Kiribati

Hayır. Kiribati yüz otuz kadar ülkeye bir aya kadar muafiyet tanır ama Türkiye o listede değildir; vizeyi varıştan önce almanız gerekir. Başvuru Bairiki'deki Göçmenlik Dairesi'ne e-postayla ya da Suva'daki Yüksek Komiserlik üzerinden yapılır ve haftalar sürebilir. Pasaportun altı ay geçerli olması, dönüş bileti ve para kanıtı aranır.

Tarawa'ya Fiji Airways Nadi'den haftada iki gün, Nauru Airlines Brisbane'den Nauru aktarmalı olarak haftada bir gün uçar; Kiritimati'ye Nadi'den ve Honolulu'dan birer sefer vardır. Türkiye'den yolculuk kırk saati bulur ve Fiji'de bir gece gerektirir. Uçuş takvimi kalış süresini de belirler: pratikte ya üç dört gün ya bir hafta kalırsınız.

Mümkündür ama kolay değildir. İki ada arasında dört bin kilometre ve iki saat dilimi vardır; iç hattı Nauru Airlines, Air Kiribati adına haftada bir işletir ve sefer sıklıkla kayar. İkisini birleştiren program en az iki hafta ister. Çoğu ziyaretçi birini seçer: savaş tarihi için Tarawa'yı, balıkçılık ve kuş adacıkları için Kiritimati'yi.

Ülke pratikte nakit çalışır ve para Avustralya dolarıdır. ANZ'nin Güney Tarawa ile Kiritimati'de birkaç ATM'si vardır ama makineler her zaman çalışmaz. Visa ile Mastercard yalnızca birkaç otel ve büyük markette geçer, dış adalarda hiçbir kart çalışmaz. Gezinin tamamına yetecek nakdi yanınıza alın.

Musluk suyunu içmeyin; su şişeden ya da kaynatılarak alınır, buzdan da kaçının. Güney Tarawa'da lagün nüfus yoğunluğu yüzünden kirlidir ve İngiliz Dışişleri, oradan çıkan balık ile kabuklu deniz ürününün yenmemesini öneriyor. Açık denizden gelen balık sorun çıkarmaz. Dış adalarda taze ürün ikmal gemisine bağlıdır.

İçmeyin. Musluk suyu içmeye uygun değil. Şişe suyu kullanın, buzdan ve yıkanmış çiğ gıdadan kaçının.

Soldan trafik.

Türk ehliyetinin yanında uluslararası sürücü belgesi gerekli.

Kısıtlı. Alkol yasaldır ama satışı ruhsatlıdır ve pratikte Güney Tarawa ile Kiritimati'deki otel barları, birkaç kulüp ve ruhsatlı markette toplanır; ithal içki gemiyle geldiği için stok biter. Yerel içki, hindistancevizi özsuyunun mayalanmasıyla yapılan karewe ve ekşitilmiş hali kaokioki'dir. Bazı köyler ve dış adalar kendi kararlarıyla satışı büsbütün kapatır. Pazar günü içmek ve sarhoş görünmek toplum içinde ayıptır.

Kapalı giyim beklenir. Toplum kilise merkezli ve ölçülüdür. Mayo yalnızca otel sahilinde ve teknede uygundur; köy içinde, markette ve resmî dairelerde omuzu ve dizi kapatan kıyafet beklenir, kadınlar için lavalava denen pareo en rahat çözümdür. Köyün toplantı evi maneaba'ya girerken ayakkabı kapıda bırakılır, oturarak dolaşılır ve kimsenin başının üstünden el uzatılmaz; baş Kiribati'de dokunulmaz sayılır. Erkeklerin köy içinde üstsüz dolaşması hoş karşılanmaz.

Serbest. Lagün, savaş kalıntıları ve köy hayatı için kısıt yoktur. İnsanların, özellikle çocukların fotoğrafını çekmeden önce izin isteyin; ülke küçüktür ve yüzler tanınır. Maneaba'da, ayin sırasında ve cenazede önce sorun. Betio'daki savaş kalıntılarının bir bölümü mezar sayılır, oralarda ölçülü davranın. Havalimanı, liman ve resmî binaların çevresinde dron uçurmak için önceden izin alın.

Suç sayılıyor. 1977 tarihli ceza kanununun sömürge döneminden kalan maddeleri erkekler arası cinsel ilişkiyi suç sayar ve on dört yıla kadar hapis öngörür; kadınlar kanun kapsamında değildir. 2017'deki cinsel suçlar düzenlemesinde bu maddelere dokunulmadı. Uygulandığına dair kayıt yoktur ve 2015'ten beri işyerinde cinsel yönelim ayrımcılığı yasaktır, ancak evlilik ve birliktelik tanınmaz. Toplum küçük ve muhafazakârdır; kamusal alanda ölçülü davranmak önerilir.

Katı. Uyuşturucu bulundurmak, kullanmak ve satmak suçtur; turistler için istisna yoktur ve ülkede tedavi imkânı bulunmaz. Biyogüvenlik denetimi sıkıdır: taze gıda, tohum, toprak bulaşmış ayakkabı ve işlenmemiş ahşap girişte el konur, adalara zararlı tür girmesi ciddiye alınır. Reçeteli ilaçlarınızı orijinal kutusunda ve İngilizce reçetesiyle taşıyın; eczane stoğu çok dardır, düzenli kullandığınız ilacın tamamını yanınızda getirin.

• Acil çağrı: 999 — Polis, ambulans ve itfaiyeyi tek elden çağıran ortak numaradır. Ekipler yalnızca Güney Tarawa'da ve Kiritimati'de vardır; dış adalarda acil yardım ada memuru, sağlık ocağı ya da telsiz üzerinden istenir. Eski yayınlarda 192, 193 ve 194 numaraları da geçer, ulaşamazsanız onları deneyin.
• Polis: 992 — Kiribati Polis ve Cezaevi Teşkilatı'nın acil hattıdır; merkez Betio'dadır ve aynı teşkilat ülkenin deniz devriyesini de yürütür. Suç oranı düşüktür, ekibin işi çoğunlukla trafik, alkol ve ev içi olaylardır. Gece Güney Tarawa'nın tek yolunda yürümek yerine taksi çağırın.
• Ambulans: 994 — Çağrılar Nawerewere'deki Tungaru Merkez Hastanesi'ne bağlıdır; ülkenin tek tam donanımlı hastanesi burasıdır ve ambulans pratikte yalnızca Güney Tarawa'da çalışır. Ameliyat kapasitesi sınırlıdır, ciddi vakalar uçakla Fiji'ye ya da Avustralya'ya nakledilir. Basınç odası yoktur.
• İtfaiye: 993 — Yangın ve kurtarma çağrıları bu hatta düşer; ekip Bonriki Havalimanı merkezlidir ve aynı zamanda havalimanının kurtarma birimidir. Evler ahşap ve hasırdan olduğu için yangın hızlı yayılır. Kaldığınız yerin çıkışını ve su deposunun yerini girer girmez öğrenin.
• Türkiye temsilciliği: +61 2 6234 00 00 — Kiribati'de Türk temsilciliği yoktur; ülke T.C. Kanberra Büyükelçiliği'nin sorumluluk alanındadır (6 Moonah Place, Yarralumla ACT 2600, Avustralya), e-posta adresi [email protected]'dir. Türkiye ile Kiribati arasındaki diplomatik ilişkiler 2008'de kurulmuştur. Nerede olursanız olun T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi'ne +90 312 292 29 29 numarasından 7 gün 24 saat ücretsiz ulaşabilirsiniz; pasaport kaybı, gözaltı, kaza, hastaneye kaldırılma ve ölüm gibi durumlarda ilk aranacak numaralardan biridir ve sizi temsilciliğe yönlendirir.

Ziyaret için en uygun dönem: Mayıs–Ekim.

Nakit, Kredi kartı ve Banka kartı yaygın olarak kabul ediliyor.