Haiti

Tam olarak değil. Dışişleri Bakanlığı'na göre umuma mahsus pasaport hamilleri havalimanında 10 ABD doları ödeyip 90 gün geçerli turist kartı alarak giriş yapar; hususi pasaport hamillerinden ücret alınmaz. Önceden başvuru gerekmez ama ücret nakit dolar istenir. Bakanlık ayrıca güvenlik nedeniyle zorunlu olmadıkça bu ülkeye gidilmemesini öneriyor.

Hayır, zorunlu bir nedeniniz yoksa değil. Dışişleri Bakanlığı güvenlik koşulları ve suç olaylarındaki artış nedeniyle zorunlu olmayan seyahatlerin yapılmamasını öneriyor. Başkentin büyük bölümü silahlı grupların denetimindedir, kaçırma sıktır, havalimanı ve yollar kapanabilir. Gitmek zorundaysanız kurumsal yerel destek ve tahliyeyi kapsayan sigorta şart.

İki resmî dil vardır. Haiti kreolü ülkenin tamamının konuştuğu gündelik dildir; Fransızca ise okulun, hukukun ve resmî yazışmanın dilidir ve akıcı konuşanlar azınlıktadır. İngilizce yalnızca otellerde ve diasporadan dönenlerde işe yarar. Fransızca biliyorsanız yazılı işleri çözersiniz, sokakta ise birkaç kreol kalıbı öğrenmek kapı açar.

Kale, Cap-Haïtien'in yaklaşık yirmi kilometre güneyindeki Milot kasabasının üstündedir. Milot'tan çıkan yol dik bir tırmanışla kaleye ulaşır; son bölüm yürüyerek ya da atla alınır ve bir saat sürer. Aynı gezide eteklerdeki Sans-Souci Sarayı kalıntıları da görülür. Sabah erken çıkmak sıcaktan kurtarır.

Mutfak Fransız, Afrika ve Karayip geleneklerinin baharatlı karışımıdır. Ulusal yemek soup joumou'dur: bağımsızlık günü sabahı içilen balkabağı çorbası, 2021'de UNESCO listesine girdi. Griot, marine edilip kızartılmış domuz kuşbaşıdır, yanında acı pikliz gelir. Pirinç ve fasulye diri ak pwa her sofradadır.

İçmeyin. Musluk suyu içmeye uygun değil. Şişe suyu kullanın, buzdan ve yıkanmış çiğ gıdadan kaçının.

Sağdan trafik.

Türk ehliyetinin yanında uluslararası sürücü belgesi gerekli.

Serbest. Alkol serbesttir; şeker kamışından üretilen clairin köylerde damıtılır, Barbancourt romu ülkenin en bilinen ürünüdür ve her bakkalda bulunur. Satışta yaş denetimi gevşektir. Buna karşılık sokakta içmek ya da sarhoş dolaşmak sizi hedef hâline getirir, bunu yapmayın. Alkollü araç kullanımına karşı yasa vardır ama denetim neredeyse yoktur; yollar bozuk, aydınlatma yok ve gece sürüş zaten önerilmiyor. Barda içkinizi gözünüzün önünden ayırmayın.

Serbest. Kıyafette yasal kısıt yoktur ama toplum göründüğünden muhafazakârdır ve bakımlı giyime değer verir. Mayo ve bikini yalnızca plaja ve otel havuzuna aittir; kasabada, pazarda ve tap-tap'ta üstünüze bir şey alın. Kiliseye girerken omuz ve diz kapalı olmalıdır. Ucuz ve dikkat çekmeyen giysiler tercih edin, mücevher ve pahalı saat takmayın. Askerî desenli kamuflaj kıyafet bölgede sorun yaratır, bavulunuzda bulundurmayın.

Kısıtlı. Manzara, kale ve plaj için kısıt yoktur ama kentte kamera çıkarmak ciddi bir risktir; telefonunuzu sokakta açıkta tutmayın. Havalimanı, polis ve askerî noktalar, hapishaneler ile kontrol noktalarının fotoğrafını kesinlikle çekmeyin. İnsanların, özellikle pazardaki satıcıların fotoğrafını izin almadan çekmek öfke uyandırır ve para istenmesine yol açar. Vodu törenlerinde çekim ancak açık izinle yapılır. Dron uçurmak için havacılık kurumundan izin gerekir.

Yasal ama tanınmıyor. Eşcinsel ilişki yasada suç değildir, sömürge dönemi yasağı hiçbir zaman yürürlüğe girmemiştir. Buna karşılık eşcinsel evlilik ya da birliktelik tanınmaz, ayrımcılığa karşı hiçbir koruma yoktur ve 2017'de senatodan geçen bir tasarı evliliği açıkça yasaklamayı denemiştir. Evanjelik kiliselerin etkisiyle toplumsal baskı ağırdır, geçmişte örgütlere yönelik saldırılar ve linç girişimleri yaşandı. Kamusal alanda tamamen ölçülü davranın.

Katı. Her tür uyuşturucunun bulundurulması, kullanılması ve satılması suçtur; cezalar ağır hapis ve para cezasıdır. Ülke Güney Amerika'dan Kuzey Amerika'ya giden kokain rotasının üstündedir ve bu ticaret silahlı gruplarla iç içe geçmiştir, bu yüzden konunun ucuna dokunmak bile çok tehlikelidir. Bavulunuzu kimseye emanet etmeyin, tanımadığınız kişinin paketini taşımayın. Reçeteli ilaçlarınızı orijinal kutusunda ve İngilizce ya da Fransızca reçetesiyle taşıyın.

• Polis: 114 — Haiti Ulusal Polisi'nin acil hattıdır. Teşkilat personel ve araç bakımından yetersizdir; başkentte polisin giremediği mahalleler vardır, çağrıya yanıt saatler alabilir ya da hiç gelmez. Bir olayda önce kaldığınız yerin güvenlik sorumlusuna ve yerel rehberinize ulaşın.
• Ambulans: 116 — Ulusal ambulans merkezinin hattıdır ama araç azdır, trafik ve yol kesmeleri yüzünden ulaşım güçtür. Hastanelerin bir bölümü kapalı, açık olanlar malzeme kıtlığı çekiyor; özel klinikler peşin ödeme ister. Tıbbi tahliyeyi kapsayan sigorta olmadan gitmeyin.
• İtfaiye: 115 — Yangın ve kurtarma çağrıları bu hattadır. İtfaiye teşkilatı çok küçüktür, ülke genelinde araç sayısı bir avucu geçmez ve su temini sorunludur; müdahale gecikir. Kaldığınız binanın yangın çıkışını ve jeneratör ile yakıt deposunun yerini varışta öğrenin.
• Türkiye temsilciliği: +1 809 532 77 83 — Ülkede T.C. büyükelçiliği yoktur; Haiti'ye Santo Domingo Büyükelçiliği akreditedir. Adresi Calle Los Laureles No. 29, Bella Vista, Santo Domingo'dur, e-posta adresi [email protected], mesai dışı acil hattı +1 849 206 46 41'dir. Aynı büyükelçilik Antigua ve Barbuda, Dominika ile Saint Kitts ve Nevis'e de bakar. Nerede olursanız olun T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi'ne +90 312 292 29 29 numarasından 7 gün 24 saat ücretsiz ulaşabilirsiniz; pasaport kaybı, gözaltı, kaza, hastaneye kaldırılma ve ölüm gibi durumlarda ilk aranacak numaralardan biridir.

Ziyaret için en uygun dönem: Aralık–Mart.

Nakit, Kredi kartı ve Mobil cüzdan yaygın olarak kabul ediliyor.