Libya

Hayır, Libya bugün turizme fiilen kapalıdır. Silahlı grup faaliyeti, bölünmüş yönetim, patlamamış mühimmat, keyfî gözaltı ve yabancıları hedef alan kaçırma riski ülkenin tamamında sürer; güney çölü ve sınır şeritleri ayrıca risklidir. Gidilecekse ancak izinleri ve güvenliği üstlenen tanınmış bir operatörle planlanır.

Umuma mahsus bordo pasaport vizeye tabidir; diplomatik, hususi ve hizmet pasaportları her 180 günde 90 gün muaftır. Ülke 2024'te elektronik vizeye geçti ve 2026'da Wafed ile E-Visa Libya platformlarını tek resmî kanal ilan etti. Turistik başvurular uygulamada ülkedeki bir sponsora ya da tur operatörüne dayanır.

Leptis Magna ile Sabratha'nın Roma kentleri ve Kirene'nin Yunan tapınakları ilk sırada gelir. Trablus'ta Marcus Aurelius Takı, medina ve Kızıl Kale, batıda Gadames'in kerpiç eski şehri, güneybatıda Akakus kaya resimleri ile Ubari Gölleri ülkenin öteki büyük durakları sayılır.

Para birimi Libya dinarıdır ve ülke fiilen nakit çalışır. Uluslararası kredi kartları ile yabancı banka kartları geçmez, ATM'ler yabancı kartlarla çalışmaz. Yanınıza yetecek kadar euro ya da dolar alın; resmî kur ile serbest piyasa kuru arasında büyük fark olduğu için bozdurmadan önce güncel duruma bakın.

Alkol 1969'dan bu yana tümüyle yasaktır; satışı, bulundurulması ve içilmesi suçtur, yabancılar için istisna yoktur. Kılık kıyafette yasal zorunluluk yoktur ama toplum muhafazakârdır: erkekler şort giymez, kadınların omuz ve dizi kapatan bol giysiler tercih etmesi ve eşarp taşıması beklenir.

İçmeyin. Musluk suyu içmeye uygun değil. Şişe suyu kullanın, buzdan ve yıkanmış çiğ gıdadan kaçının.

Sağdan trafik.

Türk ehliyetinin yanında uluslararası sürücü belgesi gerekli.

Yasak. Alkol 1969'dan bu yana tümüyle yasaktır; satışı, üretimi, bulundurulması ve içilmesi suçtur ve yabancılar için istisna yoktur. Otellerde ve restoranlarda alkol servisi yoktur, ülkeye alkol sokmaya çalışmak havalimanında ciddi sorun çıkarır. Kaçak üretilen bogha adlı içki dolaşımdadır ve düzenli olarak toplu metanol zehirlenmelerine yol açar; kimseden alkol kabul etmeyin.

Kapalı giyim beklenir. Yasal bir kılık kıyafet zorunluluğu yoktur ama toplum muhafazakârdır ve beklenti kapalı giyimdir. Erkekler için şort kamusal alanda uygun görülmez, kadınların omuz ve dizleri kapatan bol giysiler tercih etmesi ve saçını örtecek bir eşarp taşıması işleri kolaylaştırır; camiye girerken başörtüsü zorunludur. Kıyıda ve çölde de mayo ya da açık giysiyle dolaşılmaz. Kamuflaj desenli giysi kesinlikle giyilmez.

Kısıtlı. Fotoğraf hassas bir konudur ve makineye el konulması sık görülür. Askerî tesisler, kontrol noktaları, silahlı gruplara ait araçlar, havalimanı, liman, petrol tesisleri ve resmî binalar kesinlikle çekilemez; üniformalı kişilere makine çevirmeyin. İnsanların, özellikle kadınların fotoğrafını izin almadan çekmeyin. Antik kentlerde ve çölde çekim serbesttir ama drone uçurmak izne tabidir, izinsiz kullanım gözaltı sebebidir.

Suç sayılıyor. Aynı cinsten kişiler arasındaki ilişki ceza kanununda suçtur ve beş yıla kadar hapis öngörülür; ayrıca İslam hukuku uygulamaları gündeme gelebilir. Evlilik ya da birliktelik hiçbir biçimde tanınmaz, ayrımcılığa karşı koruma yoktur ve toplumsal kabul yok denecek düzeydedir. Silahlı grupların keyfî gözaltı ve şiddet uyguladığı bildirilmiştir. Tanışma uygulamalarını kullanmayın, telefonunuzdaki içerik kontrol noktalarında incelenebilir.

Çok ağır cezalar. Bütün maddeler yasadışıdır ve cezalar çok ağırdır; kaçakçılıkta idam cezası kanunda yer alır, kişisel kullanımda bile uzun hapis verilir ve cezaevi koşulları çok kötüdür. Yargılama süreçleri uzundur, konsolosluk erişimi her zaman sağlanamaz. Ülke Sahra kaçakçılık yollarının üzerindedir, bu yüzden aramalar sık ve serttir. Bir tanıdığınızın çantasını ya da paketini asla taşımayın; reçeteli ilaçlarınızı orijinal kutusunda ve doktor raporuyla götürün.

• Polis: 1515 — Ulusal polis hattıdır ve fiilen yalnızca büyük şehirlerde karşılık bulur; operatörler Arapça konuşur. Ülkede yer yer silahlı grupların kurduğu kontrol noktaları vardır ve yetki karmaşıktır. Pasaport ile vize kopyanızı her zaman taşıyın, kontrol noktalarında tartışmaya girmeyin.
• Ambulans: 193 — Ambulans hattıdır; müdahale güvenilir değildir ve şehir dışında karşılık bulmaz. Hastanelerin çoğu savaş yıllarında yıprandı, ilaç ve uzman bulunurluğu değişkendir. Ciddi vakalar Tunus, Mısır ya da Türkiye'ye sevk edilir; uçakla tahliye masrafını karşılayan sigorta olmadan yola çıkmayın.
• İtfaiye: 190 — İtfaiye ve sivil savunma hattıdır. Teşkilat kıyı şehirlerinde çalışır, çölde ve küçük yerleşimlerde fiilen yoktur. Elektrik kesintilerinde kullanılan jeneratörler ile yakıt depoları yangın riskini artırır; kaldığınız yerin çıkışını ilk gün öğrenin.
• Türkiye temsilciliği: +218 92 142 99 23 — T.C. Trablus Büyükelçiliği Şara Zaviye Dahmani'dedir; verilen numara nöbetçi hattıdır, santral +218 21 340 11 40. Ülkenin doğusu Bingazi Başkonsolosluğu'nun yetki alanındadır. Nerede olursanız olun T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi'ne +90 312 292 29 29 numarasından 7 gün 24 saat ücretsiz ulaşabilirsiniz; pasaport kaybı, gözaltı, kaza ve tahliye gibi durumlarda aranacak numara budur. Yola çıkmadan Konsolosluk Kayıt Sistemi'ne kaydolun.

Ziyaret için en uygun dönem: Mart–Nisan, Ekim–Kasım.

Nakit yaygın olarak kabul ediliyor.