Birleşik Krallık
Kuzey Avrupa · 69 milyon nüfus · 243.610 km²
Birleşik Krallık; Londra'nın Big Ben'i ve kırmızı otobüslerinden Cotswolds'un bal rengi taş köylerine, Oxford ve Cambridge'in avlularından İskoç Dağları'nın Glencoe vadisine, Galler'in Snowdonia zirvelerinden Kuzey İrlanda'nın altıgen bazalt sütunlarına uzanan, dört ülkeden oluşan bir krallıktır.
Birleşik Krallık hakkında bilinmesi gerekenler
-
Vize — T.C. pasaportu
Seyahatten önce konsolosluk ya da vize başvuru merkezinden vize alınması gerekiyor. Başvuru randevu, belge ve harç istiyor; onay birkaç hafta sürebiliyor.
-
Vize gerekli
180 güne kadar
- Para birimi
-
-
GBP (1 GBP = ₺65,64)
İngiliz Sterlini
-
-
Musluk suyu
Şebeke suyu içme suyu standardında; musluktan içmek, dişleri fırçalamak ve buz kullanmak sorun çıkarmıyor.
-
İçilebilir
Şişe suyu almanız gerekmiyor
Birleşik Krallık'a ne zaman gidilir?
Havanın, kalabalığın ve fiyatların en dengeli olduğu, ülkeyi gezmek için en uygun aylar.
En uygun dönem Mayıs–Eylül
Birleşik Krallık yerel kuralları
Ülkenin kendi mevzuatı; ihlali para cezasından sınır dışı edilmeye kadar sonuç doğurabiliyor.
-
Alkol Serbest
Alkol serbesttir ve pub kültürü günlük hayatın parçasıdır; satın alma ve içme yaşı 18'dir, marketlerde kimlik sorulması olağandır. Trafikte alkol sınırı İngiltere, Galler ve Kuzey İrlanda'da 0,8 promil, İskoçya'da 0,5 promildir — İskoçya'ya geçerken sınırın düştüğünü unutmayın. Birçok belediye şehir merkezlerinde sokakta açık alkol tüketimini yasaklamıştır ve Londra metrosu ile otobüslerinde alkol yasaktır. -
Kıyafet Serbest
Kıyafet konusunda hiçbir kısıtlama yoktur. Katedral ve kiliselerde yazılı bir kural olmasa da saygılı giyim beklenir; bazı şık restoran, kulüp ve tiyatrolarda "smart casual" kuralı uygulanır ve spor ayakkabı ile girişe izin verilmeyebilir. Hava çok çabuk değiştiği için mevsim fark etmeksizin su geçirmez bir dış katman en pratik seçimdir. -
Fotoğraf çekmek Serbest
Kamusal alanda fotoğraf çekmek serbesttir ve sokakta insanların fotoğrafını çekmek yasak değildir; askeri tesisler, bazı hükümet binaları ve havalimanı güvenlik bölgeleri istisnadır. Müze ve galerilerin çoğunda flaşsız fotoğrafa izin verilir, ancak Westminster Abbey gibi bazı yerlerde iç mekân fotoğrafı yasaktır. Alışveriş merkezleri ve tren istasyonları özel mülk sayılır; profesyonel ekipman ve tripod için izin gerekebilir. -
LGBT+ yasal durumu Yasal
Eşcinsel ilişki yasaldır; eşcinsel evlilik İngiltere ve Galler ile İskoçya'da 2014'ten, Kuzey İrlanda'da 2020'den beri tanınır. Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği Eşitlik Yasası ile ayrımcılığa karşı korunur, nefret suçu düzenlemesi vardır. Londra, Manchester, Brighton ve Glasgow güçlü LGBT+ mahalleleri ve büyük Pride yürüyüşleriyle bilinir; toplumsal kabul ülke genelinde yüksektir. -
Uyuşturucu yasaları Katı
Uyuşturucular A, B ve C sınıflarına ayrılır; esrar B sınıfındadır, bulundurmak 5 yıla kadar hapis, satmak 14 yıla kadar hapis cezası öngörür. Uygulamada küçük miktarda esrarla ilk kez yakalananlar genelde uyarı ya da ceza bildirimiyle geçiştirilse de bu bir hak değildir ve yabancılar için vize/giriş sorununa yol açar. Kokain ve ekstazi gibi A sınıfı maddelerde bulundurma 7 yıla kadar, ticaret müebbet hapse kadar cezalandırılır; festival ve kulüp girişlerinde üst araması yapılabilir.
Birleşik Krallık nerede?
Birleşik Krallık, Avrupa'nın kuzeybatısında, anakaradan Manş Denizi ile ayrılan adalar üzerindedir: Büyük Britanya'da İngiltere, İskoçya ve Galler, ayrıca İrlanda adasının kuzeydoğusunda Kuzey İrlanda. Tek kara sınırı İrlanda Cumhuriyeti iledir. Kuzeye gidildikçe arazi yükselir; en yüksek noktası İskoçya'daki 1.345 metrelik Ben Nevis'tir.
Birleşik Krallık'a genel bakış
Birleşik Krallık tek bir ülke değil, dört ülkenin birliğidir: İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda. Her birinin kendi bayrağı, kendi tarihi, çoğu zaman kendi dili ve son derece belirgin bir kimliği vardır — bu yüzden bir İskoç'a "İngiliz" demek iyi karşılanmaz. Başkent Londra, dünyanın en çok ziyaret edilen şehirlerinden biridir ve bir tatilin tamamını tek başına doldurabilir. Thames kıyısında Big Ben ve Parlamento Binası, kraliyet ailesinin ikametgâhı Buckingham Sarayı ve muhafız değişimi, iki kulesi arasından gemiler geçsin diye açılan Tower Bridge, dokuz yüz yıllık Londra Kulesi ve içindeki kraliyet mücevherleri, nehrin kıyısında dönen London Eye, Westminster Abbey ve St Paul Katedrali klasik listeyi oluşturur. Ama Londra'nın asıl sürprizi müzeleridir: British Museum, National Gallery, Tate Modern, Victoria & Albert ve Doğa Tarihi Müzesi dünyanın en büyük koleksiyonlarındandır ve hepsi ücretsizdir. Şehir mahalle mahalle değişir: Camden'ın pazarı, Notting Hill'in renkli evleri, Shoreditch'in sokak sanatı, Soho'nun tiyatroları ve Hyde Park'ın genişliği aynı metro hattı üzerindedir.
Londra'nın dışında İngiltere, kısa mesafelerde şaşırtıcı çeşitlilik sunar. Bir saatlik trenle varılan Oxford ve Cambridge, sekiz yüz yıllık kolejleri, taş avluları ve nehirde sırıkla itilen düz tekneleriyle (punting) ayrı birer dünyadır. Roma döneminden kalma kaplıcaların üzerine kurulmuş Bath, Gürcü dönemi bal rengi taş mimarisiyle bir bütün hâlinde UNESCO listesindedir. Yakınındaki Cotswolds bölgesi, aynı sarı kireç taşından yapılmış Bibury ve Castle Combe gibi köyleriyle "İngiliz kırsalı" denince akla gelen görüntünün ta kendisidir. Salisbury Ovası'ndaki Stonehenge, beş bin yıllık megalit çemberiyle Avrupa'nın en gizemli tarih öncesi anıtıdır. Kuzeyde York, ortaçağ surları, devasa katedrali (York Minster) ve üst katları sokağa doğru sarkan Shambles sokağıyla gezilir; daha kuzeyde Lake District, göller, çıplak tepeler ve taş duvarlarla bölünmüş çayırlarıyla İngiliz şiirinin doğduğu manzaradır. Güneybatıda Dorset'in Jurassic kıyısındaki Durdle Door kaya kemeri ve Cornwall'da gelgitle karaya bağlanan St Michael's Mount adası, ülkenin en güzel iki kıyı görüntüsüdür.
Kuzeye çıkıldığında İskoçya başlar ve manzara sertleşir. Edinburg, kayalık bir volkan konisinin üzerindeki kalesi, Eski Şehir'in dar geçitleri ve her ağustos şehri baştan aşağı sahneye çeviren Fringe festivaliyle Avrupa'nın en çarpıcı başkentlerinden biridir. Kuzeybatıya doğru Highlands (Yüksek Dağlar) uzanır: Glencoe vadisi çıplak, dik ve trajik tarihiyle ülkenin en dramatik manzarasıdır; Loch Ness'in kıyısındaki Urquhart Kalesi kalıntıları ve gölün efsanevi canavarı turistleri çeker; üç suyun buluştuğu noktada duran Eilean Donan Kalesi, İskoçya'nın en çok fotoğraflanan yapısıdır. Glenfinnan Viyadüğü'nden geçen buharlı tren, Harry Potter filmlerinden tanıdıktır ve yazın gerçekten çalışır. Batıda Skye Adası, Old Man of Storr kaya sütunları ve Quiraing yamaçlarıyla başlı başına bir seyahattir. Güneybatıda Galler, kendi dili (Welsh) ve şatolar ülkesidir: Snowdonia Milli Parkı'nın zirveleri ve gölleri yürüyüşçülerin merkezidir, Caernarfon ve Conwy'nin Ortaçağ kaleleri UNESCO listesindedir. Denizin ötesindeki Kuzey İrlanda ise Belfast'ta Titanic'in inşa edildiği tersaneyi ve onun anısına yapılmış müzeyi, kıyıda ise volkanik lavın soğurken oluşturduğu kırk bin altıgen bazalt sütundan meydana gelen Giant's Causeway'i (Devlerin Geçidi) sunar.
Ne zaman gitmeli?
En iyi dönem mayıs-eylül arasıdır: gün uzundur (haziranda 16-18 saat), kırsal en yeşil hâlindedir, açık hava festivalleri ve bahçeler bu aylarda gezilir. Temmuz-ağustos en kalabalık ve en pahalı dönemdir; Londra'da otel fiyatları tavan yapar, İskoçya'da ise ağustos ayı Edinburg Fringe Festivali nedeniyle şehri tamamen doldurur — o dönemde Edinburg'a gidecekseniz konaklamayı aylar öncesinden ayırtın. Mayıs, haziran başı ve eylül en dengeli aylardır: hava makul, kalabalık daha az, fiyatlar daha insaflıdır. Sonbaharda ekim, Lake District ve İskoçya'da renklerin döndüğü çok güzel bir aydır. Kış (kasım-şubat) gri, yağmurlu ve karanlıktır — aralıkta Londra'da gün sekiz saat sürer; buna karşılık Noel pazarları, tiyatro sezonu ve müzeler kışın en iyi hâlindedir ve uçak-otel çok daha ucuzdur. İskoç Dağları'na yürüyüş için gidiyorsanız kışı tamamen eleyin: hava sert, gün kısa ve rotalar tehlikelidir; mayıs-eylül arasını hedefleyin. Bir uyarı: İskoçya ve Lake District'te haziran-ağustos arası "midge" denilen minik sivrisinekler akşamüstleri bunaltıcı olur, kovucu almadan gitmeyin.
Ulaşım
İstanbul'dan Londra'ya (Heathrow ve Gatwick) direkt uçuşlar yaklaşık dört saat sürer; Manchester ve Edinburg'a da direkt seferler vardır. Heathrow'dan şehir merkezine metro (Piccadilly hattı), Elizabeth hattı ya da Heathrow Express ile 15-50 dakikada ulaşılır. Londra içinde metro (Tube), otobüs ve tren tek sistemde birleşir; ayrı bir kart almanıza gerek yoktur — temassız banka kartınızı ya da telefonunuzu turnikeye okutmanız yeterlidir ve günlük harcamanız otomatik olarak üst sınırda durur (Oyster ile aynı fiyat). Şehirlerarası trenler hızlı ve konforludur ama pahalıdır: Londra-Edinburg dört buçuk, Londra-York iki, Londra-Bath bir buçuk saattir. Kritik ipucu: bilet fiyatı rezervasyon zamanına göre kat kat değişir — biletleri haftalar öncesinden alın, "advance" bileti kapıda alınanın üçte biri olabilir. Otobüsler (National Express, Megabus) çok daha ucuz ama yavaştır. Kırsalı (Cotswolds, İskoç Dağları, Galler) gezmek için araç kiralamak gerekir; burada iki şeye dikkat edin: trafik **soldan** akar ve kırsal yollar çok dardır, iki yanı yüksek çalı duvarlarıyla kapalıdır. Şehir merkezlerinde araç kullanmayın: Londra'da hem tıkanıklık ücreti (Congestion Charge) hem de emisyon ücreti (ULEZ) vardır ve otopark çok pahalıdır. Ülkede her yer kartla ödenir, nakit neredeyse hiç kullanılmaz; para birimi sterlindir, euro geçmez.
Birleşik Krallık hakkında sıkça sorulan sorular
Birleşik Krallık'a Schengen vizesiyle girilir mi?
Hayır. Birleşik Krallık 2020'de Avrupa Birliği'nden ayrılmıştır ve zaten hiçbir zaman Schengen üyesi olmamıştır; elinizdeki Schengen vizesi burada geçerli değildir. Türkiye vatandaşlarının ayrı bir Birleşik Krallık ziyaretçi vizesine (Standard Visitor Visa) başvurması gerekir: başvuru çevrimiçi yapılır, ardından yetkili başvuru merkezinde parmak izi ve fotoğraf verilir. Vizesiz ülkeler için getirilen ETA elektronik izni Türkiye vatandaşlarını kapsamaz — sizin için gereken tam bir vizedir. Başvuruyu erken yapın, yoğun dönemlerde süre uzar. Ayrıca dikkat: İrlanda Cumhuriyeti ayrı bir ülkedir ve ayrı bir İrlanda vizesi ister; Birleşik Krallık vizesi orada geçerli değildir (Kuzey İrlanda ise Birleşik Krallık'a dahildir, aynı vizeyle gidilir).
Londra çok mu pahalı, bütçeyi nasıl kısarım?
Londra Avrupa'nın en pahalı şehirlerinden biridir ve en ağır kalem konaklamadır; merkez yerine metro hattı üzerindeki dış semtlerde kalmak gecelik maliyeti belirgin biçimde düşürür. İyi haber şu: şehrin en iyi müzeleri ücretsizdir — British Museum, National Gallery, Tate Modern, Victoria & Albert, Doğa Tarihi Müzesi ve daha fazlası giriş ücreti almaz (yalnızca özel sergiler ücetlidir). Parklar, Camden ve Borough pazarlarında dolaşmak, Thames kıyısında yürümek, muhafız değişimini izlemek de bedavadır. Ulaşımda temassız kart kullanın: günlük harcama otomatik olarak üst limitte durur, ayrı kart almanız gerekmez. Yemekte pub'ların öğle menüleri ve zincir marketlerin (Tesco, Boots) öğle "meal deal" paketleri en ucuz seçenektir. Şehirlerarası tren biletlerini mutlaka önceden alın — son dakika fiyatı üç katı olabilir.
Araç kiralamalı mıyım, soldan trafiğe alışmak zor mu?
Londra ve büyük şehirler için araca kesinlikle gerek yoktur; hatta zararlıdır (tıkanıklık ve emisyon ücretleri, pahalı otopark). Ama Cotswolds, Lake District, İskoç Dağları ve Galler'i gerçekten görmek istiyorsanız araç gerekir; bu bölgelerde toplu taşıma seyrektir. Soldan trafiğe alışmak çoğu sürücü için birkaç saat alır; asıl zorluk kırsal yolların darlığıdır — bazı yollar tek şerit genişliğindedir, iki yanı yüksek çalılarla kapalıdır ve karşıdan geleni geç görürsünüz. Yavaş sürün, geçiş ceplerinde durun, döner kavşaklarda saat yönünde ilerleyin. Otomatik vitesli araç azdır ve pahalıdır, önceden ayırtın. Alternatif olarak tren + günübirlik tur kombinasyonu birçok bölge için pratiktir (örneğin Edinburg'dan Highlands turları).
Dört ülke arasında nasıl gezinmeli, ne kadar zaman ayırmalı?
Birleşik Krallık haritada küçük görünür ama her bölge ayrı bir seyahattir. İlk gidişte gerçekçi bir plan: Londra için en az 3-4 gün (müzeler ve mahalleler için daha fazlası rahatlıkla dolar), buradan trenle Bath + Cotswolds için 2 gün, Oxford ya da Cambridge için 1 gün. İskoçya'yı eklemek istiyorsanız en az 4-5 gün ayırın: Edinburg 2 gün, Highlands (Glencoe, Loch Ness, Skye) için 2-3 gün ve mutlaka araç ya da tur. Galler ve Kuzey İrlanda genellikle ikinci seyahate kalır. Londra-Edinburg arası trenle dört buçuk saattir ve manzaralıdır; uçmak yerine treni tercih edin. Kuzey İrlanda'ya (Belfast) Londra ve Edinburg'dan uçuşlar vardır; Belfast'tan Giant's Causeway günübirlik gezilir. Her bölgeye "en az iki gece" kuralını uygulayın, sürekli çanta taşımak seyahatin tadını kaçırır.
Pub kültürü ve gündelik görgü kuralları nasıl işler?
Pub bir bar değil, mahallenin sosyal merkezidir; çocuklar gündüz içeri girebilir, yemek de yenir. Sipariş bar tezgâhında verilir ve orada ödenir; masaya gelip sipariş alan garson genellikle yoktur (yalnızca yemek servisi yapan pub'larda vardır). Bir grupla oturuyorsanız sırayla herkesin tüm masaya içki ısmarladığı "round" geleneğine dikkat edin. Bahşiş: restoranlarda hesaba genellikle yüzde 12,5 servis ücreti eklenir, eklenmemişse yüzde 10 bırakmak âdettir; barda içki için bahşiş beklenmez. Kuyruk kültürü ciddiye alınır — sıraya girin, öne geçmek en büyük nezaketsizliktir. Yürüyen merdivende sağda durulur, sol taraf yürüyenlere bırakılır (özellikle Londra metrosunda). "Sorry" kelimesi özür değil, sosyal yağdır: birine çarparsanız, biri size çarparsa, hatta ikiniz de yanlışlıkla aynı anda hareket ederseniz söylenir.
Birleşik Krallık'ta musluk suyu içilir mi?
İçilebilir. Şebeke suyu içme suyu standardında; musluktan içmek, dişleri fırçalamak ve buz kullanmak sorun çıkarmıyor.
Birleşik Krallık'ta trafik hangi yönden akar?
Soldan trafik.
Birleşik Krallık'ta Türk ehliyeti geçerli mi?
Türk ehliyeti yeterli; ayrıca uluslararası sürücü belgesi gerekmiyor.
Birleşik Krallık'ta alkol serbest mi?
Serbest. Alkol serbesttir ve pub kültürü günlük hayatın parçasıdır; satın alma ve içme yaşı 18'dir, marketlerde kimlik sorulması olağandır. Trafikte alkol sınırı İngiltere, Galler ve Kuzey İrlanda'da 0,8 promil, İskoçya'da 0,5 promildir — İskoçya'ya geçerken sınırın düştüğünü unutmayın. Birçok belediye şehir merkezlerinde sokakta açık alkol tüketimini yasaklamıştır ve Londra metrosu ile otobüslerinde alkol yasaktır.
Birleşik Krallık'ta nasıl giyinmek gerekir?
Serbest. Kıyafet konusunda hiçbir kısıtlama yoktur. Katedral ve kiliselerde yazılı bir kural olmasa da saygılı giyim beklenir; bazı şık restoran, kulüp ve tiyatrolarda "smart casual" kuralı uygulanır ve spor ayakkabı ile girişe izin verilmeyebilir. Hava çok çabuk değiştiği için mevsim fark etmeksizin su geçirmez bir dış katman en pratik seçimdir.
Birleşik Krallık'ta fotoğraf çekmek serbest mi?
Serbest. Kamusal alanda fotoğraf çekmek serbesttir ve sokakta insanların fotoğrafını çekmek yasak değildir; askeri tesisler, bazı hükümet binaları ve havalimanı güvenlik bölgeleri istisnadır. Müze ve galerilerin çoğunda flaşsız fotoğrafa izin verilir, ancak Westminster Abbey gibi bazı yerlerde iç mekân fotoğrafı yasaktır. Alışveriş merkezleri ve tren istasyonları özel mülk sayılır; profesyonel ekipman ve tripod için izin gerekebilir.
Birleşik Krallık'ta LGBT+ bireylerin yasal durumu nedir?
Yasal. Eşcinsel ilişki yasaldır; eşcinsel evlilik İngiltere ve Galler ile İskoçya'da 2014'ten, Kuzey İrlanda'da 2020'den beri tanınır. Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği Eşitlik Yasası ile ayrımcılığa karşı korunur, nefret suçu düzenlemesi vardır. Londra, Manchester, Brighton ve Glasgow güçlü LGBT+ mahalleleri ve büyük Pride yürüyüşleriyle bilinir; toplumsal kabul ülke genelinde yüksektir.
Birleşik Krallık'ta uyuşturucu yasaları ne kadar katı?
Katı. Uyuşturucular A, B ve C sınıflarına ayrılır; esrar B sınıfındadır, bulundurmak 5 yıla kadar hapis, satmak 14 yıla kadar hapis cezası öngörür. Uygulamada küçük miktarda esrarla ilk kez yakalananlar genelde uyarı ya da ceza bildirimiyle geçiştirilse de bu bir hak değildir ve yabancılar için vize/giriş sorununa yol açar. Kokain ve ekstazi gibi A sınıfı maddelerde bulundurma 7 yıla kadar, ticaret müebbet hapse kadar cezalandırılır; festival ve kulüp girişlerinde üst araması yapılabilir.
Birleşik Krallık'ta acil durumda hangi numara aranır?
- Acil çağrı: 999 — Birleşik Krallık'ın ana acil numarasıdır; tek çağrıyla polis, ambulans, itfaiye ve sahil güvenlik (dağ ve mağara kurtarma dâhil) istenebilir — operatör hangi hizmeti istediğinizi sorar. Avrupa ortak numarası 112 de aynı merkeze bağlanır ve aynı şekilde çalışır.
- Polis: 101 — Acil olmayan polis hattı; olay bittikten sonra suç bildirmek, hırsızlık kaydı açtırmak ya da bilgi almak için kullanılır.
- Ambulans: 111 — NHS 111; acil olmayan ama gecikmemesi gereken sağlık sorunlarında aranan 24 saat açık tıbbi danışma hattıdır, gerekirse ambulans ya da nöbetçi kliniğe yönlendirir. Hayati tehlike varsa doğrudan 999 aranır.
Birleşik Krallık'a ne zaman gidilir?
Ziyaret için en uygun dönem: Mayıs–Eylül.
Birleşik Krallık'ta hangi ödeme yöntemleri geçerli?
Nakit, Kredi kartı, Banka kartı, Temassız (NFC) ve Mobil cüzdan yaygın olarak kabul ediliyor.
