Guyana
Guyanalar · 830 bin nüfus · 214.969 km²
Guyana, Güney Amerika'nın kuzeydoğu kıyısında Venezuela ile Surinam arasında uzanan, İngilizce konuşan tek Güney Amerika ülkesidir; Kaieteur Şelalesi'nin tek parça düşüşü, Georgetown'ın ahşap katedrali, Essequibo Nehri'nin adaları, Iwokrama ormanı ve Rupununi savanı rotayı kurar.
Guyana hakkında bilinmesi gerekenler
-
Vize — T.C. pasaportu
Seyahatten önce konsolosluk ya da vize başvuru merkezinden vize alınması gerekiyor. Başvuru randevu, belge ve harç istiyor; onay birkaç hafta sürebiliyor.
-
Vize gerekli
- Güvenlik
-
Dikkat
Georgetown'da sokak suçu
4 uyarı - Para birimi
-
-
GYD
Guyana Doları
-
-
Musluk suyu
Musluk suyu içmeye uygun değil. Şişe suyu kullanın, buzdan ve yıkanmış çiğ gıdadan kaçının.
-
İçmeyin
Şişe suyu tercih edin
Guyana'ya ne zaman gidilir?
Havanın, kalabalığın ve fiyatların en dengeli olduğu, ülkeyi gezmek için en uygun aylar.
En uygun dönem Şubat–Nisan · Eylül–Ekim
Guyana yerel kuralları
Ülkenin kendi mevzuatı; ihlali para cezasından sınır dışı edilmeye kadar sonuç doğurabiliyor.
-
Alkol Serbest
Alkol yasaldır ve yaygındır; yasal yaş 18'dir, marketler, rum dükkânları ve bar anlamına gelen "rum shop"lar her köşede bulunur. El Dorado romu ulusal içkidir ve Diamond'daki damıtımevi gezilebilir; Banks birası da yaygındır. Sokakta açık alkolle dolaşmak yasak değildir ama Georgetown'da gece sarhoş dolaşmak güvenlik açısından önerilmez. Trafikte sınır 0,8 promildir, kontroller artmıştır. Yerli köylerinde (Surama, Rewa gibi) alkol çoğu zaman köy kararıyla yasaktır; kurala uyun. -
Kıyafet Serbest
Kıyafet serbesttir; tropik iklim yüzünden hafif ve bol giysiler giyilir, Georgetown'da plaj kıyafetiyle dolaşmak hoş karşılanmaz. Kamuflaj desenli giysi yasaktır ve havalimanında sorun çıkarabilir; Karayipler'in çoğunda olduğu gibi orduya ayrılmıştır. Hindu tapınaklarına ve camilere girerken ayakkabı çıkarılır, omuz ve diz kapatılır. İç kesimde ve nehir yolculuğunda uzun kol, uzun pantolon ve kapalı ayakkabı sivrisinek, güneş ve dikenlere karşı gerekir. -
Fotoğraf çekmek Kısıtlı
Fotoğraf çekmek genelde serbesttir; askeri tesisler, havalimanı pisti, karakollar ve Cumhurbaşkanlığı gibi resmî binalarda çekim yasaktır ya da izne bağlıdır. İnsanların, özellikle Stabroek Pazarı esnafının ve yerli köylerinde köylülerin fotoğrafını çekmeden önce izin isteyin; köylerde köy konseyinin ücret ya da izin kuralı olabilir. Kaieteur ve doğa kamplarında drone için önceden izin gerekir; Georgetown'da drone uçurmak Sivil Havacılık Otoritesi'nin iznine tabidir. -
LGBT+ yasal durumu Suç sayılıyor
Sömürge döneminden kalma yasa erkekler arası eşcinsel ilişkiyi suç sayar ve kâğıt üstünde ömür boyu hapse kadar ceza öngörür; yasa fiilen uygulanmaz ama yürürlüktedir, eşcinsel birliktelik tanınmaz ve 2018'de kaldırılan "karşı cins gibi giyinme" yasağı dışında koruyucu düzenleme azdır. Georgetown'da küçük ve görünür bir sahne, yıllık Onur Yürüyüşü vardır; kırsalda ve dindar topluluklarda muhafazakârlık hâkimdir. Kamusal alanda ölçülü davranmak önerilir. -
Uyuşturucu yasaları Katı
Uyuşturucu bulundurmak ve kullanmak suçtur; 2021 değişikliğiyle 30 grama kadar esrar için hapis yerine toplum hizmeti ve para cezası uygulanır, daha fazlası ve her tür diğer madde için yıllarla ölçülen hapis öngörülür. Ticaret ve nakil çok ağırdır; Guyana kokain transit rotasındadır ve Cheddi Jagan Havalimanı'nda bagaj ve yolcu kontrolleri sıkıdır, çıkışta da aranırsınız. Başkasının paketini taşımayın; reçeteli ilaçlarınızı kutusunda ve reçetesiyle bulundurun.
Guyana seyahat uyarıları
Resmî kaynakların ülke için yayımladığı güncel uyarılar, en ağırından başlayarak.
-
Georgetown'da sokak suçu
DikkatGeorgetown'da kapkaç, silahlı soygun ve araç içinden hırsızlık görülür; gece yürümeyin, ziynet ve telefonu açıkta tutmayın, Stabroek Pazarı, Tiger Bay ve Albouystown çevresinde dikkatli olun, otelinizin önerdiği taksiyi kullanın. Venezuela sınırındaki Essequibo bölgesinde sınır anlaşmazlığı nedeniyle gerilim sürmektedir; sınır hattına yaklaşmayın.
Güvenlik T.C. Dışişleri Bakanlığı
-
Sarı humma, sıtma ve dang
DikkatSarı humma aşısı önerilir ve riskli ülkeden geliyorsanız kartı girişte istenir. İç kesimde (Rupununi, madencilik bölgeleri) sıtma vardır, ilaç profilaksisi ve cibinlik gerekir; kıyıda dang ve çikungunya görülür. Musluk suyu içilmez; hepatit A ve tifo aşısı önerilir. Tahliye kapsamlı seyahat sağlık sigortası şarttır.
Sağlık Dünya Sağlık Örgütü
-
Önceden onaylı vize ve havayolu kontrolü
DikkatBordo pasaporta vize gereklidir; çevrimiçi başvurunun onay mektubu olmadan havayolu sizi uçağa almaz. Başvuruyu seyahatten en az üç hafta önce yapın, pasaportun altı ay geçerli olmasına, dönüş bileti ve konaklama belgesine dikkat edin.
Giriş ve vize T.C. Dışişleri Bakanlığı
-
İç kesim uçuşları ve yağışlı mevsim yolları
Dikkatİç kesime ulaşım küçük uçaklarla yapılır ve hava koşullarına bağlı olarak sık iptal edilir; bağlantılı uçuşlarınız için pay bırakın. Georgetown-Lethem yolu mayıs-temmuz yağışlarında çamura döner ve kapanabilir; nehir yolculuklarında can yeleği isteyin. Kıyı yollarında minibüsler hızlı ve kalabalıktır, gece sürüşünden kaçının.
Ulaşım
Guyana nerede?
Guyana, Güney Amerika'nın kuzeydoğu kıyısında Atlas Okyanusu'na açılır; batıda Venezuela, güneyde Brezilya, doğuda Surinam ile komşudur. Nüfusun neredeyse tamamı, bir bölümü deniz seviyesinin altında kalan ve setlerle korunan dar kıyı ovasında yaşar. İç kesim yağmur ormanıyla kaplı yaylalardır ve Potaro Nehri üzerindeki Kaieteur Şelalesi buradadır.
Guyana'ya genel bakış
Guyana, Güney Amerika'nın kuzeydoğu kıyısında Venezuela, Brezilya ve Surinam arasında uzanan, kıtanın İngilizce konuşan tek ülkesidir; kültürüyle Karayipler'e, coğrafyasıyla Amazon'a aittir. Nüfusun neredeyse tamamı dar kıyı ovasında yaşar, ülkenin yüzde seksenden fazlası hâlâ el değmemiş yağmur ormanıdır. Hint, Afrika, yerli, Çin ve Portekiz kökenli halkların bir arada yaşadığı Georgetown; beyaz ahşap St. George Katedrali, demir işlemeli Stabroek Pazarı ve Hollandalılardan kalma kanallarıyla sömürge dönemi dokusunu korur.
Ülkenin simgesi Kaieteur Şelalesi'dir: Potaro Nehri 226 metreden tek parça düşer, Niagara'nın dört katından yüksektir ve çevresinde ne tesis ne kalabalık vardır; Georgetown'dan küçük uçakla günübirlik gidilir. Essequibo Nehri'nin adaları ve Bartica, iç kesime açılan kapıdır. Daha güneyde Iwokrama ormanının kanopi yürüyüş yolu, Surama ve Rewa gibi yerli köylerinin işlettiği kamplar, dev su samuru ve jaguarıyla Rupununi savanı ve Kanuku Dağları Güney Amerika'nın en az ziyaret edilen doğa rotalarından birini oluşturur.
Ne zaman gitmeli?
Şubat-nisan ve eylül-ekim en uygun dönemdir: yağış azalır, iç kesim yolları geçilir, Kaieteur uçuşları daha düzenli kalkar ve Rupununi'de yaban hayatı su kenarlarında toplanır. Mayıs-temmuz uzun yağış mevsimidir; savan sular altında kalır, Lethem yolu çamura döner, ama Kaieteur en gür hâlindedir. Aralık-ocak kısa yağışlar getirir. Şubat sonunda Mashramani karnavalı, mart-nisanda Phagwah (Holi) Georgetown'ı şenliğe çevirir; Ağustos Kaieteur için iyi, kıyı için nemlidir.
Ulaşım
Türkiye'den doğrudan uçuş yoktur; en yaygın bağlantılar New York ya da Miami üzerinden American, JetBlue ve Caribbean Airlines, Panama üzerinden Copa ve Trinidad üzerinden Caribbean Airlines'tır. Cheddi Jagan Havalimanı Georgetown'a 40 kilometredir; iç hat uçuşları şehirdeki Ogle (Eugene F. Correia) Havalimanı'ndan kalkar ve Kaieteur, Annai, Lethem gibi iç kesim pistlerine küçük uçaklarla gider. Georgetown-Lethem toprak yolu Brezilya sınırına 14-16 saatte ulaşır ve yağışta kapanabilir; kıyıda minibüs, Essequibo'da sürat teknesi ve feribot kullanılır, Surinam'a Moleson Creek feribotu geçer.
Guyana hakkında sıkça sorulan sorular
Guyana'da görülecek yerler hangileri?
Kaieteur Şelalesi, Georgetown'ın St. George Katedrali ve Stabroek Pazarı, Essequibo Nehri ile Bartica, Iwokrama ormanının kanopi yürüyüş yolu, Surama ve Rewa yerli köyleri, Rupununi savanı ve Kanuku Dağları en çok ziyaret edilen yerlerdir. Çoğu gezgin Georgetown'dan Kaieteur'e günübirlik uçar, sonra iç kesime uzanır.
Türk vatandaşları Guyana'ya vizesiz girebilir mi?
Hayır; bordo pasaport sahipleri vizeye tabidir. Türkiye'de Guyana temsilciliği olmadığı için İçişleri Bakanlığı'nın çevrimiçi portalından 10-14 iş günü içinde gelen onay mektubu alınır, vize varışta işlenir; ya da Londra/Brüksel büyükelçiliklerine başvurulur. Güncel uygulamayı T.C. Port of Spain Büyükelçiliği'nden teyit edin.
Kaieteur Şelalesi'ne nasıl gidilir?
Georgetown'daki Ogle Havalimanı'ndan kalkan 12-13 kişilik uçaklarla bir saatte varılır; günübirlik tur genellikle Orinduik Şelalesi ile birleştirilir ve kişi başı 250-350 dolar civarındadır. Uçuşlar hava koşuluna bağlı iptal edilebildiği için Georgetown'da en az iki gece planlayın. Karadan beş günlük yürüyüş rotası da vardır.
Guyana güvenli mi?
Georgetown'da kapkaç ve silahlı soygun riski vardır; gece yürümeyin, Stabroek ve Tiger Bay çevresinde dikkatli olun, otelinizin önerdiği taksiyi kullanın. İç kesim ve yerli köyleri çok daha sakindir. Sarı humma aşısı, sıtma ilacı ve tahliye kapsamlı sigorta şarttır.
Guyana'da para ve kart kullanımı nasıl?
Para birimi Guyana dolarıdır; ABD doları da oteller ve tur şirketlerince kabul edilir. Kredi kartı Georgetown'daki otel, restoran ve büyük mağazalarda geçer, ATM'ler şehirlerde vardır; iç kesimde, yerli köylerinde ve pazarlarda yalnızca nakit geçer, küçük banknot taşıyın.
Guyana'da musluk suyu içilir mi?
İçmeyin. Musluk suyu içmeye uygun değil. Şişe suyu kullanın, buzdan ve yıkanmış çiğ gıdadan kaçının.
Guyana'da trafik hangi yönden akar?
Soldan trafik.
Guyana'da Türk ehliyeti geçerli mi?
Türk ehliyeti yeterli; ayrıca uluslararası sürücü belgesi gerekmiyor.
Guyana'da alkol serbest mi?
Serbest. Alkol yasaldır ve yaygındır; yasal yaş 18'dir, marketler, rum dükkânları ve bar anlamına gelen "rum shop"lar her köşede bulunur. El Dorado romu ulusal içkidir ve Diamond'daki damıtımevi gezilebilir; Banks birası da yaygındır. Sokakta açık alkolle dolaşmak yasak değildir ama Georgetown'da gece sarhoş dolaşmak güvenlik açısından önerilmez. Trafikte sınır 0,8 promildir, kontroller artmıştır. Yerli köylerinde (Surama, Rewa gibi) alkol çoğu zaman köy kararıyla yasaktır; kurala uyun.
Guyana'da nasıl giyinmek gerekir?
Serbest. Kıyafet serbesttir; tropik iklim yüzünden hafif ve bol giysiler giyilir, Georgetown'da plaj kıyafetiyle dolaşmak hoş karşılanmaz. Kamuflaj desenli giysi yasaktır ve havalimanında sorun çıkarabilir; Karayipler'in çoğunda olduğu gibi orduya ayrılmıştır. Hindu tapınaklarına ve camilere girerken ayakkabı çıkarılır, omuz ve diz kapatılır. İç kesimde ve nehir yolculuğunda uzun kol, uzun pantolon ve kapalı ayakkabı sivrisinek, güneş ve dikenlere karşı gerekir.
Guyana'da fotoğraf çekmek serbest mi?
Kısıtlı. Fotoğraf çekmek genelde serbesttir; askeri tesisler, havalimanı pisti, karakollar ve Cumhurbaşkanlığı gibi resmî binalarda çekim yasaktır ya da izne bağlıdır. İnsanların, özellikle Stabroek Pazarı esnafının ve yerli köylerinde köylülerin fotoğrafını çekmeden önce izin isteyin; köylerde köy konseyinin ücret ya da izin kuralı olabilir. Kaieteur ve doğa kamplarında drone için önceden izin gerekir; Georgetown'da drone uçurmak Sivil Havacılık Otoritesi'nin iznine tabidir.
Guyana'da LGBT+ bireylerin yasal durumu nedir?
Suç sayılıyor. Sömürge döneminden kalma yasa erkekler arası eşcinsel ilişkiyi suç sayar ve kâğıt üstünde ömür boyu hapse kadar ceza öngörür; yasa fiilen uygulanmaz ama yürürlüktedir, eşcinsel birliktelik tanınmaz ve 2018'de kaldırılan "karşı cins gibi giyinme" yasağı dışında koruyucu düzenleme azdır. Georgetown'da küçük ve görünür bir sahne, yıllık Onur Yürüyüşü vardır; kırsalda ve dindar topluluklarda muhafazakârlık hâkimdir. Kamusal alanda ölçülü davranmak önerilir.
Guyana'da uyuşturucu yasaları ne kadar katı?
Katı. Uyuşturucu bulundurmak ve kullanmak suçtur; 2021 değişikliğiyle 30 grama kadar esrar için hapis yerine toplum hizmeti ve para cezası uygulanır, daha fazlası ve her tür diğer madde için yıllarla ölçülen hapis öngörülür. Ticaret ve nakil çok ağırdır; Guyana kokain transit rotasındadır ve Cheddi Jagan Havalimanı'nda bagaj ve yolcu kontrolleri sıkıdır, çıkışta da aranırsınız. Başkasının paketini taşımayın; reçeteli ilaçlarınızı kutusunda ve reçetesiyle bulundurun.
Guyana'da acil durumda hangi numara aranır?
- Polis: 911 — Polis için 911 aranır; hat İngilizce çalışır ama Georgetown dışında cevap süresi uzundur. Turistik bölgelerde Turizm Polisi birimi de vardır; kapkaç ve hırsızlıkta tutanak sigorta için şarttır, en yakın karakola başvurun.
- Ambulans: 913 — Ambulans için 913 aranır ama kamu ambulansı yavaştır; Georgetown'daki özel hastaneler kendi ambulanslarını gönderir ve peşin ödeme ister. İç kesimde ciddi vakalar küçük uçakla Georgetown'a, ağır vakalar Trinidad ya da Miami'ye sevk edilir; tahliye sigortası şarttır.
- İtfaiye: 912 — İtfaiye için 912 aranır; teşkilat Georgetown, New Amsterdam ve Linden'de çalışır. Georgetown'ın tarihî ahşap yapıları yangına çok açıktır; konakladığınız binanın çıkışını ilk gün öğrenin.
- Türkiye temsilciliği: +1 868 609 30 66 — Guyana'da T.C. temsilciliği yoktur; ülke Trinidad ve Tobago'daki T.C. Port of Spain Büyükelçiliği'ne akreditedir (4 Scott Street, St. Clair, Port of Spain); mesai dışı acil hat +1 868 390 7283. Nerede olursanız olun T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi'ne +90 312 292 29 29 numarasından 7 gün 24 saat ücretsiz ulaşabilirsiniz; pasaport kaybı, gözaltı, kaza ve tahliye gibi durumlarda aranacak numara budur. Yola çıkmadan Konsolosluk Kayıt Sistemi'ne kaydolun.
Guyana'ya ne zaman gidilir?
Ziyaret için en uygun dönem: Şubat–Nisan, Eylül–Ekim.
Guyana'da hangi ödeme yöntemleri geçerli?
Nakit, Kredi kartı ve Banka kartı yaygın olarak kabul ediliyor.