Defterdar Camii

Tarihi Yapı Dini Yapı Türbe

Eyüp yolunda, Haliç kıyısında Kanuni'nin başdefterdarı ve hattat Nazlı Mahmud Çelebi'nin 1541-42'de yaptırdığı küçük cami. Minaresinde hokka ve kalem biçimli alem, bahçesinde dilimli kemerli açık türbe ve kitabeli eski bir çeşme görülür.

Devamını oku

Defterdar Camii ziyaret bilgileri

Ziyaret süresi: 15–30 dk

Defterdar Camii'ne genel bakış

Defterdar Camii, Haliç kıyısında Eyüp yolunun kenarında duran küçük bir Osmanlı camisidir. Kanuni Sultan Süleyman döneminde yedi yıl başdefterdarlık yapan Nazlı Mahmud Çelebi tarafından 1541-42'de yaptırıldı. Banisi aynı zamanda Şeyh Hamdullah'tan icazet almış bir hattattı; harim kapısının üstündeki Arapça tarih kitabesi onun kaleminden çıkmıştır.

Cami Mimar Sinan'a atfedilir ve kapısındaki tabelada da öyle yazar, ancak TDV İslâm Ansiklopedisi Sinan'ın eserlerini sayan tezkirelerde adının geçmediğini belirtir. Yapı 1766 depreminde harap olmuş, sonraki onarımlarla ilk mimarisinin bir kısmını kaybetmiştir. 2023'te yeni bir restorasyon ve çevre düzenlemesi başlatıldı.

Defterdar Camii'nde ne görülür

Caminin en tanınan ayrıntısı minare alemidir. Hattat banisinin anısına alem, bir hokka içine dikilmiş kalem biçiminde yapılmıştı. Kalem ve hokka zamanla düşüp kayboldu; yenisi 2007'de minareye yeniden yerleştirildi. Kesme taştan dikdörtgen harim kiremitli bir çatıyla örtülüdür, içeride mermer mihrap ve ahşap mahfil görülür.

Bahçedeki hazirede banisinin 1546 tarihli açık türbesi durur: dört mermer sütun üzerinde dilimli dört kemer ve bir kubbe, aralarında şebeke kabartmalı korkuluklar. TDV onu benzerlerinden çok daha süslü ve zarif bulur. Caddedeki duvarda 1543-44 tarihli çeşme, İstanbul'un kitabeli en eski çeşmelerindendir. Cami, türbe ve çeşme on beş, yarım saatte gezilir.

Defterdar Camii'ne ne zaman gitmeli?

Küçük bir mahalle camisi olduğu için kapısı namaz vakitleri arasında kapalı bulunabilir; öğle ya da ikindi namazına yakın gitmek en güvenlisidir. Cuma öğle namazı sırasında ziyaretten kaçınılmalıdır. Türbe ve çeşme her saat bahçeden ve caddeden görülür.

Gezi, Feshane, Zal Mahmud Paşa Camii ve Şah Sultan Külliyesi ile birlikte Eyüp Sultan Camii'ne doğru yürüyerek yapılabilir.

Defterdar Camii'ne ulaşım

Eminönü'nden kalkan T5 tramvayıyla gelinir; Feshane durağı caminin birkaç yüz metre kuzeyindedir. Haliç vapurlarının Eyüp iskelesinden de kıyı boyunca yürünerek gelinir.

Camiye girerken ayakkabılar çıkarılır, omuzları ve dizleri örten kıyafet beklenir, kadınlar başlarını örter. Namaz kılanların önünden geçilmez.

Defterdar Camii nerede?

Cami, Haliç'in batı kıyısında, surların Ayvansaray'da bittiği yerden Eyüp'e uzanan kıyı yolunun kenarında durur. Kara surlarının Haliç ucu yaklaşık 500 m güneydoğusunda, Feshane ve Zal Mahmud Paşa Camii birkaç yüz metre kuzeyindedir. Eskiden önünde Defterdar iskelesi bulunurdu.

Haritalar'da aç

Defterdar Camii hakkında sıkça sorulan sorular

Defterdar Camii'nin minaresindeki hokka ve kalem ne anlama geliyor?

Caminin banisi Nazlı Mahmud Çelebi, Şeyh Hamdullah'tan icazet almış bir hattattı. Minare alemi onun bu mesleğine işaret eden bir hokka ve kalem biçiminde yapıldı. Zamanla kaybolan alemin yerine 2007'de yenisi konuldu.

Defterdar Camii'ni Mimar Sinan mı yaptı?

Cami Mimar Sinan'a atfedilir ve kapıdaki tabelada da öyle yazar. Ancak TDV İslâm Ansiklopedisi, Sinan'ın eserlerini sayan tezkirelerde bu caminin adının geçmediğini, araştırmacıların bir kısmının onu Sinan eserleri arasına almadığını belirtir.

Nazlı Mahmud Çelebi kimdir?

Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1537-42 ve 1544-46 yıllarında toplam yedi yıl kadar başdefterdarlık yapmış bir devlet adamı ve hattattır. 1546'da öldü ve yaptırdığı caminin haziresindeki açık türbeye gömüldü.

Defterdar Çeşmesi neden önemli?

Caminin cadde üzerindeki duvarında, kapının yanında duran çeşme kitabesine göre 1543-44'te yapılmıştır. Kesme taştan, sivri kemerli klasik üsluptaki bu çeşme İstanbul'un günümüze ulaşan kitabeli en eski çeşmelerindendir.

Defterdar Camii ziyarete açık mı?

Cami 2023'te başlayan bir restorasyon ve çevre düzenlemesi nedeniyle bir süre ibadete kapatıldı. Gitmeden önce açık olup olmadığını yerel kaynaklardan kontrol etmek iyi olur; türbe ve çeşme caddeden ve bahçeden görülebilir.

Defterdar Camii gezisi ne kadar sürer?

Ziyaret genellikle 15–30 dakika sürer.