Filistin

Filistin'in kendisi Türk vatandaşlarına vize uygulamaz; ancak Batı Şeria ve Doğu Kudüs'ün bütün giriş kapıları İsrail denetimindedir, bu yüzden bordo pasaport sahiplerinin İsrail'in Ankara Büyükelçiliği ya da İstanbul Başkonsolosluğu'ndan önceden B/2 turistik vize alması gerekir. Girişte İsrail sınır polisi pasaporta damga yerine mavi bir giriş kartı verir; kartı seyahat boyunca saklayın, kontrol noktalarında pasaportla birlikte sorulur. Türkiye ile İsrail arasında doğrudan uçuş olmadığı için en pratik yol Amman'a uçup Allenby/Kral Hüseyin Köprüsü'nden geçmektir; Ben Gurion üzerinden gelmek isteyenler Atina ya da Larnaka aktarması yapar. Sınırda Batı Şeria'ya gideceğinizi söylemek sorgulamayı uzatabilir; sakin ve tutarlı olun, otel rezervasyonu ile dönüş biletini gösterin. Mısır üzerinden Gazze'ye giriş savaş nedeniyle kapalıdır.

Beytüllahim, Ramallah, Eriha ve Nablus'un turistik merkezleri normal zamanlarda gezilir ve yabancı gezgin misafirperverlikle karşılanır; ancak durum haftadan haftaya değişir. Cenin, Tulkarm ve Nablus'un mülteci kampları çevresiyle El Halil'in H2 bölgesinde askerî operasyon, gösteri ve yerleşimci saldırısı riski yüksektir; kalabalık gösterilerden, cuma öğle sonrası kontrol noktası çevrelerinden ve yerleşim yollarından uzak durun. Kontrol noktalarında pasaport ve giriş kartı gösterilir, araç aranabilir, bekleme birkaç dakikadan birkaç saate uzayabilir ve noktalar haber vermeden kapanabilir; askerlerle tartışmayın, fotoğraf çekmeyin. Yola çıkmadan T.C. Dışişleri Bakanlığı'nın güncel uyarısını okuyun, Konsolosluk Kayıt Sistemi'ne kaydolun ve yerel rehberle ya da güvenilir şoförle gezin.

En kolay yol Şam Kapısı'nın karşısındaki Arap otobüs terminalinden kalkan 231 ya da 234 numaralı otobüstür; yolculuk 30-40 dakika sürer ve otobüs sizi ya Beytüllahim'in içine ya da 300 numaralı kontrol noktasına bırakır, oradan taksiyle Yemlik Meydanı'na on dakikadır. Alternatif olarak Kudüs'ten taksiyle kontrol noktasına gidip yürüyerek geçebilir ve karşıda Filistin taksisi alabilirsiniz; İsrail plakalı taksiler ve İsrail şirketinden kiralanan araçlar A bölgesine girmez. Meydan, Doğuş Kilisesi, Süt Mağarası ve Star Street yürüyerek gezilir; duvar resimleri, Walled Off Hotel ve Beyt Sahur için taksi tutun. Dönüşte kontrol noktasında pasaportunuz ve giriş kartınız istenir; akşam saatlerinde kuyruk uzayabilir. Kudüs'ten Ramallah'a da aynı terminalden 218 numaralı otobüs gider ve Kalandiya kontrol noktasından geçer.

Filistin'in kendi parası yoktur; günlük harcamalar İsrail şekeliyle yapılır, Ürdün dinarı ve dolar da bozulur ve büyük alışverişlerde kabul edilir. Batı Şeria büyük ölçüde nakit çalışır: kredi kartı Ramallah ve Beytüllahim'deki oteller, büyük lokantalar ve hediyelik dükkânlarında geçer, çarşı, servis taksisi ve küçük lokantalarda geçmez. Bankamatikler şehir merkezlerinde bulunur ve yabancı kartla şekel verir; kasabalarda seyrektir. Doğru yöntem, Kudüs ya da Ramallah'ta yeterli nakit çekip bozuk parayla dolaşmaktır. Fiyatlar İsrail'den belirgin biçimde ucuzdur; servis taksisi ile şehirler arası yolculuk birkaç şekel, çarşıda öğle yemeği 20-30 şekel civarındadır. Döviz bürolarında kur iyidir ve komisyon alınmaz.

Mart-mayıs ile ekim-kasım en rahat dönemdir; tepelerde 18-27 derece, Eriha'da gezilebilir bir sıcaklık vardır, ilkbaharda kırlar yeşerir, sonbaharda zeytin hasadı yapılır. Yazın Eriha ve çöl manastırları 40 dereceyi aşar, kışın Ramallah ve El Halil'de kar yağabilir. Kudüs merkezli günübirlik gezilerle Beytüllahim bir gün, Eriha ile Vadi Kelt bir gün, Ramallah yarım gün alır. Batı Şeria'yı kendi başına gezmek isteyenler için beş-altı gün iyi bir süredir: Beytüllahim'de iki gece (Battir, Mar Saba, Beyt Sahur dâhil), El Halil'e günübirlik, Ramallah'ta bir-iki gece ve oradan Nablus, Sebastiya ve Eriha. Noel'de Beytüllahim'e gidecekseniz konaklamayı aylar önceden ayırtın; Ramazan'da gündüz programını hafif tutun.

İçmeyin. Musluk suyu içmeye uygun değil. Şişe suyu kullanın, buzdan ve yıkanmış çiğ gıdadan kaçının.

Sağdan trafik.

Türk ehliyeti yeterli; ayrıca uluslararası sürücü belgesi gerekmiyor.

Kısıtlı. Alkol yasak değildir ama görünürlüğü düşüktür ve nerede olduğunuza göre değişir. Hristiyan nüfusun yoğun olduğu Beytüllahim, Beyt Cala, Beyt Sahur ve Ramallah'ta bar, lokanta ve alkol satan dükkânlar vardır; Ramallah'ın gece hayatı Batı Şeria'nın en canlısıdır ve Taybeh köyünde üretilen yerel bira Filistin'in simgesi sayılır, ekimde bira festivali düzenlenir. Nablus, El Halil, Cenin ve Doğu Kudüs'ün Müslüman mahallelerinde alkol pratikte yoktur. Kamusal alanda içmeyin, Ramazan'da gündüz sokakta yemek ve içmekten kaçının. Gazze'de alkol tümüyle yasaktır.

Kapalı giyim beklenir. Yasal bir kıyafet zorunluluğu yoktur ama toplum muhafazakârdır ve kapalı giyim beklenir. Erkekler için uzun pantolon, kadınlar için omuzları ve dizleri örten bol giysiler doğru tercihtir; başörtüsü sokakta zorunlu değildir, camilerde ve Harem-i İbrahim'de şarttır ve girişte örtü verilir. Kiliselerde de omuz ve diz kapalı olmalıdır. Ramallah belirgin biçimde rahattır, üniversite çevresi ve kafelerde batılı giyim olağandır; Nablus, El Halil ve köyler çok daha muhafazakârdır. Şort ve askılı üstle çarşıya ya da ibadet yerlerine girmeyin; Ramazan'da giyimde ekstra özen gösterin.

Kısıtlı. Şehir, çarşı, kilise, doğa ve arkeolojik alan fotoğrafı serbesttir. Kısıtlar güvenlikle ilgilidir: İsrail kontrol noktaları, askerler, askerî araçlar, gözetleme kuleleri, ayrım duvarının askerî bölümleri ve yerleşim girişleri kesinlikle çekilmez; telefonu kaldırmak gözaltına ve telefonun incelenmesine yol açabilir. Beytüllahim'deki duvar resimleri ise turistik bir duraktır ve çekilir. İnsan fotoğrafı çekmeden önce mutlaka izin isteyin; kadınlara ve çocuklara habersiz objektif çevirmeyin. Camilerde ibadet edenleri çekmeyin.

Yasal ama tanınmıyor. Batı Şeria'da yürürlükteki 1960 tarihli Ürdün ceza yasası eşcinsel ilişkiyi suç saymaz; Gazze'de ise 1936 tarihli Britanya Mandası ceza yasası hâlâ geçerlidir ve erkekler arası ilişkiyi cezalandırır. Hiçbir yerde birliktelik tanınması, evlilik ya da ayrımcılık koruması yoktur ve toplumsal baskı çok güçlüdür; aile ve çevre tepkisi yasadan daha belirleyicidir, açık kimlik ciddi risk taşır. LGBT+ gezginlerin ilişkilerini kamusal alanda görünür kılmaması, tanışma uygulamalarını kullanmaması ve dijital izlerine dikkat etmesi gerekir.

Katı. Uyuşturucu bulundurma, kullanma ve satma Filistin yasalarında ağır suçtur; 2015 tarihli yasa bulundurma için hapis, ticaret için uzun süreli hapis cezaları öngörür ve kenevir dâhil hiçbir madde için tolerans yoktur. Ayrıca A bölgeleri dışında ve kontrol noktalarında İsrail hukuku uygulanır; İsrail'in kenevir konusundaki kısmi hoşgörüsü Batı Şeria'da geçerli değildir. Kontrol noktalarında çanta ve araç aramaları sıktır; başkasına ait hiçbir paketi taşımayın. Reçeteli ilaçlarınızı orijinal kutusunda ve doktor raporuyla taşıyın.

• Jawwal — 1999'da kurulan, Paltel grubuna bağlı ilk ve en büyük Filistin operatörüdür; Batı Şeria'da ve Gazze'de en geniş kapsama Jawwal'dadır ve bayisi her kasabada bulunur. Yıllarca yalnızca 3G verebildi, 2026'da şehirlerden başlayarak 4G'ye geçmektedir. Batı Şeria için ilk tercih budur.
• Ooredoo — 2009'da Wataniya adıyla kurulan, Katar'ın Ooredoo grubuna bağlı ikinci operatördür. Kapsaması şehirlerde Jawwal'la eşdeğerdir, kırsalda ve Gazze'de daha dardır; veri paketleri çoğu zaman daha ucuzdur. Ramallah ve Beytüllahim'de bayisi kolay bulunur.
• Cellcom — İsrail'in en büyük şebekesidir ve Filistin lisansı yoktur; buna karşın yerleşimlerdeki baz istasyonları sayesinde Batı Şeria'nın büyük bölümünde ve Doğu Kudüs'te sinyal verir. Kudüs'ten günübirlik Beytüllahim ya da Ramallah'a geçen gezgin için İsrail hattı çoğu zaman yeterli olur; Partner ve Pelephone için de aynı durum geçerlidir.

• Polis: 100 — Filistin polisi için 100 aranır; hat Arapça çalışır, İngilizce her zaman bulunmaz, otel resepsiyonundan aracılık istemek daha hızlıdır. Filistin polisi yalnızca A bölgelerinde yetkilidir; kontrol noktalarında, C bölgelerinde ve Doğu Kudüs'te muhatap İsrail polisi ya da ordusudur (İsrail polisi 100). Beytüllahim'de ayrıca turizm polisi bulunur.
• Ambulans: 101 — Ambulans için 101 aranır ve Filistin Kızılayı bağlanır. Ambulanslar kontrol noktalarında bekletilebildiği için ulaşım gecikebilir; ciddi durumda otel aracıyla en yakın hastaneye gitmek çoğu zaman daha hızlıdır. Ramallah, Beytüllahim ve Nablus'ta özel hastaneler vardır, ağır vakalar Doğu Kudüs'teki hastanelere sevk edilir. Sigortanızın Batı Şeria'yı kapsadığını doğrulayın.
• İtfaiye: 102 — İtfaiye ve sivil savunma için 102 aranır. Yaz sonunda tepelerdeki zeytinlik ve çalılıklarda yangın riski yüksektir; kırsalda ateş yakmayın. Kalabalık ve dar eski çarşılarda (Nablus, El Halil) çıkış yolları sınırlıdır; konakladığınız binanın yangın çıkışını ilk gün öğrenin. Ekipman ve araç sayısı sınırlı olduğu için müdahale büyük şehirler dışında yavaştır.
• Türkiye temsilciliği: +972 2 591 0555 — T.C. Kudüs Başkonsolosluğu Şeyh Cerrah'ta Nablus Yolu No 2 adresindedir; Türkiye'nin Filistin'le ilişkilerini yürüten misyon budur, nöbetçi hat +972 54 660 6210, e-posta [email protected]. Nerede olursanız olun T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi'ne +90 312 292 29 29 numarasından 7 gün 24 saat ücretsiz ulaşabilirsiniz; pasaport kaybı, gözaltı, kaza ve tahliye gibi durumlarda aranacak numara budur. Yola çıkmadan Konsolosluk Kayıt Sistemi'ne kaydolun.

Ziyaret için en uygun dönem: Mart–Mayıs, Ekim–Kasım.

Nakit, Kredi kartı ve Banka kartı yaygın olarak kabul ediliyor.