Çad

Ülkenin tamamı düşük riskli değildir ve bazı bölgeleri fiilen kapalıdır: Çad Gölü çevresi, Libya ve Sudan sınır şeridi, Tibesti'nin kuzeyi ile doğudaki Ouaddaï ve Wadi Fira'ya gidilmemelidir. Silahlı gasp ülke genelinde görülür, başkentte gece dışarı çıkmayın. Ziyaret ancak deneyimli bir yerel operatörle ve izinli planlanırsa anlamlıdır.

Türkiye pasaportu için vize gereklidir ve mayıs 2026'dan bu yana bütün başvurular resmî evisa.td portalından çevrimiçi yapılır. Kapıda vize kaldırıldı, aracı sitelerden alınan belgeler geçersizdir. Pasaportun altı ay geçerli olması, dönüş bileti ve sarı humma sertifikası istenir; varıştan sonra 72 saat içinde polise kayıt zorunludur.

Kuzeye bireysel gidilmez. Encemine'den kalkan, iki hafta dolayında süren 4x4 çöl turlarıyla ya da Faya-Largeau'ya iç hat uçuşu artı araç kombinasyonuyla ulaşılır. Tur şirketi seyahat iznini, yakıtı, suyu ve uydu telefonunu kendisi ayarlar. Konaklama kamptır, yol boyunca elektrik ve şebeke yoktur; program hava ve güvenlik nedeniyle değişebilir.

Para birimi euroya sabitlenmiş Orta Afrika CFA frangıdır (1 EUR = 655,96 XAF). Ülke nakit çalışır: kredi kartı yalnız Encemine'deki birkaç uluslararası otelde geçer, ATM'ler başkent dışında neredeyse yoktur ve sık sık boş kalır. Euro getirip bozdurmak en pratik yoldur. Çöl turuna çıkmadan bütün nakdinizi yanınıza alın.

Sarı humma sertifikası girişte sorulur. Ülke yıl boyu sıtma bölgesidir; koruyucu ilaç, cibinlik ve kovucu şarttır. Çad menenjit kuşağındadır, menenjit aşısı önerilir; hepatit A ve B, tifo, kuduz ve çocuk felci aşıları da listeye girer. Musluk suyunu içmeyin, kolera görülür. Uçakla tahliye masrafını karşılayan sigorta olmadan yola çıkmayın.

İçmeyin. Musluk suyu içmeye uygun değil. Şişe suyu kullanın, buzdan ve yıkanmış çiğ gıdadan kaçının.

Sağdan trafik.

Türk ehliyetinin yanında uluslararası sürücü belgesi gerekli.

Kısıtlı. Alkol yasaktır denemez ama serbest de değildir: ülkenin yerli birası Gala güneyde ve Encemine'nin bazı semtlerinde bulunur, buna karşılık kuzeyin Müslüman kasabalarında alkol fiilen yoktur ve açıkta içmek ciddi tepki çeker. Hükümet kaçak ve tağşiş edilmiş içkilerin üretimini ve satışını ülke genelinde yasaklamıştır; köylerde satılan damıtılmış içkilere itibar etmeyin. Trafikte alkole sıfır tolerans uygulanır.

Kapalı giyim beklenir. Yasal bir kılık kıyafet kuralı yoktur, ama toplumsal beklenti kapalıdır ve kuzeye gittikçe sertleşir. Kadınların omuz ile dizlerini örtmesi, erkeklerin şort yerine uzun pantolon giymesi hem saygı hem güvenlik açısından işleri kolaylaştırır; camilere ve resmî kurumlara açık giysiyle girilmez. Ramazanda gündüz açıkta yemek ve içmekten kaçının. Pratik gerekçe de var: uzun ve açık renkli pamuklu giysi hem çöl güneşinden hem sivrisinekten korur, kışın çölde geceler sıfıra yaklaşır.

Kısıtlı. Bu ülkede fotoğraf en hassas konulardan biridir; T.C. Dışişleri Bakanlığı da uyarır: makineye ve cep telefonuna el konulabilir. Askerî tesisler, polis ve kontrol noktaları, havalimanı, köprüler, başkanlık sarayı ve resmî binalar kesinlikle çekilemez, üniformalı kişilere makine çevirmeyin. İnsanların, özellikle kadınların fotoğrafını izin almadan çekmeyin. Ennedi ve Ounianga'da rehberinizin aldığı çekim iznini yanınızda taşıyın; drone önceden resmî izne bağlıdır.

Suç sayılıyor. Eşcinsel ilişki 2017'de yürürlüğe giren ceza kanunuyla suç sayılmıştır; öngörülen ceza hapis ve para cezasıdır. Birliktelik ya da evlilik hiçbir biçimde tanınmaz, ayrımcılığa karşı koruma yoktur ve toplumsal kabul yok denecek düzeydedir. Görünür davranış gözaltı, şantaj ve şiddet riski doğurur. Bu ülkeye giden LGBT+ ziyaretçilerin son derece ölçülü olması, sosyal medya ve tanışma uygulamalarını kullanmaması önerilir.

Katı. Tüm maddeler yasadışıdır ve kişisel kullanım için bulundurmak bile hapis cezası doğurur. Sahra kaçakçılık yolları ülkenin kuzeyinden geçtiği için havalimanı ve karayolu kontrolleri serttir, yabancılar dikkat çeker; en küçük şüphe uzun bir gözaltıya dönüşebilir. Bir tanıdığınızın çantasını ya da paketini asla taşımayın. Reçeteli ilaçlarınızı orijinal kutusunda ve Fransızca ya da İngilizce doktor raporuyla taşıyın.

• Polis: 17 — Ulusal polisin acil hattıdır ve fiilen yalnızca Encemine ile büyük kentlerde karşılık bulur; operatörler Fransızca konuşur. Silahlı gasp ve kapkaç yaygındır, başkentte gündüz bile yaya yürümek önerilmez. Yollarda sık kontrol noktası vardır, pasaport kopyanızı taşıyın.
• Ambulans: +235 22 51 12 37 — Encemine ambulans hattıdır; kamu ambulansı azdır ve şehir dışında karşılık bulmaz. Ülkede uluslararası standartta hastane yoktur, ilaç bulunurluğu değişkendir. Ciddi vakalarda tek gerçekçi çözüm uçakla tahliyedir; tahliye masrafını karşılayan sigorta olmadan yola çıkmayın.
• İtfaiye: 18 — İtfaiye ve sivil savunma hattıdır; teşkilat başkentte çalışır, taşrada fiilen yoktur. Kesintilerde kullanılan jeneratör ve gaz lambası yangınları yaygındır, kerpiç ve saz yapılarda yangın hızla büyür. Kaldığınız yerin çıkışını ilk gün öğrenin.
• Türkiye temsilciliği: +235 91 31 92 32 — T.C. Encemine Büyükelçiliği'nin nöbetçi hattıdır; santral +235 22 52 43 77, adres Quartier Beguinage, Rue de Marseilles, Encemine. Nerede olursanız olun T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi'ne +90 312 292 29 29 numarasından 7 gün 24 saat ücretsiz ulaşabilirsiniz; pasaport kaybı, gözaltı, kaza ve tahliye gibi durumlarda aranacak numara budur. Yola çıkmadan Konsolosluk Kayıt Sistemi'ne kaydolun.

Ziyaret için en uygun dönem: Kasım–Şubat.

Nakit, Kredi kartı ve Mobil cüzdan yaygın olarak kabul ediliyor.