İsveç
Kuzey Avrupa · 10,6 milyon nüfus · 450.295 km²
İsveç; on dört ada üzerine kurulu başkenti Stokholm'den Gamla Stan'ın dar sokaklarına, Vasa gemisinden metro istasyonlarının yeraltı sanat galerisine, Dalarna'nın kırmızı ahşap evlerinden Gotland'ın ortaçağ surlarına ve Laponya'da Abisko'nun kuzey ışıklarına uzanır — tasarımı, ormanı ve "herkesin hakkı" ilkesiyle doğaya sınırsız erişimi bir arada sunar.
İsveç hakkında bilinmesi gerekenler
-
Vize — T.C. pasaportu
Seyahatten önce konsolosluk ya da vize başvuru merkezinden vize alınması gerekiyor. Başvuru randevu, belge ve harç istiyor; onay birkaç hafta sürebiliyor.
-
Vize gerekli
- Para birimi
-
-
SEK (1 SEK = ₺5,01)
İsveç Kronu
-
-
Musluk suyu
Şebeke suyu içme suyu standardında; musluktan içmek, dişleri fırçalamak ve buz kullanmak sorun çıkarmıyor.
-
İçilebilir
Şişe suyu almanız gerekmiyor
İsveç'e ne zaman gidilir?
Havanın, kalabalığın ve fiyatların en dengeli olduğu, ülkeyi gezmek için en uygun aylar.
En uygun dönem Mayıs–Eylül
İsveç yerel kuralları
Ülkenin kendi mevzuatı; ihlali para cezasından sınır dışı edilmeye kadar sonuç doğurabiliyor.
-
Alkol Kısıtlı
Alkol devlet tekelindedir: hacimce yüzde 3,5'in üzerindeki tüm içkiler yalnızca Systembolaget mağazalarında satılır, marketlerde sadece hafif bira bulunur. Satın alma yaşı 20, bar ve restoranda içme yaşı 18'dir ve kimlik neredeyse her seferinde sorulur; Systembolaget hafta içi akşam erken kapanır, pazar günleri kapalıdır — cuma akşamı planınızı buna göre yapın. Trafikte sınır 0,2 promil ile Avrupa'nın en katılarındandır, aşılması hapis cezasına kadar gidebilir. -
Kıyafet Serbest
Kıyafette kural yoktur, giyim sade ve rahattır. Yerel görgü kuralları daha belirleyicidir: eve girerken ayakkabı çıkarılır, sauna ve yüzme tesislerinde havuza girmeden önce mayosuz duş alınır. Kışın sıcaklık uzun süre eksilerde kaldığı için katmanlı termal giyim, kaymayı önleyen bot ve eldiven gerçek bir gerekliliktir. -
Fotoğraf çekmek Serbest
Fotoğraf çekmek serbesttir ve "allemansrätten" (herkesin hakkı) sayesinde doğada geniş bir dolaşım özgürlüğü vardır; yine de evlere ve özel bahçelere yaklaşmayın. Askeri bölgelerde "fotograferingsförbud" levhaları asılıdır ve bu yasak ciddiye alınır. Drone uçurmak AB kurallarına tabidir; havalimanı çevresinde ve kalabalık üstünde yasaktır. -
LGBT+ yasal durumu Yasal
Eşcinsel evlilik 2009'dan beri yasaldır, evlat edinme ve üremeye yardımcı tedavi hakları eşittir, ayrımcılık ve nefret söylemi yasayla cezalandırılır. Toplumsal kabul dünyanın en yüksek düzeylerindedir; Stockholm Pride Kuzey Avrupa'nın en büyük etkinliğidir. -
Uyuşturucu yasaları Katı
İsveç'te sıfır tolerans uygulanır ve bu, bulundurmanın ötesine geçer: kanınızda ya da idrarınızda madde saptanması başlı başına suçtur, polis makul şüphe üzerine test isteyebilir. Az miktarda esrar bile para cezası ya da altı aya kadar hapis doğurur; komşu ülkelerden yasal biçimde alınmış ürünler burada geçerli değildir. Satış ve kaçakçılıkta ceza on yıla kadar çıkar.
İsveç nerede?
İsveç, İskandinavya Yarımadası'nın doğu yarısını kaplar; batıda Norveç, kuzeydoğuda Finlandiya ile komşudur, doğusunda Baltık Denizi ve Botni Körfezi uzanır. Batı sınırı boyunca İskandinav dağları yükselir, güney ve doğu ise ormanlar ile binlerce göle bölünmüş alçak arazidir. Kuzey ucu Kutup Dairesi'nin ötesindedir; Gotland ile Öland en büyük adalarıdır.
İsveç'e genel bakış
İsveç, İskandinavya'nın en büyük ülkesidir ve yüzölçümünün yarıdan fazlası ormanla kaplıdır; yüz binden fazla göl, binlerce ada ve kuzeyde Avrupa'nın son büyük vahşi doğa alanlarından biri barındırır. Başkent Stokholm, Mälaren Gölü'nün Baltık'a açıldığı yerde on dört ada üzerine kurulmuştur ve suyla o kadar iç içedir ki "Kuzeyin Venedik'i" denir. Şehrin kalbi, dar arnavut kaldırımlı sokakları ve Stortorget Meydanı'nın renkli cephelerine sahip ortaçağ eski şehri Gamla Stan'dır; burada Kraliyet Sarayı, Nobel Müzesi ve Riddarholmen Kilisesi yan yana durur. Stokholm'ün iki müzesi başlı başına seyahat sebebidir: 1628'de ilk seferinde batan ve üç yüz yıl sonra neredeyse eksiksiz çıkarılan savaş gemisinin sergilendiği Vasa Müzesi ile dünyanın ilk açık hava müzesi Skansen. Şehrin metro ağı ise "dünyanın en uzun sanat galerisi" olarak anılır: yüzden fazla istasyon, çıplak kayaya doğrudan işlenmiş resim ve heykellerle bezenmiştir. Sudan yarım saat uzakta, UNESCO listesindeki Drottningholm Sarayı ve otuz bin adacıktan oluşan Stokholm Takımadaları başlar.
Ülkenin geri kalanı da aynı ölçüde çeşitlidir. Batı kıyısında Göteborg, kanalları, Haga mahallesinin ahşap evleri ve İskandinavya'nın en büyük lunaparkı Liseberg'le rahat bir liman şehridir; kuzeyindeki Bohuslän kıyısı granit kayalıkları, ıstakoz tekneleri ve Smögen gibi balıkçı kasabalarıyla İsveçlilerin klasik yaz rotasıdır. Güneyde Malmö, Santiago Calatrava'nın burgu gibi kıvrılan gökdeleni Turning Torso ve Kopenhag'a uzanan Öresund Köprüsü'yle Danimarka'ya komşudur — iki şehir arası trenle otuz beş dakikadır. Baltık'taki Gotland Adası'nda Visby, surları neredeyse bütünüyle ayakta duran bir ortaçağ Hansa kasabasıdır ve UNESCO listesindedir. İç kesimdeki Dalarna, Falu kırmızısına boyanmış ahşap evleri, kırmızı Dalahäst atları ve haziranda kutlanan Midsommar (yaz gündönümü) şenlikleriyle İsveç'in "en İsveç" bölgesi sayılır. Uppsala'nın gotik katedrali ülkenin en büyüğü, Kalmar Şatosu ise Rönesans döneminin en iyi korunmuş kalelerindendir.
Kuzey, tümüyle başka bir ülkedir. Kuzey Kutup Dairesi'nin ötesindeki İsveç Laponyası, Sami halkının binlerce yıllık ren geyiği besiciliği kültürünün sürdüğü yerdir. Abisko Milli Parkı'ndaki "Lapporten" adlı U biçimli buzul vadisi bölgenin simgesidir; parkın gökyüzü, çevresindeki dağların yarattığı mikro iklim sayesinde şaşırtıcı derecede sık açık kalır ve kuzey ışıklarını görme şansı burada Avrupa'nın en yüksek düzeyindedir. Kiruna, İsveç'in madencilik başkentidir ve maden ocağının şehri yutması nedeniyle bütün merkez kilometrelerce öteye taşınmaktadır — dünyada eşi az görülür bir şehir nakli. Yakınındaki Jukkasjärvi köyünde her kış Torne Nehri'nin buzundan yeniden inşa edilen ve ilkbaharda eriyip nehre dönen Icehotel bulunur. Kungsleden (Kral Yolu) yaklaşık 440 kilometreyle ülkenin en ünlü yürüyüş rotasıdır; Sarek Milli Parkı ise yolu, köprüsü ve işaretlemesi olmayan gerçek bir vahşi doğa alanıdır. Bütün bu doğaya erişim ücretsizdir: "allemansrätten" (herkesin hakkı) ilkesi, özel evlerin yakınına yaklaşmamak ve iz bırakmamak koşuluyla ülkenin hemen her yerinde yürüme, kamp kurma ve meyve toplama hakkı verir.
Ne zaman gitmeli?
İsveç'te mevsim seçimi, kuzeye mi güneye mi gittiğinize göre değişir. Haziran-ağustos arası şehirler, takımadalar ve kıyı için en iyi dönemdir: günler çok uzundur, Stokholm'de gökyüzü haziranda tam kararmaz, teraslar ve ada vapurları canlanır. Haziran sonundaki Midsommar İsveç'in en büyük bayramıdır — çiçek çelenkleri, direk etrafında dans ve kırsala akın; ancak o hafta sonu şehirlerde birçok dükkân ve restoran kapanır, planınızı buna göre yapın. Temmuz aynı zamanda İsveçlilerin toplu tatil ayıdır. Mayıs ve eylül, kalabalığın azaldığı, fiyatların düştüğü tatlı noktalardır; eylülde ormanlar renk değiştirir ve kuzeyde aurora sezonu başlar. Kuzey ışıkları için asıl pencere eylül sonu-mart sonudur ve en güvenilir üs Abisko'dur; Kiruna ve Jukkasjärvi de klasik seçeneklerdir. En az üç dört gece ayırın, tek geceye bel bağlamayın. Kış (aralık-mart) aynı zamanda köpek kızağı, kar motosikleti, ren geyiği safarisi ve Icehotel mevsimidir; buna karşılık kuzeyde gün çok kısadır, aralık-ocakta güneş ufkun üzerine hiç çıkmaz. Yaz ortasında Laponya'ya çıkacaksanız gece yarısı güneşini görürsünüz ama sivrisinek yoğunluğu ciddidir; kovucu ve cibinlikli şapka gerçekten işe yarar.
Ulaşım
İstanbul'dan Stokholm Arlanda'ya direkt uçuşlar yaklaşık dört saattir; Göteborg ve Malmö'ye genelde aktarmayla gidilir, Malmö'ye alternatif Kopenhag Kastrup'a uçup trenle geçmektir. Arlanda'dan şehir merkezine Arlanda Express treni yirmi dakikada ulaşır; daha ucuz otobüs seçenekleri de vardır. Ülke içinde demiryolu (SJ) omurgadır: Stokholm-Göteborg üç saat, Stokholm-Malmö dört buçuk saattir; kuzeye giden gece trenleri Abisko ve Kiruna'ya kadar iner ve yataklı vagonlarıyla hem ulaşım hem konaklama çözer. Biletler ne kadar erken alınırsa o kadar ucuzdur. Uzun mesafelerde iç hat uçuşları (SAS, Norwegian) zamandan kazandırır. Gotland'a Nynäshamn ve Oskarshamn'dan feribotla üç saatte varılır. Şehir içi toplu taşıma kusursuz çalışır; Stokholm'de metro, otobüs ve ada vapurları tek bir SL kartıyla kullanılır. Araç kiralamak kırsal için ideal olsa da bilmeniz gerekenler var: 1 Aralık-31 Mart arasında kış lastiği zorunludur, alkol sınırı 0,2 promildir (pratikte sıfır tolerans), Stokholm ve Göteborg'da tıkanıklık vergisi otomatik plaka okumayla alınır ve kiralık araçlarda sonradan kartınıza yansır. Alacakaranlıkta alg (İsveç geyiği) ve ren geyiği çarpması gerçek bir risktir; kuzeyde yol kenarındaki uyarı levhalarını ciddiye alın. Son olarak: İsveç dünyanın en nakitsiz ülkelerinden biridir — birçok müze, kafe ve otobüs nakit kabul etmez. Temassız kart ya da telefon ödemesi neredeyse zorunludur.
İsveç hakkında sıkça sorulan sorular
İsveç'e girişte vize gerekir mi?
Evet. İsveç hem Avrupa Birliği hem de Schengen üyesidir; Türkiye vatandaşları için Schengen vizesi zorunludur ve başvuru İsveç temsilciliği ya da yetkili vize merkezi üzerinden yapılır. Randevular yaz sezonu öncesinde hızla dolduğundan erken başvurun. Seyahat sağlık sigortası zorunludur. Aynı Schengen vizesiyle Norveç, Danimarka ve Finlandiya'yı da aynı seyahatte gezebilirsiniz — özellikle Malmö'den Öresund Köprüsü'yle Kopenhag'a otuz beş dakikada geçilir. İsveç Avrupa Birliği üyesi olmasına rağmen euro kullanmaz; para birimi İsveç kronudur (SEK).
İsveç'te nakit para gerekir mi, ödeme nasıl yapılır?
Neredeyse hiç nakit gerekmez — İsveç dünyanın en nakitsiz toplumlarından biridir ve birçok kafe, müze, otobüs ve dükkân "kontantfri" (nakitsiz) olduğunu açıkça belirtir; yani nakit kabul etmez. Temassız kredi ya da banka kartı her yerde geçer, bahşiş beklentisi düşüktür. Yanınızda bir miktar kron bulundurmak zararsızdır ama ödeme aracınız kart olmalıdır; kartınızın yurt dışı kullanıma açık olduğundan emin olun. Alkol konusunda önemli bir kural var: yüzde 3,5'in üzerindeki alkollü içkiler yalnızca devlet tekeli Systembolaget mağazalarında satılır, akşamüstü kapanır ve pazar günleri kapalıdır — planınızı buna göre yapın.
Kuzey ışıklarını görmek için nereye, ne zaman gitmeli?
Sezon eylül sonundan mart sonuna kadardır ve en güvenilir yer Abisko Milli Parkı'dır: çevresindeki dağların yarattığı "mavi delik" etkisi sayesinde gökyüzü burada bölge ortalamasının çok üzerinde açık kalır, bu da aurora şansını Avrupa'nın en yükseğine çıkarır. Aurora Gökyüzü İstasyonu'na telesiyejle çıkılır. Kiruna ve Jukkasjärvi de klasik üslerdir; Stokholm'den gece treniyle ya da uçakla ulaşılır. En az üç dört gece ayırın — hava kapalı geçebilir ve tek gecelik plan çoğu zaman hüsranla biter. Termal içlik, kalın bot, eldiven ve yedek pil şarttır; soğuk, telefon pillerini dakikalar içinde bitirir.
"Allemansrätten" nedir, doğada serbestçe kamp kurabilir miyim?
Allemansrätten, "herkesin hakkı" anlamına gelen ve anayasada güvence altına alınan bir ilkedir: özel mülk olsun olmasın, İsveç'in hemen her kırsalında serbestçe yürüyebilir, bisiklet sürebilir, mantar ve orman meyvesi toplayabilir ve bir-iki geceliğine çadır kurabilirsiniz. Karşılığında üç kural geçerlidir: evlere ve bahçelere yaklaşmamak, hiçbir şeye zarar vermemek ve arkanızda iz bırakmamak. Ateş yakmak yasak değildir ama kuraklık dönemlerinde bölgesel ateş yasakları ilan edilir, mutlaka kontrol edin. Milli parklarda ek kısıtlar olabilir; tabelalardaki kuralları okuyun. Bu ilke sayesinde İsveç'in en pahalı olmayan tarafı, aynı zamanda en güzel tarafıdır.
İsveç pahalı mı, bütçe nasıl kısılır?
İsveç pahalı bir ülkedir ama Norveç ve İzlanda kadar değildir; asıl yükü dışarıda yemek, alkol ve otel oluşturur. Bütçeyi kısmanın en etkili yolu öğle yemeğini "dagens lunch" (günün menüsü) olarak yemektir: hafta içi öğlenleri çoğu restoran ana yemek, salata, ekmek ve kahveyi tek ve makul bir fiyata sunar; aynı yemek akşam iki katına çıkar. Süpermarketten alışveriş, mutfaklı konaklama ve hostel/kabin seçenekleri işe yarar. Tren ve uçak biletlerini aylar öncesinden alın. Müzelerin bir kısmı ücretsizdir, Stokholm Kartı yoğun bir programda kâr getirir. Doğaya erişim ve musluk suyu bedavadır; şişe su almak gereksiz masraftır.
İsveç'te musluk suyu içilir mi?
İçilebilir. Şebeke suyu içme suyu standardında; musluktan içmek, dişleri fırçalamak ve buz kullanmak sorun çıkarmıyor.
İsveç'te trafik hangi yönden akar?
Sağdan trafik.
İsveç'te Türk ehliyeti geçerli mi?
Türk ehliyeti yeterli; ayrıca uluslararası sürücü belgesi gerekmiyor.
İsveç'te alkol serbest mi?
Kısıtlı. Alkol devlet tekelindedir: hacimce yüzde 3,5'in üzerindeki tüm içkiler yalnızca Systembolaget mağazalarında satılır, marketlerde sadece hafif bira bulunur. Satın alma yaşı 20, bar ve restoranda içme yaşı 18'dir ve kimlik neredeyse her seferinde sorulur; Systembolaget hafta içi akşam erken kapanır, pazar günleri kapalıdır — cuma akşamı planınızı buna göre yapın. Trafikte sınır 0,2 promil ile Avrupa'nın en katılarındandır, aşılması hapis cezasına kadar gidebilir.
İsveç'te nasıl giyinmek gerekir?
Serbest. Kıyafette kural yoktur, giyim sade ve rahattır. Yerel görgü kuralları daha belirleyicidir: eve girerken ayakkabı çıkarılır, sauna ve yüzme tesislerinde havuza girmeden önce mayosuz duş alınır. Kışın sıcaklık uzun süre eksilerde kaldığı için katmanlı termal giyim, kaymayı önleyen bot ve eldiven gerçek bir gerekliliktir.
İsveç'te fotoğraf çekmek serbest mi?
Serbest. Fotoğraf çekmek serbesttir ve "allemansrätten" (herkesin hakkı) sayesinde doğada geniş bir dolaşım özgürlüğü vardır; yine de evlere ve özel bahçelere yaklaşmayın. Askeri bölgelerde "fotograferingsförbud" levhaları asılıdır ve bu yasak ciddiye alınır. Drone uçurmak AB kurallarına tabidir; havalimanı çevresinde ve kalabalık üstünde yasaktır.
İsveç'te LGBT+ bireylerin yasal durumu nedir?
Yasal. Eşcinsel evlilik 2009'dan beri yasaldır, evlat edinme ve üremeye yardımcı tedavi hakları eşittir, ayrımcılık ve nefret söylemi yasayla cezalandırılır. Toplumsal kabul dünyanın en yüksek düzeylerindedir; Stockholm Pride Kuzey Avrupa'nın en büyük etkinliğidir.
İsveç'te uyuşturucu yasaları ne kadar katı?
Katı. İsveç'te sıfır tolerans uygulanır ve bu, bulundurmanın ötesine geçer: kanınızda ya da idrarınızda madde saptanması başlı başına suçtur, polis makul şüphe üzerine test isteyebilir. Az miktarda esrar bile para cezası ya da altı aya kadar hapis doğurur; komşu ülkelerden yasal biçimde alınmış ürünler burada geçerli değildir. Satış ve kaçakçılıkta ceza on yıla kadar çıkar.
İsveç'te acil durumda hangi numara aranır?
- Acil çağrı: 112 — Tek acil numarası; polis, ambulans, itfaiye, deniz ve dağ kurtarma ile zehir danışma bu hattan yönlendirilir. Ücretsizdir, operatörler akıcı İngilizce konuşur ve "112" uygulaması konumunuzu ekiplere iletir.
- Polis: 114 14 — Polisin acil olmayan hattı; hırsızlık ihbarı, kayıp eşya, bilgi alma ve suç duyurusu için 112 yerine bu numara aranır. Yurt dışından +46 77 114 14 00.
- Yol yardım: 020 912 912 — Assistancekåren yol yardım hattı; arıza, akü, lastik ve çekici için. Kışın kar ve buz nedeniyle yoldan çıkma çağrıları en sık nedendir.
İsveç'e ne zaman gidilir?
Ziyaret için en uygun dönem: Mayıs–Eylül.
İsveç'te hangi ödeme yöntemleri geçerli?
Nakit, Kredi kartı, Banka kartı, Temassız (NFC) ve Mobil cüzdan yaygın olarak kabul ediliyor.