Paşa Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 30–45 dakika sürer.